ทรัมป์ดิ้นเปิดเจรจารอบใหม่

ลุ้นสันติภาพยกสอง

16-17เมษาที่อิสลามาบัด

แต่สั่งทหารนับหมื่นนาย

ปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซ

เตหะรานจวกเยี่ยงโจรสลัด

ผู้นำสหรัฐฯส่งสัญญาณฟื้นเจรจากับอิหร่านรอบสองที่ปากีสถาน ในอีก 2 วันข้างหน้าประมาณ 16-17 เมษายน หลังเจรจารอบแรกล้มเหลว ด้านอิหร่านเริ่มใช้ไม้ตาย ผ่านได้ แต่ขอเก็บค่าผ่านทางฮอร์มุซ 2 ล้านดอลลาร์ต่อลำ

เมื่อวันที่ 15 เมษายน สำนักข่าวต่างประเทศรายงานสถานการณ์ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ที่กำลังจะก้าวเข้าสู่จุดเปลี่ยนสำคัญว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ส่งสัญญาณบวกเตรียมส่งคณะผู้แทนกลับเข้าสู่โต๊ะเจรจาที่ปากีสถานอีกครั้งภายใน 2 วันนี้ หวังยุติสงครามก่อนจะครบกำหนดเส้นตายหยุดยิง ขณะที่สถานการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซยังไม่มีความชัดเจน หลังมีรายงานเรือบรรทุกน้ำมันสัญชาติจีนสามารถฝ่ามาตรการปิดล้อมของสหรัฐฯออกไปได้ ท่ามกลางระบบเก็บค่าผ่านทาง รูปแบบใหม่ของอิหร่าน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ให้สัมภาษณ์ล่าสุดว่า การเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านมีกำหนดจะรื้อฟื้นขึ้นอีกครั้งที่กรุงอิสลามาบัด ประเทศปากีสถาน ภายในช่วงวันที่ 16-17 เมษายนนี้ หลังการหารือรอบแรกเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาล้มเหลว เนื่องจากทั้งสองฝ่ายไม่สามารถตกลงกันได้ในประเด็นหลักคือ โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างถาวร

อย่างไรก็ตาม ทรัมป์ยังคงยืนกรานให้อิหร่านยุติการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมโดยสิ้นเชิง ส่วนอิหร่านระบุว่าพร้อมเจรจาต่อเพื่อเปิดโปงพฤติกรรมของสหรัฐฯ และกล่าวหาว่าข้อเรียกร้องของสหรัฐฯนั้นเกินกว่าเหตุและไม่มีความจริงใจ

ด้านสถานการณ์ที่ช่องแคบฮอร์มุซยังตึงเครียด หลังการเจรจาล้มเหลว ทรัมป์ได้ประกาศใช้มาตรการ ปิดล้อมทางเรือต่อท่าเรือของอิหร่านตั้งแต่วันจันทร์ที่ผ่านมา เพื่อกดดันให้อิหร่านยอมตกลง โดยใช้ทหารมากกว่า 10,000 นาย พร้อมเรือรบกว่า 12 ลำ รวมถึงเรือบรรทุกเครื่องบินยูเอสเอส อับราฮัม ลินคอล์น และอากาศยานอีกหลายสิบเครื่องในการบังคับใช้มาตรการ การปิดล้อมเน้นไปที่เรือทุกลำที่เดินทางเข้าหรือออกจากท่าเรือและพื้นที่ชายฝั่งของอิหร่านโดยเฉพาะ ขณะที่เรือที่เดินทางไปท่าเรือของประเทศพันธมิตรอื่นในอ่าวเปอร์เซียยังได้รับอนุญาตให้สัญจรได้ภายใต้หลักเสรีภาพในการเดินเรือ รวมถึงไม่บังคับใช้กับเรือขนส่งสินค้าเพื่อมนุษยธรรม เช่น อาหารและเวชภัณฑ์ แต่ต้องผ่านการตรวจค้นจากเจ้าหน้าที่ก่อน

