หากย้อนกลับไปเมื่อ 30 ปีที่แล้ว ในยุคเริ่มแรกของละครหลังข่าวยังคงมีตำนานของละครพื้นบ้านที่ถือเป็นอมตะนิรันดร์กาล
ที่ถ่ายทำและออนแอร์ทางโทรทัศน์ได้ยาวนานที่สุดถึงสิบปี หลายคนคงจำได้สำหรับเรื่อง “ขุนแผนผจญภัย” ที่ออกอากาศทางช่อง 7 สี เรโทรสตาร์ ฉบับนี้ ทีมข่าวบันเทิงแนวหน้า ได้ไปเจาะใจเจ้าของบทบาทขุนแผนแสนสะท้าน “สมชาย ศรีภูมิ” หลังละครต้องปิดฉากลง พระเอกคนนี้ได้หายหน้าจากวงการนานกว่า 30 ปี โดยเจ้าตัวเปิดใจถึงเรื่องราวชีวิตจากจุดเริ่มต้น ชีวิตคนเราที่ต้องมีบุญและวาสนามาคู่กันถึงจะดี แต่ชีวิตขุนแผนมีแต่บุญแต่ไม่มีวาสนา แม้เล่นหนังใหญ่มานับร้อยกว่าเรื่องแต่กลับไม่ดัง แต่เมื่อมารับบท “ขุนแผน” กลับมีคนกล่าวถึงชั่วข้ามคืน

เริ่มต้นเข้าวงการ

“สมชาย เป็นคนอยุธยา หลังปลดจากทหารเกณฑ์ตอนนั้นมีคนฝากเข้าไปเป็นเด็กในกองถ่ายของละโว้ภาพยนตร์ ตอนนั้นลำบากมากสมัยก่อนเริ่มจากการเข้ามาเป็นตัวประกอบถือรีเฟล็กซ์ได้ตังค์วันละ 10 บาท สมัยก่อนถูกมาก แต่บางครั้งเบิกยังไม่ค่อยจะได้เลย ทำอยู่ได้ 3 ปี จำได้ครั้งแรก ไพฑูรย์ รตานนท์ เป็นคนชวนมาเล่นเรื่อง “ปีกนรี” ตอนนั้นพี่ ส. อาสนจินดา เป็นคนกำกับ เรื่องนี้ได้ค่าตัว 100 กว่าบาท เล่นมาเรื่อยๆ จนค่าตัวขึ้นเป็น 200 บาทพอท่านเสียชีวิตเราเลยรู้สึกว้าเหว่ แต่ต่อมาพี่ ส. อาสนจินดา ได้ชวนให้มาเล่นหนังแกทำเรื่องไหนต้องมีสมชายเล่นด้วย 100 กว่าเรื่องโดยสมชายจะได้ประกบพระเอกทุกเรื่อง ลือชัย นฤนาท, มิตร ชัยบัญชา, สมบัติ เมทะนี ฯลฯ แต่เราเล่นหนังใหญ่ไม่ดังไม่มีใครรู้จัก สมัยก่อนเขาไม่ค่อยนิยมยังไงก็ไม่รู้นะ”

เริ่มต้นการเป็นพระเอก

“รับบทพระเอกหนังครั้งแรกจากเรื่อง “ประกาศิตศาลเตี้ย”สร้างโดยสินสมุทรภาพยนตร์ แต่ชีวิตการเป็นพระเอก ก็มิได้เริ่มต้นง่ายๆ เพราะหนังออกฉายชนกับ “เล็บครุฑ” ในปี พ.ศ. 2500ที่มี ลือชัย นฤนาท ได้หนังเราเข้าแค่อาทิตย์เดียวเพราะเราเป็นค่ายเล็ก หนังไม่มีคุณภาพหนังตัดไปกระโดด แต่ของเขาบริษัทใหญ่ทำเนี้ยบมันเลยสู้เขาไม่ได้ เริ่มต้นก็ไม่ดีแล้ว เคยมีคำทำนายของหลวงพ่อทักว่า ดวงดี แต่จะไม่เด่น ไม่ดัง แต่ก็เล่นไปเรื่อย”

แจ้งเกิดจากบท “ขุนแผน”

