“ปอเทือง” เป็นพืชตระกูลถั่วลักษณะเป็นไม้พุ่ม สูง 100-300 เซนติเมตร เป็นพืชไม่ต้องการน้ำ เพาะปลูกง่าย เพียงหว่านเมล็ดไปตามร่องเกี่ยวข้าว แต่จะต้องให้ดินมีความชื้น เมื่ออายุได้ราว 120 วัน หรือไม่เกิน 4 เดือน ก็สามารถเก็บส่วนของเมล็ดปอเทืองที่เป็นผลผลิตขายได้

โดยเกษตรกรบ้านพลับ หมู่ 3 ต.สะแก อ.สตึก จ.บุรีรัมย์ กือบทั้งหมู่บ้านมีอาชีพหลักคือการทำนาปลูกข้าว แต่พอหมดฤดูกาลเก็บเกี่ยวก็ว่างงานเพราะไม่มีอาชีพอื่นทำ ในอดีตต้องอพยพไปทำงานต่างถิ่นเหมือนชาวบ้านในพื้นที่อื่นๆ แต่ปัจจุบันหลายครอบครัว หลังจากเก็บเกี่ยวข้าวนาปีเสร็จแล้ว จะหันมาปลูกปอเทืองแทนการทำนาปรัง รวมกันแล้วมากกว่า 20 ไร่ เกษตรกรเหล่านี้ต่างให้เหตุผลที่เลิกทำนาปรังเหมือนกันว่า หากฝืนทำนาหน้าแล้งต่อมีแต่ความเสี่ยง ได้ผลผลิตข้าวเปลือกน้อย เพราะไม่มีน้ำมากพอ อีกทั้งปอเทืองไม่ต้องการน้ำมาก ไม่ต้องดูแลรักษามาก ให้ผลผลิตดี จึงเป็นพืชทางเลือกใหม่ สามารถสร้างรายได้ปีละ 10,000-20,000 บาท โดยจะมีพ่อค้าจากภาคกลาง และภาคอีสาน มารับซื้อถึงที่ไร่ ในราคากิโลกรัมละ 20-30 บาท และหากเหลือก็จะขายให้กับชาวบ้านในหมู่บ้าน

แต่ในปีนี้ประสบปัญหาภัยแล้งอย่างหนักและยาวนาน ทำให้ปอเทืองที่ปลูกไว้ได้ผลผลิตไม่ดี ลำต้นแคระแกร็น 
มีแมลงกินใบ ฟักลีบเล็กไม่ค่อยมีเมล็ด คาดว่าผลผลิตปีนี้จะได้ไม่ถึงครึ่ง

นายถิรวัฒน์ ยิงรัมย์ อายุ 45 ปี เกษตรกรบ้านพลับ ต.สะแก อ.สตึก เล่าว่า ทุกปีหลังจากเก็บเกี่ยวข้าวนาปีเสร็จสิ้น ตนได้นำเมล็ดพันธุ์ปอเทืองมาหว่านในพื้นที่นา 9 ไร่ เพื่อนำเมล็ดพันธุ์ไปขาย โดยใช้เวลาในการปลูกและเก็บเกี่ยวไม่นานนัก พอๆ กับการทำนา ที่สำคัญนอกจากเก็บเมล็ดพันธุ์จะขายได้แล้ว ยังได้ประโยชน์หลังเก็บเกี่ยว โดยไถกลบต้นปอเทืองถือเป็นปุ๋ยพืชสดชั้นดี ช่วยฟื้นฟูคุณภาพดิน ให้ดินอุดมสมบูรณ์ ปรับสภาพผิวดิน ส่งผลดีต่อการทำนาปีในช่วงเดือนพฤษภาคมได้เป็นอย่างดี

“ขณะนี้ปอเทืองได้ออกดอกสีเหลืองสวยงามไปทั่วพื้นที่เพาะปลูก และสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตส่งพ่อค้า ที่มารอรับซื้อถึงที่ในกิโลกรัมละ 20-30 บาท ซึ่งทุกปีครอบครัวของตนจะมีรายได้ราว 10,000-20,000 บาท แต่ปีนี้ประสบปัญหาภัยแล้งหนักและรุนแรงกว่าทุกปี ทำให้ผลผลิตไม่ค่อยดี ทำให้มีรายได้ลดลงกว่าครึ่ง แต่ก็ยังดีไม่ต้องไปหางานทำในพื้นที่อื่น

นับว่าชาวบ้านบ้านพลับ เป็นหมู่บ้านตัวอย่างที่ดิ้นรนหาทางเลือกในการประกอบอาชีพในหน้าแล้งที่ในพื้นที่มีน้ำน้อย มีรายได้พอเพียงต่อการดำรงชีพอย่างไม่เดือดร้อน

ขวัญชัย หาญประโคน