Ashram Scent (อาศรมเซ้นท์) สตูดิโอออกแบบกลิ่นที่มุ่งนำศาสตร์แห่งกลิ่นมาเชื่อมโยงอารมณ์ ความทรงจำ และการใช้ชีวิต ก่อตั้งโดย อชิตพล พานทอง Co-founder & Scent designer และ จรสพรรณ สวัสดิวัฒน์ ณ อยุธยา Co-Founder   ร่วมกับ Groove & Grit พื้นที่ไลฟ์สไตล์สำหรับผู้หลงใหลในกอล์ฟ ไวน์ และการพักผ่อน ณ ศุภาลัย ไอคอน สาทร จัดกิจกรรมเวิร์กชอป “Essential Oil for Therapy” ถ่ายทอดศาสตร์แห่งกลิ่นที่ผสานทั้งศิลปะการบำบัดด้วยกลิ่น (Aromatherapy) และวิทยาศาสตร์ด้านสมอง (Neuroscience) ผ่านประสบการณ์เชิงสร้างสรรค์และการเรียนรู้แบบใกล้ชิด

ภายในงานได้เรียนรู้ความสัมพันธ์ระหว่าง “กลิ่น” อารมณ์ และความทรงจำ ผ่านกระบวนการทำงานของสมอง รวมถึงได้ทดลองออกแบบกลิ่นเฉพาะตัวจากน้ำมันหอมระเหยธรรมชาติ เพื่อสะท้อนบุคลิก อารมณ์ และพลังงานเฉพาะบุคคล ภายใต้บรรยากาศอบอุ่นและเป็นส่วนตัว กิจกรรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก อชิตพล พานทอง Co-founder & Scent designer แห่ง Ashram Scent ที่ได้ถ่ายทอดแนวคิดเกี่ยวกับการออกแบบกลิ่นเพื่อสร้างเอกลักษณ์ การผ่อนคลาย และการเชื่อมโยงทางอารมณ์ผ่านศาสตร์แห่งกลิ่น

พร้อมกันนี้ ยังได้รับเกียรติจาก นพ. ธารา รักษ์อารีกุล ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาทและสมองจากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ในฐานะแขกรับเชิญพิเศษ ร่วมแบ่งปันองค์ความรู้เกี่ยวกับการตอบสนองของสมองต่อกลิ่น รวมถึงผลกระทบของกลิ่นที่มีต่ออารมณ์ ความรู้สึก และการจดจำของมนุษย์ ซึ่งได้รับความสนใจและเสียงตอบรับอย่างดีจากผู้เข้าร่วมงาน

นพ. ธารา รักษ์อารีกุล และ อชิตพล พานทอง

กลิ่นกับสมอง: วิทยาศาสตร์ที่ซ่อนอยู่ในลมหายใจ

นพ. ธารา รักษ์อารีกุล กล่าวว่า  กลิ่น เป็นการรับสัมผัสที่มีอิทธิพลต่อสมองมนุษย์อย่างเงียบงัน แต่กลับทรงพลังอย่างไม่น่าเชื่อ ก็คงไม่ใช่คำกล่าวที่เกินจริงนัก เหตุผลนั้นซ่อนอยู่ในโครงสร้างที่วิวัฒนาการสร้างขึ้นมาหลายล้านปี สัมผัสส่วนใหญ่ของมนุษย์ต้องผ่านสมองชั้นนอกก่อนจะถูกประมวลผล แต่กลิ่นนั้นแตกต่าง เส้นทางของมันเชื่อมตรงกับระบบลิมบิก ซึ่งเป็นศูนย์กลางของอารมณ์และความทรงจำ ด้วยระยะที่สั้นอย่างน่าแปลกใจ นั่นเป็นเหตุผลที่กลิ่นสามารถกระตุ้นอารมณ์และความทรงจำได้เร็วและแรงกอย่างน่าเหลือเชื่อ ก่อนที่เราจะทันตั้งรับด้วยซ้ำ

ศูนย์กลางที่สำคัญตรงนี้ คือ อะมิกดาลา ซึ่งทำหน้าที่เป็นนักยามของสมอง คอยตรวจจับสัญญาณที่เกี่ยวกับภัยคุกคามและอารมณ์ในทุกรูปแบบ น่าสนใจที่โครงสร้างส่วนนี้พัฒนามาจากระบบรับกลิ่นในยุคดึกดำบรรพ์ ราวกับว่าจมูกของเราคือจุดเริ่มต้นที่สมองใช้ฝึกหัดรู้จัก "อันตราย" มาตั้งแต่แรก อีกส่วนหนึ่งที่ทำงานคู่กันคือ ฮิปโปแคมปัส คลังความทรงจำระยะยาวของสมอง มันทำงานร่วมกับอะมิกดาลาในการสร้างความทรงจำที่ผูกติดกับอารมณ์ นั่นอธิบายได้ว่าทำไมกลิ่นบางกลิ่นสามารถพาเราย้อนกลับไปในวันและเวลาที่เราแทบลืมไปแล้วได้ในพริบตา

