ที่คลองบ้านเกาะนก หมู่ 3 เทศบาลตำบลคลองขุด อ.เมือง จ.สตูล ชาวบ้านในพื้นที่ได้โชว์การจับ “หอยขาว” ด้วยมือเปล่า ซึ่งเป็นหอยพื้นถิ่นของหมู่บ้าน ในอดีตที่แห่งนี้เป็นแหล่งชุกชุมของหอยขาว และหอยหลากหลายชนิดมากกว่า 5 สายพันธุ์ แต่ปัจจุบันหอยขาวเริ่มร่อยหรอ เนื่องจากมีกลุ่มคนที่เห็นประโยชน์ส่วนตัวเข้ามา “คราด” หอยขาว แม้จะมีขนาดเล็ก ก็เก็บเอาไปเป็นอาหารสัตว์ บ้างก็ปล่อยน้ำเสีย จนวันนี้สถานการณ์หอยขาวในพื้นที่แห่งนี้เริ่ม “วิกฤต”

ด้วยเหตุนี้ เทศบาลตำบลคลองขุด ร่วมกับกลุ่มอนุรักษ์พันธุ์หอยขาว จึงเปิดโครงการ “รักษ์คลอง รักษ์ป่า รักษ์หอยขาว” เพื่อร่วมกันอนุรักษ์พันธุ์หอยขาว จากความมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ก้าวเข้าสู่ปีที่ 2 โดยกำหนดพื้นที่ 4 หมู่บ้านทางทะเล  2,000 ไร่ เขตเทศบาลตำบลคลองขุด ได้มีการกั้นพื้นที่ห้ามมีการคราดหอยขาว พร้อมตั้ง “กฏเหล็ก” ออกมาของหมู่บ้าน เพื่อปกป้องและดูแลรักษาพันธุ์หอย หากมีผู้ฝ่าฝืนจะมีการดำเนินคดีตามกฎหมายที่กำหนดทันที ซึ่งเป็นมาตรการที่ชาวบ้านกลุ่มอนุรักษ์พันธุ์หอยขาวได้มีมติร่วมกัน

“หอยขาว” เป็นหอยที่ขึ้นตามแนวป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์ การหาหอยขาวของคนที่นี่ตามวิถี คือ การลอยตัวงม บ้างก็นั่งเขี่ยริมสันดอนทราย ใช้มือบ้างเท้าบ้างยามน้ำลด เพื่อเก็บไปเป็นอาหาร เหลือจากทานก็นำไปขายกิโลกรัม 30-35 บาท

พี่มะ และพี่หนัน และเพื่อนๆ บอกว่า มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการแข่งขันการหาหอยขาว แม้จะหายากกว่าเมื่อก่อนก็ถือว่าเป็นกิจกรรที่สนุก ให้ทุกคนได้มีส่วนร่วมในการออกมาดูแลอนุรักษ์พันธุ์หอยขาวมากขึ้น โดยเราจะไม่เก็บหอยตัวเล็ก และจะมีช่วงพักให้หอยได้ขยายพันธุ์ ทุกคนออกมาดูแลพันธุ์หอยขาวและพื้นที่เพื่อปกป้องอนุรักษ์ไว้เป็น “ครัวกับข้าว” ของคนในชุมชนและทุกคนได้มีแหล่งอาหาร ซึ่งไม่ใช่ของใครคนใดคนหนึ่ง

ส่วนนายประพันธ์ สุวรรณะ กำนันตำบลคลองขุด ในฐานะประธานกลุ่มอนุรักษ์พันธุ์หอยขาว กล่าวว่า กฏข้อบังคับที่ออกมาเพื่อปกป้องทรัพยากรของหมู่บ้านชุมชน ด้วยบทลงโทษทางกฎหมาย และกำหนดอาณาเขต 4 หมู่บ้านในขณะนี้ที่เข้าโครงการ  2,000 ไร่เป็นพื้นที่ห้ามมีการคราดหอยขาว  เพื่ออนุรักษ์ไว้ พร้อมกฎหมายที่จะเข้ามาจัดการหากมีผู้ฝ่าฝืนเป็นมติร่วมกันของคนในชุมชนที่ต้องการดูแล ปกป้องให้หอยขาวอยู่คู่ชุมชนหมู่บ้านตลอดไป

ด้านนายสุนทร พรหมเมศร์ รองนายกเทศมนตรีตำบลคลองขุด กล่าวว่า เทศบาลตำบลคลองขุดได้ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงสนับสนุน ส่งเสริมการจัดกิจกรรมให้ทุกคนได้ทำกิจกรรมร่วมกันเหมือนอย่างเช่นวันนี้  เรามีการแข่งขันหาหอยขาว ด้วยวิถีพื้นบ้านเพื่อเป็นการรณรงค์และอนุรักษ์พันธุ์หอยขาวไปพร้อมกันด้วย ซึ่งโครงการรักษ์คลอง รักษ์ป่า รักษ์หอยขาว ประจำปี 2561  โครงการฯนี้เพื่อให้ประชาชนมีความรู้และตระหนักในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ  รู้วิธีการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรให้มีความยั่งยืน ร่วมมือกันป้องกัน ฟื้นฟู และบำรุงรักษาทรัพยากรธรรมชาติ ให้มีความอุดมสมบูรณ์อย่างยั่งยืน  พัฒนาเครือข่ายการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ ให้มีความเข็มแข็ง พัฒนาชุมชนให้เป็นแหล่งเรียนรู้และเป็นชุมชนต้นแบบในการป้องกัน ฟื้นฟู และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ให้แก่ประชาชนในพื้นที่และผู้ที่สนใจอื่น ๆ ผู้เข้าร่วมผู้บริหาร สมาชิกสภา พนักงานเทศบาล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ประธานและกรรมการชุมชนสมาชิกชมรมอนุรักษ์หอยขาว อาสาสมัครการจัดการสิ่งแวดล้อม

จากการทำงานอย่างจริงจังในการขับเคลื่อนสิ่งแวดล้อมร่วมกับชุมชนทำให้เทศบาลตำบลคลองขุด ได้รับรางวัล รองชนะเลิศอันดับ 3 “เทศบาลน่าอยู่ อย่างยั่งยืน” จากการประกวดเมืองสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน  กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประจำปี 2559