“เล่นกี่เรื่องก็ไม่ดังแล้วช่วงนั้นอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของหนัง กับ โทรทัศน์ สมชาย เข้าสังกัดดาราฟิล์ม ของ ไพรัช สังวริบุตรและถูกเลือกให้รับบทขุนแผน พระเอกภาพยนตร์โทรทัศน์ชุด “ขุนแผนผจญภัย” ของ ช่อง 7 มานิตย์ สัมมาบัติ เป็นผู้กำกับ มาดังเอาเรื่องนี้แหละไปไหนมาไหนมีคนรู้จักหมดสมัยนั้นยังเป็นทีวี.ขาว-ดำอยู่เลย สมชาย รับบทขุนแผน วาสนา ชลากร เป็นนางเอก เรื่องนี้ฉายนานเป็นสิบปี คนรู้จักหมด ไปไหนมาไหนคนทัก ถือเป็นเรื่องที่ประทับใจ ตอนนั้นเล่นเรื่องนี้ประทับใจมาก ได้มีโอกาสครอบครู และใช้คาถาของท่านขุนแผน เวลาไปไหนคนไม่รังเกียจ เวลาเข้ากองเราก็ไหว้ท่าน เคารพท่าน ใครว่าขุนแผนเจ้าชู้ไม่จริงหรอก เพราะเมตตามหานิยม ไปไหนมาไหนคนก็รักนับหน้าถือตา เล่นหนังใหญ่มาร้อยกว่าเรื่องไม่มีคนทักเลย พอเล่นขุนแผนเรื่องเดียวคนรู้จักคนชอบ ถือเป็นขุนแผนที่ยาวที่สุด ต้องคนอายุ 40 ถึงจะรู้จักทุกวันนี้นับถือขุนแผนเวลาไปไหนก็บอกเขาหมด จะเล่นก็ต้องบอกท่าน เป็นพระเอกสมัยก่อนได้เงิน 500 บาทต่อตอน เล่นจนได้บ้านหลังหนึ่ง”

เมื่อขุนแผนต้องจบลง

“ที่เลิกทำต่อเพราะมีหนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่งไปเขียนว่าเรื่อง “ขุนแผน” ไม่มีใครดูแล้ว ยังอุตส่าห์ทำอีก แต่ตอนนั้นสปอนเซอร์บอกให้ทำต่อไปเรื่อยๆ ไม่ใช่ว่าเราไม่อยากเล่น จะตีหม้อข้าวตัวเองได้อย่างไร แต่เมื่อตกเป็นข่าวเรื่องนี้เลยจบ สุดท้ายจบแบบไม่ค่อยรู้เรื่องที่จริงจะไม่จบจะทำขุนแผนบุกไปถึงเมืองจีนเลย คนเขียนบทเรื่องนี้ 3-4 คน แต่ละท่านตอนนี้เสียชีวิตหมดแล้ว คนที่เล่นขุนแผน ทุกคนเสียชีวิตหมดแล้วท่านเก็บขุนแผนคนนี้ไว้คนเดียว เรื่องนี้จบเราก็นึกในใจว่าไม่น่าจบคนอื่นเขาก็พูด หนังสือพิมพ์ไปสัมภาษณ์ตามบ้านสมัยก่อนมีแต่คนดูเรื่องนี้ ทุกวันนี้ไปไหนมาไหนเวลาขึ้นรถเมล์ก็มีคนทักอยู่ ไปไหนมาไหนคนก็รัก”

ห่างหายจากวงการนาน 30 ปี

“หลังจากขุนแผนจบเราก็ไม่ได้ทำงานแสดงต่อเพราะเรื่องนี้ถ่ายเกือบ 10 ปี ตอนที่เราเล่นเรื่องขุนแผนเราไม่ได้ไปสังสรรค์ที่ไหนเลย ไม่ได้ไปเจอบริษัทอื่น พอละครต้องยุติลงเราเลยไม่มีงานในวงการต่อ นับถึงวันนี้ก็ 30 ปีแล้ว”

หายไปทำอะไรบ้าง

“พอละครจบเราเลยหันมาเลี้ยงนกเขาชวา เพราะสมัยนั้นราคาดีมาก ขายได้ตัวหลายตังค์ พอเลี้ยงไปปรากฏมีข่าวเป็นหวัดนก
คนเลยไม่เล่น เมื่อก่อนเล่นนกเขา ขายนกแล้วเงินดี เราต้องผสมพันธุ์เอง นกที่เลี้ยงส่งประกวดได้รางวัลเยอะแยะ ที่ภูมิใจที่สุดคือได้รางวัลพระราชทานจากสมเด็จพระเทพฯ ตอนนี้ใครสนใจนกก็ปรึกษาได้ หรืออยากเลี้ยงนกเข้ามาดูได้ ขอคำแนะนำในการเลี้ยงได้ เลี้ยงมาตั้งแต่ปี 2503 จะรู้ว่านกเขาจะขันอย่างไรต้องเลี้ยงอย่างไร”

