อีกไม่นานเท่าไร ประเทศไทยก็จะเข้าสู่ยุค AEC หรือ ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน อย่างสมบูรณ์ ตอนนี้ใครๆ ก็ตื่นตัวที่จะต้องก้าวให้ทันเพื่อนร่วมประชาคม ซึ่งเป็นเหมาะอย่างยิ่งกับแขกรับเชิญของเราวันนี้ มีชื่อว่า ผึ้ง-วงศ์สุดาศุภาพร ทนายความสาว กรรมการผู้จัดการ บริษัท สำนักกฎหมายไทยอินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด เธออยากให้คนไทยตระหนักถึงเรื่อง “ทรัพย์สินทางปัญญา” ยามที่เราเป็นหนึ่งใน AEC แล้วหากประมาทเราอาจถูกละเมิด ฉกชิง ความคิด ความสามารถของคนไทยไปแบบไม่รู้เนื้อรู้ตัว

แต่เส้นทางกว่าจะมาเป็นหมอความของสาวคนนี้ อาจแตกต่างจากทนายความคนอื่นๆ เพราะในช่วงที่ต้องเลือกสาขาในรั้วมหาวิทยาลัย เธอเลือกเรียนด้านบริหารธุรกิจ สาขาการระบบสารสนเทศ จนจบปริญญาตรี แล้วต่อปริญญาโทสาขาวิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) เมื่อเรียนจบเข้าสู่ชีวิตวัยทำงาน เธอก็เจริญก้าวหน้าในหน้าที่เป็นอย่างดี โดยเฉพาะเมื่อได้รับตำแหน่ง หัวหน้างานการวางแผนเชิงกลยุทธ์ (PTTICT) ที่ บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) ด้วยหน้าที่ความรับผิดชอบ ที่ต้องเกี่ยวข้องกับเรื่องการทำสัญญาต่างๆ ของบริษัท จากคนที่ไม่รู้กฎหมายอย่างลึกซึ้ง ทำให้เธอเกิดความสนใจเรื่องกฎหมาย นั่นจึงเป็นแรงบันดาลใจว่าจะรู้แค่ทำงานได้หรือจะรู้ให้ลึกซึ้ง เธอจึงตัดสินใจไปเรียนปริญญาตรีอีกรอบและคว้าปริญญาบัตรนิติศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้สำเร็จในปี 2552 และอีกสองปีต่อมาเธอก็ค้นพบทางของตัวเองว่าต้องการเป็น “ทนายความ” อย่างเต็มตัว จึงได้มาเปิดบริษัทสำนักกฎหมาย เป็นนายตนเอง

“จากตอนที่ทำงานไทยออยล์ การดูแลเรื่องสัญญาต่างๆ มันทำให้เราต้องศึกษากฎหมายพาณิชย์อย่างจริงจัง เรื่องหนึ่งที่สำคัญแต่คนไทยยังไม่ค่อยตื่นตัวกันมากนัก โดยเฉพาะธุรกิจระดับกลางลงไป อย่าง SMEs หรือโอท็อป คือเรื่องลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ซึ่งเป็นเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา พอดีว่าคุณอาท่านเป็นทนาย ก็ได้คุยกันว่าไทยกำลังจะเข้าสู่ AEC แล้วเรื่องพวกนี้เป็นเรื่องใหญ่ถ้าทำไม่ดีเราจะสูญเสียทรัพย์สินทางปัญญา หรือภูมิปัญญาที่มีมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่า-ตายายของเราไปได้ ซึ่งตอนนั้นก็เงินเดือนหลักหกนะ แต่คิดว่าอาชีพที่ปรึกษากฎหมาย หรือการเป็นทนายความนี่แหละคือสิ่งที่ใช้สำหรับเราแล้ว จึงได้ตัดสินใจลาออกจากงาน มาเปิดบริษัทกฎหมาย”

