ลุ่มแม่น้ำมูล มักจะประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ และที่กักเก็บน้ำ ไม่สามารถส่งน้ำเข้าพื้นที่เพาะปลูกอย่างเพียงพอต่อเกษตรกรที่เดือดร้อน ทำให้กรมชลประทานพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำตามศักยภาพของลุ่มน้ำ เพื่อเกิดความสมดุลและเพียงพอต่อประชากร จึงจัดทำโครงงานอาคารบังคับน้ำในลำน้ำมูล 3 โครงการ ได้แก่  ฝายยาง บ้านกุดชุมแสง อำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสุรินทร์ ฝายยางบ้านขามตามุข อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา , ฝายยางบ้านท่าม่วง อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์

ดร.สมเกียรติ ประจำวงษ์ รองอธิบดีฝ่ายวิชาการ กรมชลประทาน ลงพื้นที่ชุมชนนาแปลงใหญ่โนนกระสังข์ ต.กระเบื้องใหญ่ อ.พิมาย จ.นครราชสีมา

โครงการนี้ได้มีการร้องขอจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดบุรีรัมย์ มาตั้งแต่ พ.ศ.2546 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครราชสีมา พ.ศ.2541 และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์การเกษตร เมื่อ พ.ศ.2547 แต่เนื่องจากเป็นโครงการที่อาจส่งผลกระทบต่อลำน้ำมูลซึ่งเป็นแม่น้่ำสายหลัก ทำต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม เมื่อมีการพัฒนาโครงการแล้วก็จะเป็นแหล่งน้ำช่วยเหลือชาวบ้านที่เดือดร้อนเกี่ยวกับพื้นที่เกษตรในโครงการ และบริเวณโดยรอบได้อีกทาง

ประโยชน์/ผลกระทบเชิงบวกของโครงการนี้

1.การเกษตรกรรม เป็นแหล่งน้ำต้นทุนเพิ่มพื้นที่ชลประทานในเขตพื้นที่อำเภอชุมพลบุรี จ.สุรินทร์ , อ.พิมาย จ.นครราชสีมา , อ.สตึก จ.บุรีรัมย์

2.การอุปโภค-บริโภคและการประปา ช่วยเพิ่มปริมานน้ำกักเก็บอุปโภค-บริโภค

3.ฟื้นฟูและบำรุงรักษาสมดุลของระบบนิเวศวิทยา ปริมาณน้ำกักเก็บโครงการส่งผลให้ด้านเหนือน้ำของอาคารบังคับน้ำมูลมีระดับเพิ่มสูงขึ้น

4. เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาน้ำจืดและแหล่งประมงน้ำจืดในชุมชนท้องถิ่น

5. แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศแห่งใหม่

บริเวณที่เกษตรกรเสียพื้นที่ทำประตูน้ำบ้านขามตามุข อ.พิมาย จ.นครราชสีมา

ด้านผลกระทบเชิงลบของโครงการ

1. มีผลกระทบต่อการเพิ่มตะกอนความขุ่นแก่ลำน้ำมูลและลำน้ำสาขา แต่ปริมาณน้ำที่ระบายออกจะช่วยเจือจางปริมาณความสกปรกของน้ำด้านท้ายได้

2. อาจมีผลกระทบต่อผลผลิตสัตว์น้ำเพิ่มขึ้นหรือกลายเป็นแหล่งประมงน้ำจืดแห่งใหม่หรือสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนท้องถิ่น สภาพเศรษกิจที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม

3. การเพิ่มพื้นที่การเกษตร อาจเปลี่ยนแปลงรูปแบบการเกษตรจากระบบดั้งเดิม เป็นรูปแบบการเกษตรเข้มข้นขึ้น โดยอาจมีปุ๋ยเคมีและสารกำจัดแมลงศัตรูเพื่อเพิ่มผลผลิต

4.  เกษตรท้องถิ่นได้รับผลกระทบจากโครงการ ประมาณ 22 ครัวเรือน ต้องสูญเสียพื้นที่ในการประกอบอาชีพ แต่ฝั่งฝายยาง บ้านขามตามุข อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ที่กำลังเตรียมตัวสร้างประมานปี 62 โดยได้มีการชดเชย ไปบางส่วนแล้ว

นางสมหวัง กำมะเริง  และ นางจันทร์ แสงมณี ชาวไร่ที่เสียพื้นที่ทำมากิน เปิดเผยว่า ต้องการประตูกักน้ำเป็นอย่างมาก ซึ่งแต่ก่อนช่วงหน้าแล้งจะไม่มีน้ำใช้ ต้องยอมเสียสละพื้นที่ตัวเองขายให้แบบถูกเฉลี่ยประมาน 40,000-60,000บาทต่อไร่ เพื่อสร้างเป็นประตูกักน้ำ เป็นประโยชน์ส่วนรวมให้ชาวบ้านได้มีน้ำใช้  

ฝายยางบ้านกุดชุมแสง อ.ชุมพลบุรี จ.สุรินทร์ ที่กำลังก่อสร้างได้19.5 เปอร์เซน

ฝายยางบ้านกุดชุมแสง อำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสุรินทร์ เมื่อก่อนเป็นฝายชั่วคราว และมาได้รับการปรับปรุงเป็นแบบหินแกรนิต โดยใช้งบ 3 ร้อยล้านบาท ความจุ 3.00 ล้านลูกบาศก์เมตร และดำเนินการไปแล้ว 19.5 เปอร์เซน โดยจะเสร็จปี 2561

ปรีชา สุขกล่ำ ผชช.ผค.4 เผยว่า ฝายยางบ้านกุดชุมแสง อำเภอชุมพลบุรี จังหวัดสุรินทร์ ได้ก่อสร้างมาตั้งแต่ปี59 เป็นฝายยางปิดกั้นในช่องลัดมีความยาวประมาน 100 เมตรเป็นฝายคอนกรีตสำเร็จ สูง 3 เมตร และมีฝายยางสูงขึ้นอีก 3 เมตร สามารถช่วยส่งน้ำไปพื้นที่ให้เกษตรกรบริเวณใกล้เคียงประมาณ 14,300 ไร่ และได้มีการออกแบบสถานีสูบน้้ำเข้าช่วยในพื้นที่ดังกล่าว ซึ่งเกษตรกรจะได้รับประโยชน์ 550 ครัวเรือน ใช้งบประมาณ 300ล้านบาทในการสร้าง โดยใช้เวลาก่อสร้าง 3 ปี โครงการนี้มีปัญหาคือ หน้าแล้งประสบปัญหาภัยแล้ง ถ้าเราก่อสร้างตรงนี้ เราจะมีน้ำใช้ในหน้าแล้ง ในการเกษตรอุปโภค บริโภค ซึ่งล่าสุดประปาจะขอใช้น้ำที่ฝายด้วย ทั้ง อำเภอสตึก, อำเภอชุมพลบุรี ของจ.สุรินทร์และบุรีรัมย์