โลกกำลังจับตามองประเทศไทยด้วยสายตาที่เปลี่ยนไป ล่าสุด Financial Times สื่อเศรษฐกิจทรงอิทธิพลระดับโลก ได้เผยแพร่บทวิเคราะห์ที่บาดลึกถึงโครงสร้างชาติ โดยตั้งคำถามสำคัญว่า เกิดอะไรขึ้นกับอดีตเสือเศรษฐกิจอย่างไทย ? จนทำให้วันนี้สถานะถูกลดระดับลงมาเป็น คนป่วยแห่งเอเชีย (Sick Man of Asia) ที่กำลังเดินรั้งท้ายในสมรภูมิอาเซียน

หากย้อนกลับไปหลังวิกฤตปี 2540 ไทยเคยเป็นต้นแบบของปาฏิหาริย์แห่งเอเชีย ที่ผงาดด้วยอุตสาหกรรมการผลิตและการท่องเที่ยว แต่ปัจจุบันเศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญกับ ภาวะอัมพาต ขณะที่เพื่อนบ้านอย่างเวียดนาม มาเลเซีย หรือฟิลิปปินส์ กำลังเร่งเครื่องเติบโตเกิน 5% ต่อปี แต่ไทยกลับดิ้นรนเพื่อให้ได้เพียงครึ่งเดียว

ภาพประกอบไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูล

Financial Times ชี้ว่าความเปราะบางของไทยไม่ได้เกิดจากปัจจัยภายนอกเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการที่บริษัทข้ามชาติเริ่มมองข้ามไทย เพราะเราไม่มีแรงงานรุ่นใหม่ที่เป็นหัวหอก และนโยบายรัฐที่ขาดความชัดเจนจนนักลงทุนหนีไปหาตลาดที่มีพลังมากกว่า

หนึ่งในเนื้อร้ายที่กัดกินศักยภาพของประเทศคือความไม่มั่นคงทางการเมือง บทวิเคราะห์ระบุว่าวงจรการรัฐประหารและการจัดตั้งรัฐบาลที่ไม่เสถียร ได้ทำลายความเชื่อมั่นในการวางแผนระยะยาว การปฏิรูปโครงสร้างสำคัญ ทั้งด้านภาษีและการศึกษาถูกแช่แข็งภายใต้อิทธิพลของโครงสร้างอำนาจที่ฝังรากลึก ส่งผลให้คนรุ่นใหม่เกิดความสิ้นหวัง และมองว่ามาตรฐานการครองชีพกำลังถอยหลังลง

ภาพประกอบไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูล

ประเทศไทยกำลังเดินหน้าสู่สังคมสูงวัย ด้วยความเร็วที่น่ากลัวกว่าเกือบทุกประเทศในภูมิภาค แต่ความต่างที่เจ็บปวดคือ เราขาดงบประมาณและการเตรียมพร้อมที่ดีพอเหมือนญี่ปุ่นหรือเกาหลีใต้ แรงงานที่ลดลงไม่เพียงแต่ทำให้ค่าใช้จ่ายรัฐพุ่งสูง แต่ยังลดเสน่ห์ของไทยในฐานะฐานการผลิตโลก หากไม่มีการปฏิวัติระบบอัตโนมัติ (Automation) หรือนโยบายแรงงานต่างด้าวขนานใหญ่ ไทยอาจติดอยู่ในกับดักนี้ไปอีกนานฃ

ในขณะที่อินโดนีเซียกำลังมุ่งสู่พลังงานสะอาดและอุตสาหกรรมนิกเกิล หรือเวียดนามที่ก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางเทคโนโลยีรายใหม่ ไทยยังคงฝากความหวังไว้กับการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมยานยนต์แบบเดิม ซึ่งเสี่ยงต่อการถูก Digital Disruption

ภาพประกอบไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูล

ระบบการศึกษาไทยถูกวิจารณ์ว่าผลิตคนไม่ตรงงานทักษะด้านวิศวกรรมและเทคโนโลยีระดับสูงยังขาดแคลน ทำให้เราติดอยู่ในกับดักรายได้ปานกลาง ที่จะไปแข่งด้านค่าแรงถูกก็ไม่ได้ จะแข่งด้านนวัตกรรมขั้นสูงก็ยังไม่ถึง

ภาระหนักอึ้งที่ซ้ำเติมเศรษฐกิจไทยคือ หนี้ครัวเรือน ที่สูงติดอันดับเอเชีย คนไทยส่วนใหญ่กำลังใช้ชีวิตบนยอดดอยของหนี้สิน ทำให้กำลังซื้อภายในประเทศอ่อนแอ เมื่อบวกกับความเหลื่อมล้ำที่ขยายวงกว้างระหว่างกรุงเทพฯ และชนบท ยิ่งกลายเป็นเชื้อไฟที่โหมความไม่สงบทางสังคมให้รุนแรงขึ้น

ภาพประกอบไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูล

สื่อต่างประเทศของอังกฤษอย่าง Financial Times ยังทิ้งท้ายว่า ไทยไม่ได้ขาดทรัพยากร แต่ขาด ความกล้าที่จะปฏิรูปอย่างเด็ดขาด ทางรอดเดียวที่จะพ้นจากการเป็นคนป่วยคือการยอมผ่าตัดใหญ่ ทั้งการเมือง การศึกษา และโครงสร้างเศรษฐกิจสีเขียว หากไทยยังเลือกที่จะระมัดระวังจนเกินเหตุ และเน้นแก้ไขปัญหาภายในแบบเฉพาะหน้า เราอาจจะกลายเป็นกรณีศึกษาที่น่าเศร้าของภูมิภาค... ในฐานะประเทศที่พลาดโอกาสดี ๆ ไปทั้งหมดอย่างน่าเสียดาย

ขอขอบคุณข้อมูลจาก Financial Times (กุมภาพันธ์ 2569)