น้อยใจวาสนา

“คนเราก็แปลกนะมีแต่บุญ วาสนาไม่มี ทุกวันนี้ยังน้อยใจวาสนา คนอื่นเขามีบุญและวาสนาเขารวย แต่ขุนแผนจนมีแต่ทางเมตตา ไม่เหมือนพระเอกคนอื่นๆ อย่างสรพงศ์ ชาตรี คนบ้านเดียวกันอยุธยาเขามีทั้งบุญทั้งวาสนาเขาเลยรวย ไอ้เรามีแต่บุญวาสนาไม่มีเลยลำบาก ถ้าเป็นขุนแผนสมัยนี้คงรวยแล้ว เรามันเกิดยุคแรกค่าเงินถูก”

เรื่องขุนแผนได้ให้อะไรบ้าง

“คิดอยู่เสมอว่าพ่อขุนแผนช่วยเราเวลาคิดอะไรก็ท่องคาถาได้มาจาก หลวงพ่อแดง วัดเขาบันไดอิฐ เป็นคนให้มา เวลาเข้าฉากหรือทำอะไรไปไหน ก็ใช้ ท่องนะโม 3 จบ สุ นะ โม โร นะ โม พุท ธา ยะเป็นเมตตามหานิยม นำไปใช้ได้”

มองวงการบันเทิงตอนนี้เป็นอย่างไร

“ยุคนี้มีแต่เด็กใหม่หมด ดาราเก่าเลยไม่มีงานทำ เขาไม่จ้างเอาแต่เด็กใหม่ๆ อย่างคนสมัยก่อนรูปร่างใหญ่ สมัยนี้รูปร่างเล็ก สมัยก่อนต้องหล่อแบบคนไทยจริงๆ ไทยแท้ เวลาเล่นต้องนึกภาพการมองทุกอย่าง ไม่ใช่เล่นชุ่ยๆ การมองผู้หญิงการพูดจา การวางมือ ทุกอย่าง แต่ละคนที่จะมาเล่นต้องเข้ากับบทบาท”

ฝากถึงดารารุ่นใหม่ถึงการรักษาชื่อเสียงให้ยาวนาน

“ดาราสมัยนี้แนะนำเขาไม่ได้หรอก เด็กสมัยนี้หยิ่งควรอ่อนน้อมถ่อมตน พระเอกสมัยก่อนเวลาใครยิ้มให้เขาก็พูดด้วยเคยมีคนพูดกับสมชายว่าเราเป็นพระเอกจะไปคุยกับคนซี้ซั้วได้ยังไงเราเลยบอกไปว่าเรามายังไงก็ต้องนึกถึงไว้อย่าลืมตัว ไม่ต้องไปถือเนื้อถือตัวหรอก อย่างเรามาจากลูกศิษย์วัดเราพอมาเป็นพระเอกเราก็ต้องเหมือนเดิม อย่าลืมสิ่งที่ตัวเองเป็น”

กำลังจะมีผลงานละครอีกครั้ง

“ล่าสุดได้ไปที่กันตนามา เห็นว่าจะได้กลับไปเล่นละครอีกครั้ง เป็นเรื่องต่อจาก “เจ้าหญิงแตงอ่อน”ถ้าเรื่องใหม่เราได้เล่นเราก็หวังว่าจะสบายขึ้น เราเหมือนเด็กใหม่ 30 ปีไม่ได้เล่นที่ไหนเลย พอมาสมัยนี้เราก็ต้องกลับไปเล่นใหม่ก็ต้องดูแบบของเขาก็ต้องรอดูว่าบทเป็นอย่างไร”

ฝากถึงแฟนๆ ละคร

“อยากให้ติดตามละครพื้นบ้านเรื่องใหม่ต้องรอดูว่าสมชายจะได้เล่นบทไหน หลังจากหายไป 30 ปี อยากให้รอติดตามดู ถ้าเราได้เล่น หรืออาจได้กลับไปเล่นกับ เยาวเรศ อีกก็ได้ และสำหรับ
ใครที่สนใจเรื่องนกเขา หรืออยากได้ก็สอบถามได้ครับ”

สำหรับผลงานของ สมชาย ศรีภูมิ มีผลงานภาพยนตร์อีกหลายเรื่อง เช่น ดอกฟ้าในมือโจร (2501), สิงห์คะนองกรุง (2501), มังกรหยก (2504), พสุธาที่ข้ารัก (2504), จอมจงอาง (2505), มัจจุราชเปลือย (2508), เพชรชมพู (2509), ไซอิ๋ว ตอนปีศาจตั๊กแตนไฟ (2511), ไอ้เปีย (2512), ลูกสาวพระอาทิตย์ (2512), เทพฤทธิ์จอมเพชฌฆาต (2513), สิงห์คืนถิ่น (2513), ค้างคาวผี (2514), ฝนสามฤดู (2515), หนองบัวแดง (2516), นางสิบสอง (2517), เหมือนฝัน (2519), อยุธยาที่ข้ารัก (2522), มหาราชดำ (2524) ฯลฯ