สิ่งที่น่าสนใจคือ ประสบการณ์ในอดีตมีอิทธิพลต่อการตอบสนองต่อกลิ่นอย่างลึกซึ้ง มีการศึกษาที่พบว่าคนสองกลุ่มที่ดมกลิ่นชนิดเดียวกันให้คะแนนความพึงพอใจต่างกันราวฟ้ากับดิน เพียงเพราะกลิ่นนั้นผูกอยู่กับความทรงจำที่ต่างกันในชีวิตของแต่ละคน กลิ่นจึงไม่ได้ "ดีหรือแย่" ในตัวมันเอง แต่ดีหรือแย่ผ่านเรื่องราวที่เราสะสมมา

เมื่อพูดถึง Essential Oil หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องของความรู้สึกล้วนๆ แต่กลไกที่เกิดขึ้นจริงนั้นมีความซับซ้อนกว่านั้นมาก สารประกอบในน้ำมันหอมระเหยไม่ได้ทำงานแค่ผ่านการรับรู้กลิ่น แต่ยังสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านทางเดินหายใจ และออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทในแบบที่คล้ายคลึงกับสารเคมี มีการทดลองในสัตว์ที่ยืนยันเรื่องนี้ด้วยวิธีที่น่าทึ่ง

ในระดับของสารสื่อประสาท งานวิจัยพบว่า Essential Oil บางชนิดมีผลต่อระบบเซโรโทนินซึ่งเกี่ยวข้องกับความรู้สึกสงบและพึงพอใจ รวมถึงระบบโดพามีนที่เชื่อมโยงกับแรงจูงใจและรางวัล และคอร์ติซอลซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ร่างกายผลิตออกมาเวลาเผชิญความเครียด โดยตัวที่ถูกศึกษามากที่สุดและมีหลักฐานค่อนข้างชัดเจนในหลายด้าน คือลาเวนเดอร์ ด้านการนอนหลับนั้นมีหลักฐานที่น่าสนใจ ลาเวนเดอร์ถูกศึกษาในบริบทนี้มากที่สุด โดยสารประกอบหลักในน้ำมันมีกลไกที่ชัดเจนในระดับเซลล์ประสาท ส่วนด้านอาการปวดศีรษะไมเกรน ลาเวนเดอร์เองหรือเปปเปอร์มินต์ที่มีเมนทอลมีกลไกที่อธิบายได้ว่าทำไมมันถึงช่วยบรรเทาอาการได้ในบางกรณี (แต่ยังมีหลักฐานทางงานวิจัยไม่แข็งแรงเท่าการนำมาใช้ในเรื่องการลดความเครียดหรือช่วยให้นอนหลับ)

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่วิทยาศาสตร์ค้นพบอีกด้านหนึ่งคือจิตใจก็มีส่วนเกี่ยวข้องไม่น้อยไปกว่ากัน มีการทดลองที่พบว่าความเชื่อและความคาดหวังของเรามีอิทธิพลต่อการตอบสนองทางร่างกายได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่ทั้งสองอย่างนี้ไม่ได้แยกออกจากกัน  มันทำงานพร้อมกัน และนั่นทำให้เรื่องของกลิ่นกับสมองน่าสนใจกว่าที่คิดมาก สิ่งที่นักวิจัยเน้นย้ำอย่างหนึ่งคือกลิ่นที่เราเลือกเองและผูกกับความทรงจำที่ดีมักให้ผลดีที่สุด ในทางกลับกัน กลิ่นที่ดีตามตำราแต่เคยผูกกับเหตุการณ์เจ็บปวดในชีวิตของใครคนหนึ่ง ก็อาจไม่ได้ให้ผลอย่างที่คาดหวังเลยกลิ่นจึงไม่ใช่เรื่องของจมูกเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของสมอง ความทรงจำ และประสบการณ์ที่สั่งสมมาทั้งชีวิต

ทั้งนี้ Ashram Scent ยังคงมุ่งมั่นในการสร้างประสบการณ์ด้านกลิ่นที่เชื่อมโยงศาสตร์ ศิลปะ และอารมณ์ของมนุษย์ ผ่านกิจกรรม เวิร์กชอป และการออกแบบกลิ่นเฉพาะทางสำหรับบุคคล องค์กร และแบรนด์ต่างๆ สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมผ่านช่องทางออนไลน์ได้ที่ Facebook: Ashram scent.official, Instagram: Ashramscent.official