สิ้นสุดการรอคอย! กรมศิลป์รับมอบพระโพธิสัตว์และพระพุทธรูปสำริดโบราณ อายุเก่าแก่กว่า 1,300 ปี หลังถูกนายหน้าแสบแอบขนลงเรือส่งข้ามโลกไปอเมริกา ชาวบ้านรอบเขาปลายบัดสุดปลื้มได้ของดีคู่บ้านคู่เมืองคืนถิ่น แต่หวั่นโดนขโมยซ้ำ วอนรัฐเก็บรักษาให้ดี-เร่งซ่อมตัวปราสาทที่พังยับเพราะนักขุดสมบัติ

วันที่ 6 ม.ค. 2569 หลังจากกรมศิลปากรรับมอบโบราณวัตถุ “ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัย” จำนวน 4 รายการ ประกอบด้วยประติมากรรมสำริดรูปพระโพธิสัตว์ 3 รายการ และพระพุทธรูป 1 รายการ อายุประมาณ 1,200 – 1,300 ปี กลับคืนจากสหรัฐอเมริกา ณ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เมื่อเวลา 14.00 น.ที่ผ่านมา

ประติมากรรมสำริดกลุ่มประโคนชัยดังกล่าว มีถิ่นกำเนิดจากปราสาทเขาปลายบัด อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งทั้งหมดถูกลักลอบนำออกจากประเทศไทยอย่างผิดกฎหมายมานานกว่า 60 ปี โดยนายหน้าค้าโบราณวัตถุชื่อดัง “ดักลาส แลตช์ฟอร์ด” หลังจากนั้นโบราณวัตถุทั้ง 4 ชิ้น ได้กระจายไปอยู่ในความครอบครองของเอกชนและพิพิธภัณฑ์หลายแห่งในต่างประเทศ จนกระทั่งล่าสุดจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะเอเชีย (Asian Art Museum) เมืองซานฟรานซิสโก สหรัฐอเมริกา

จากกระแสข่าวดังกล่าว ชาวบ้านในเขตพื้นที่ ต.ยายแย้มวัฒนา อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.บุรีรัมย์ ซึ่งเป็นที่ตั้งของปราสาทเขาปลายบัด ต่างแสดงความดีใจที่จะได้เห็นวัตถุโบราณล้ำค่ากลับคืนสู่แผ่นดินเกิดอีกครั้ง

นายบัวพัน ดอกบัว อายุ 72 ปี ชาวบ้านหมู่ 11 ต.ยายแย้มวัฒนา เล่าว่า เมื่อครั้งยังเด็ก ปราสาทเขาปลายบัดแห่งนี้มีความงดงามมาก ตนเคยมาวิ่งเล่นเป็นประจำ แต่ต่อมาสภาพปราสาททรุดโทรมลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากมีกลุ่มคนเข้ามาลักลอบขุดหาสมบัติเป็นจำนวนมาก มีการรื้อก้อนหินจากตัวปราสาทเพื่อขุดค้นสิ่งของมีค่า จนเป็นเหตุให้ปราสาทพังทลายลง

“ส่วนตัวอยากให้มีการบูรณะปราสาทให้กลับคืนมาสวยงามเหมือนเดิม ส่วนโบราณวัตถุที่ได้คืนมานั้น ไม่ควรนำกลับมาเก็บไว้ที่เดิม เพราะเกรงว่าจะถูกโจรกรรมซ้ำอีก” นายบัวพัน กล่าว

ทางด้าน พระโชคทวี อนาวิโล อายุ 55 ปี พระจากสำนักสงฆ์วัดป่าเขาปลายบัด ให้ความเห็นว่า โบราณวัตถุที่ได้รับคืนมานั้น อยากให้นำไปเก็บรักษาไว้ที่ปราสาทพนมรุ้ง เนื่องจากมีเจ้าหน้าที่ดูแลอย่างใกล้ชิดและปลอดภัยกว่า ส่วนตัวปราสาทเขาปลายบัดนั้น อยากให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาบูรณะอย่างจริงจัง เพราะปัจจุบันมีเพียงเจ้าหน้าที่มาดูแลตัดหญ้าเพียงเดือนละครั้งเท่านั้น

สำหรับ “ประติมากรรมกลุ่มประโคนชัย” มีแหล่งที่มาจากโบราณสถานปราสาทเขาปลายบัด ซึ่งในอดีตตั้งอยู่ในเขตอำเภอประโคนชัย (ปัจจุบันคืออำเภอเฉลิมพระเกียรติ) จึงเป็นที่มาของชื่อเรียกในกลุ่มนักประวัติศาสตร์ศิลปะว่า “ประติมากรรมกลุ่มประโคนชัย”

ทั้งนี้ คณะกรรมการติดตามโบราณวัตถุในต่างประเทศกลับคืนสู่ประเทศไทย ได้ประสานงานร่วมกับเจ้าหน้าที่สืบสวน สำนักงานสืบสวนความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ (HSI) สหรัฐอเมริกา