ขณะที่กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ หรือ CENTCOM ยืนยันว่า ไม่มีเรือลำใดผ่านการปิดล้อมทางทะเลรอบอิหร่านได้ในช่วง 24 ชั่วโมงแรกของการปฏิบัติการ มีเรือพาณิชย์ 6 ลำปฏิบัติตามคำสั่งของสหรัฐฯ และยอมกลับลำ เพื่อเดินทางกลับเข้าสู่ท่าเรือของอิหร่านบริเวณอ่าวโอมานแทน อย่างไรก็ดี ข้อมูลการติดตามเรือจาก BBC Verify และ Kpler ระบุว่า มีเรืออย่างน้อย 4 ลำที่มีความเชื่อมโยงกับอิหร่านสามารถผ่านช่องแคบฮอร์มุซไปได้ในช่วงเวลาดังกล่าว

อิหร่านประณามการกระทำนี้ว่าเป็นการกระทำเยี่ยงโจรสลัดทางทะเล ขณะที่จีนระบุว่าการปิดล้อมนี้อันตรายและขาดความรับผิดชอบ เนื่องจากจีนเป็นผู้นำเข้าน้ำมันดิบรายใหญ่จากอิหร่าน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า อิหร่านเริ่มบังคับใช้ระบบ ‘Strait of Hormuz Management Plan’ เรียกเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทางกับเรือพาณิชย์ อัตราค่าธรรมเนียม อยู่ที่ประมาณ 0.50 - 1 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หรือคิดเป็นเงินสูงถึง 2 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อลำ สำหรับเรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่ (VLCC) ช่องทางการชำระ อิหร่านปฏิเสธสกุลเงินดอลลาร์ บังคับให้จ่ายผ่านเงินหยวน (CNY) หรือคริปโตเคอร์เรนซี เพื่อเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตร มีเงื่อนไขสำคัญคือ เรือจากสหรัฐฯและอิสราเอลถูกสั่งห้ามผ่านเด็ดขาด ส่วนเรือชาติอื่นต้องแล่นผ่านเส้นทางที่อิหร่านกำหนดใกล้เกาะลารัก (Larak Island) ภายใต้การควบคุมของกองกำลัง IRGC

อย่างไรก็ตาม ระหว่างรอการเจรจารอบใหม่ระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่าน รัฐบาลอิสราเอลและเลบานอนตกลงเริ่มการเจรจาโดยตรง เพื่อยุติความขัดแย้งในภูมิภาค หลังการหารือระดับเอกอัครราชทูตครั้งประวัติศาสตร์ ที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ในกรุงวอชิงตัน ดีซี เมื่อวันที่ 14 เมษายนที่ผ่านมา โดยมีเอกอัครราชทูตอิสราเอลประจำสหรัฐฯและเอกอัครราชทูตเลบานอนประจำสหรัฐฯเข้าร่วมประชุม ซึ่งมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ทำหน้าที่คนกลาง ถือเป็นการเผชิญหน้ากันโดยตรงครั้งแรกในรอบ 30 ปี อิสราเอลต้องการให้ปลดอาวุธกลุ่มฮิซบอลเลาะห์และบรรลุข้อตกลงสันติภาพระยะยาว เพื่อความปลอดภัยของชุมชนทางตอนเหนือของอิสราเอล ส่วนเลบานอนมุ่งไปที่การบรรลุข้อตกลงหยุดยิง และถอนกำลังของอิสราเอลออกจากดินแดนเลบานอน เพื่อยุติความทุกข์ยากของประชาชนและการพลัดถิ่น

แม้จะเริ่มเจรจา แต่ไม่มีการประกาศหยุดยิง กองทัพอิสราเอลยังปฏิบัติการทางทหารและโจมตีทางอากาศในเลบานอนต่อไป ขณะที่กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ประกาศไม่ยอมรับข้อตกลงใดๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากการเจรจานี้ อย่างไรก็ดี หลายฝ่ายมองว่าเป็นโอกาสทางประวัติศาสตร์ และคาดหวังจะสร้างกรอบการทำงานเพื่อนำไปสู่สันติภาพที่ยั่งยืนในภูมิภาคได้