1 ก.ย.59 ผู้สื่อข่าวรายงานจากจังหวัดเชียงราย ว่าในปัจจุบันชาวบ้านที่หมู่บ้านแสนใจพัฒนา ม.22 ต.แม่สลองใน อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ได้ร่วมกับโรงเรียนดอยแสนใจ (ตชด.อนุสรณ์) อนุรักษ์พื้นที่ลำห้วยแม่แสลบ ซึ่งเป็นลำห้วยน้ำจืดธรรมชาติที่ไหลผ่านป่าเขาในเขตหมู่บ้าน เนื่องจากลำห้วยแม่แสลบเป็นที่อาศัยของ "ปูแม่ฟ้าหลวง" ซึ่งเป็นปูหายากที่อาศัยและมีลักษณะอยู่ในลำห้วยแม่แสลบที่ไหลผ่านหมู่บ้านนี้เท่านั้น โดยเป็นปูขนาดเล็ก กว้างระหว่างกระดองประมาณ 3-4 ซ.ม. ลักษณะสีสันของกระดองและขามีความสวยงามด้วย 5 สี คือ สีแดง ดำ น้ำเงิน ขาวและน้ำตาล ทำให้แปลกกว่าปูชนิดอื่นๆ

ทั้งนี้ ชาวบ้านและโรงเรียนได้ร่วมกันรณรงค์ไม่ให้ชาวบ้านลงไปทำลายแหล่งอาศัยของปูแม่ฟ้าหลวง ซึ่งมีลักษณะเป็นลำห้วยที่มีโขดหินและต้นไม้หนาเป็นระยะทางประมาณ 300 เมตร และประชาสัมพันธ์ไม่ให้จับปูมาทำอาหารเหมือนในอดีตอีกด้วย ส่วนภายในโรงเรียนมีการจัดทำโครงการเกี่ยวกับปูชนิดนี้ จัดการเรียนการสอนและมีป้ายให้ข้อมูลเกี่ยวกับปูแม่ฟ้าหลวงในหลายจุดด้วย

โดย นายอนวัช อุ่นกอง ผู้อำนวยการโรงเรียนดอยแสนใจ (ตชด.อนุสรณ์) กล่าวว่า ทางคณาจารย์ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ลงสำรวจลำห้วยแม่แสลบ ภายหลังทราบว่ามีปูพันธุ์ใหม่ที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อน เมื่อไปตรวจสำรวจดูก็พบว่ามีที่เดียวในโลกจริง จึงได้ขอพระราชทานชื่อเป็นปูแม่ฟ้าหลวง โดยมีชื่อสามัญว่า Eleagant Mountain crab ดังนั้นทางโรงเรียนและชุมชนจึงได้ให้ความสำคัญในการร่วมกันอนุรักษ์ปูชนิดนี้เอาไว้โดยในส่วนของโรงเรียนได้ให้นักเรียนทำการศึกษาเป็นโครงการงาน ล่าสุดนำโครงงานศึกษาปูแม่ฟ้าหลวง เข้าร่วมประกวดตามโครงการ 1 โรงเรียน 1 นวัตกรรมประจำปี 2559 ของคุรุสภา ปรากฎว่าได้รับรางวัลเหรียญทองระดับประเทศด้านจัดการแหล่งเรียนรู้ ซึ่งผลการดำเนินการพบว่าจากที่ในอดีตปูชนิดนี้หาพบได้น้อยลงก็กลับเพิ่มจำนวนขึ้นจึงเป็นสัญญานที่ดีขึ้นอย่างมาก

"ปูชนิดนี้อาศัยอยู่เฉพาะที่ลำห้วยแม่แสลบเป็นระยะทางสั้นๆ โดยภูมิประเทศเป็นโขดหินเมื่อนำหินชนิดอื่นไปวางก็ไม่ยอมอยู่ แม้นำหินในพื้นที่มาวางเฉยๆ เพื่อให้อาศัยอยู่อีกต้องเป็นลักษณะหินซ้อนกันตาม ธรรมชาติ ระยะทางที่อาศัยอยู่ก็ประมาณ 300 เมตรดังกล่าว เมื่อนำปูออกไปอาศัยอยู่นอกเขตนี้ก็จะไม่มีสีสันตามลักษณะดั้งเดิมอีกและก่อนหน้านี้มีความพยายามจะยายพันธุ์แต่ก็ไม่ได้ผลต้องอาศัยการขยายพันธุ์ ตามธรรมชาติเท่านั้นด้วย การอนุลักษณ์ปูแม่ฟ้าหลวงเอาไว้จึงเป็นสิ่งสำคัญเพราะถ้าหายไปก็จะหายไปจากโลกนี้เลย" นายอนุวัช กล่าว

ทางด้าน อาจารย์จิรัชญา ผาลา ครูวิทยาศาสตร์ของโรงเรียนฯ กล่าวว่า เดิมปูชนิดนี้หาง่ายและพบเห็นในลำห้วยแม่แสลบ แต่เมื่อสภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไปและอาจมีการจับมาเป็นอาหารทำให้ปริมาณลดลงกระทั่งมีการค้นพบและศึกษาในปี 2538 จึงทราบว่ามีเอกลักษณ์เฉพาะพันธุ์และเกือบจะสูญพันธุ์อีกด้วย กระทั่งมีการอนุรักษ์ช่วง 2-3 ปีก่อน จึงเริ่มพบได้ง่ายขึ้นในลำห้วย แต่ไม่สามารถขยายพันธุ์ได้เพราะที่ผ่านมาทางเจ้าหน้าที่ประมงเคยนำปูตัวผู้และตัวเมียไปทดลองผสมและขยายพันธุ์ปรากฎว่าได้ลูกออกมาไม่มีคุณลักษณ์เหมือนรุ่นพ่อแม่ นอกจากนี้เมื่อนำปูออกจากลำห้วยนี้ไปปูไม่มีสีสันเหมือนเดิมอีกโดยกลับจะดำไปเรื่อยๆ ด้วย