บริษัท ไทยอินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด เป็นสำนักงานกฎหมายที่นอกจากให้บริการว่าความด้านกฎหมายทั่วไป ความเชี่ยวชาญพิเศษคือ บริการให้คำปรึกษาด้านการจัดทำบัญชีและภาษีอากร บริการตรวจสอบบัญชี บริการจัดการบริหารสินทรัพย์และฟื้นฟูกิจการจดเครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตรทั่วโลก ซึ่งเชื่อว่าเจ้าของธุรกิจน้อยคนนักที่จะรู้ว่าการจดเครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตรจดทะเบียนแสดงความเป็นเจ้าของแต่ในประเทศไทยแล้วจะเพียงพอ หากคุณจะขยายกิจการไปยังต่างประเทศ คุณก็ควรต้องจดในประเทศนั้นๆ ที่คุณไปเปิดตลาดด้วย

“กรณีนี้เจอเยอะมาก ซึ่งตัวผึ้งเอง ไม่ค่อยห่วงธุรกิจใหญ่ๆ เท่าไร เพราะเขาก็ต้องมีที่ปรึกษากฎหมายประจำอยู่แล้ว แต่ธุรกิจ SMEs สินค้าโอท็อป สินค้าจากภูมิปัญญาที่เป็นธุรกิจรายย่อยนี่น่าเป็นห่วง เพราะเขาเป็นชาวบ้าน อาจไม่ได้มีความรู้เรื่องกฎหมายมากนัก เขาก็ไม่เห็นความสำคัญว่าทำไมต้องจด และมักจะคิดว่าการไปติดต่อขอจดทะเบียนเรื่องพวกนี้ต้องใช้ทั้งเงิน และเสียเวลา แต่ผึ้งอยากจะบอกว่าไปทำเถอะ เพราะถ้าคุณไม่ทำไว้วันดีคืนดีคือคุณอาจขายสินค้าและบริการของคุณไม่ได้ เนื่องจากมีคนมาบอกว่าตราสินค้านี้เครื่องหมายการค้านี้ สูตรผลิตภัณฑ์นี้ เขาเป็นเจ้าของอยู่แล้วก็เป็นได้ หรือวันหนึ่งคุณจะขยายตลาดส่งไปต่างประเทศ ปรากฏว่าเครื่องหมายการค้าที่คุณใช้ในประเทศไทย แต่ไม่สามารถไปวางขายในประเทศเขาก็ได้ เพราะมีคนไปจดเครื่องหมายการค้านี้ไว้ก่อนแล้ว เป็นต้น”

ทนายผึ้ง บอกอีกว่า การก้าวสู่ AEC อย่ามองแต่ว่าประเทศไทย คนไทยจะได้รับประโยชน์เพียงอย่างเดียว ในทางกลับกันเราก็ต้องคำนึงถึงผลเสียหรือสิ่งที่คาดว่าจะเสียประโยชน์ไว้ด้วย โดยเฉพาะสินค้าและบริการ หรือองค์ความรู้ต่างๆ ของบ้านเราที่ยังไม่ได้จดลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร และทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา

“เรื่องลอกเลียนแบบ ขโมยความคิดกันมันมีมาตลอด ไม่งั้นของก๊อบจะมีเกลื่อนตลาดได้อย่างไร ที่หัวใสหน่อยมาดู มาจำของไทยไป พอกลับไปบ้านเขาก็ไปดัดแปลงนิดๆ หน่อยๆ จดทะเบียนแสดงความเป็นเจ้าของหน่อยเราก็ทำอะไรได้ลำบากแล้ว ยิ่งถ้าเข้า AEC ภาครัฐไม่ส่งเสริมสนับสนุนในเรื่องพวกนี้ เราจะมีแต่เสียเพราะเราจะส่งสินค้าหรือบริการที่เป็นของเราเองออกไปขายไม่ได้ ตอนนี้ก็ยังไม่สายสำหรับธุรกิจที่กำลังคิดจะใช้ความเป็น AEC ในการสร้างผลกำไร ก็ควรเร่งศึกษาทำความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา รีบจดเครื่องหมายการค้า สิขสิทธิ์ สิทธิบัตรไว้ทั้งในและในประเทศที่เราจะส่งออก ให้เรียบร้อยก่อนเข้าสู่ AEC ก็จะดีที่สุดค่ะ”

รู้อย่างนี้แล้วอย่าช้านะคะ ไม่งั้นกรณีคล้ายๆ กับข้าวหอมมะลิที่มีฝรั่งมือดีแอบไปจดลิขสิทธิ์ก็เป็นได้