วันปีใหม่ที่ผ่านมานั้นหลายคนเมื่อสักการะหลักเมืองและเทพารักษ์แล้วจะพร้อมใจกันเข้าวัดพระแก้วเพื่อกราบไหว้พระแก้วมรกตซึ่งเป็นพระสำคัญคู่กรุงรัตนโกสินทร์  หากได้เลยไปทาง เขตพระราชฐานชั้นกลางในพระบรมมหาราชวัง

มีหมู่พระที่นั่งอัมรินทรวินิจฉัยโดยมีพระที่นั่งไพศาลทักษิณเชื่อมต่อด้านหลังนั้น มีพระวิมานสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่รู้จักกันดีคือ พระสยามเทวาธิราช ซึ่งเป็นเทพารักษ์ที่คุ้มครองแผ่นดินสยาม และทุกครั้งในยามที่บ้านเมืองมีภัยอันตราย การสักการพระสยามเทวาธิราชนั้นจึงเป็นพิธีสำคัญเฉพาะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งโอกาสที่ปวงชนชาวไทยจะได้ชมและสักการะนั้นยากยิ่งนักและมีครั้งเดียวที่พระสยามเทวาธิราชได้อัญเชิญออกมาประดิษฐาน ณ บุษบกมุขเด็จ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เพื่อให้ประชาชนสักการบูชาเป็นครั้งแรกในวาระฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี ระหว่างวันที่ 30-7 เมษายน พ.ศ.2525

ภายในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ

พระสยามเทวาธิราช องค์นี้เป็นเทวรูปหล่อเนื้อทองคำสูง 8 นิ้ว ประทับยืนทรงเครื่องกษัตริยาธิราช ฉลองพระองค์อย่างเครื่องของเทพารักษ์ มีมงกุฎเป็นศิราภรณ์ พระหัตถ์ขวาทรงพระแสงขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายยกขึ้นจีบดรรชนีเสมอพระอุระพระสยามเทวาธิราชสถิตในพระวิมานเรือนแก้วทำด้วยไม้จันทน์ มีคำจารึกภาษาจีนที่ผนังเบื้องหลัง แปลว่า “ที่สถิตแห่งพระสยามเทวาธิราช” โดยประดิษฐานอยู่มุขกลางของพระวิมานไม้แกะสลักปิดทองที่สร้างเป็นปราสาทประธานอยู่กลางโดยมีปราสาทองค์เล็กซ้ายขวาเป็นสามองค์ พระวิมานนี้ตั้งอยู่เหนือลับแลบังพระทวารเทวราชมเหศวร์ ตอนกลางพระที่นั่งไพศาลทักษิณ ในพระบรมมหาราชวัง พระวิมานไม้แกะสลักปิดทองนี้ เรียกว่าพระวิมานไม้แกะสลักปิดทองสามมุข ด้านหน้าขององค์พระสยามเทวาธิราชตั้งรูปพระสุรัสวดี หรือพระพราหมี เทพเจ้าแห่งการดนตรีและขับร้อง มุขตะวันออกของพระวิมาน ตั้งรูปพระอิศวรและพระอุมา มุขตะวันตกของพระวิมาน ตั้งรูปพระนารายณ์ทรงครุฑ

พระสยามเหมือนรัชกาลที่ 4

สาเหตุการสร้างพระสยามเทวาธิราชขึ้นนั้นสืบเนื่องจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 มีพระราชดำริว่า...เมืองสยามนี้มีเหตุการณ์หวิดๆ จะต้องเสียอิสรภาพมาหลายต่อหลายครั้งแล้ว แต่เผอิญให้มีเหตุรอดพ้นได้เสมอมา ชะรอยจะมีเทพยดาองค์ใดองค์หนึ่งที่คอยพิทักษ์รักษาอยู่ จึงสมควรจะทำรูปเทพพระองค์นั้นขึ้น ไว้สักการบูชา แล้วโปรดให้พระองค์เจ้าดิษฐวรการ (หม่อมเจ้ารัชกาล ที่ 1) นายช่างเอกทรงปั้นรูปเทพพระองค์นั้น ซึ่งมีรูปทรงยืนถือพระขรรค์ในพระหัตถ์ขวา ขนาด 8 นิ้วฟุต สร้างให้งดงามได้สัดส่วนแล้วหล่อด้วยทองคำแท่งทั้งพระองค์ ทรงถวายพระนาม “พระสยามเทวาธิราช” ประดิษฐานครั้งแรก ณ พระที่นั่งทรงธรรมในหมู่พระที่นั่งพุทธมณเฑียรบริเวณพระอภิเนาว์นิเวศน์ ต่อมาในรัชกาลที่ 4นั้น ได้ยกพระที่นั่งทรงธรรมถวายวัดเบญจมพิตรที่สร้างใหม่ จึงอัญเชิญพระสยามเทวาธิราชมาประดิษฐานในพระที่นั่งไพศาลทักษิณทุกวันนี้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงถวายเครื่องสังเวยเป็นราชสักการะเป็นประจำวัน เครื่องสังเวยที่ถวายเป็นประจำนั้น ถวายเฉพาะวันอังคาร และวันเสาร์ก่อนเวลาเพล โดยมีพนักงานฝ่ายพระราชฐานชั้นใน เป็นผู้เชิญเครื่องตั้งสังเวยบูชา เครื่องสังเวยประกอบด้วย ข้าวสุกหนึ่งถ้วยเชิง หมูนึ่งหนึ่งชิ้น พร้อมด้วยน้ำพริกเผา ปลานึ่งหนึ่งชิ้นพร้อมด้วยน้ำจิ้มขนมต้มแดง และขนมต้มขาว กล้วยน้ำว้า มะพร้าวอ่อนหนึ่งผล ผลไม้ตามฤดูกาลสองอย่าง และน้ำสะอาดอีกหนึ่งถ้วย ทรงกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดพระราชพิธีสังเวยเทวดา ในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5 ของทุกปี

พระสยามเทวาธิราชสถิตในพระวิมาน

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเทพารักษ์ตามแบบพระสยามเทวาธิราชโดยให้มีพระพักตร์เหมือนสมเด็จพระชนกาธิราช (รัชกาลที่ 4) เพื่อทรงสักการะ พระบรมรูปองค์นี้ประดิษฐานอยู่ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ปัจจุบันพระสยามเทวาธิราช ได้รับการเคารพนับถือเป็นภูมิแห่งเทพผู้รักษาประเทศสยามให้ปลอดภัยจากเหตุร้ายของอาณาจักรแห่งราชวงศ์จักรี

พระสยามเทวาธิราช


อัญเชิญพระสยามฯ คราวฉลองกรุง 200 ปี