กลายเป็นประเด็นร้อนเพียงชั่วข้ามคืนหลังมีการเผยแพร่เอกสารนายทะเบียนกลางสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ แจ้งประกาศเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ในหลายจังหวัด โดยมีการเผยแพร่ประกาศในโลกออนไลน์ จึงสร้างความกังวลให้ประชาชนหลายคนที่จ่ายเงินสมทบสมาคมฌาปนกิจฯในพื้นที่อื่น ๆ เป็นอย่างมาก

ไม่ต่างจากพื้นที่จังหวัดนครพนม ซึ่งมีสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์อยู่ในหลายอำเภอ ยิ่งย้อนหลังกลับไปประมาณ 20 กว่าปีที่แล้ว มีการแจ้งจดเป็นสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ขึ้นหลายแห่ง ก่อนจะค่อยๆยุบตัวลงไปจากหลายปัจจัย จากปัญหาสมาชิกเสียชีวิต แต่ขาดสมาชิกใหม่ และโครงสร้างทางการเงินไม่สมดุล รวมทั้งมีคนในสมาคมฯนำเงินสมาชิกไปใช้ส่วนตัว

โดยเฉพาะสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ลูกค้า ธกส. ซึ่งหลายคนเข้าใจว่าเป็นของ ธกส. แต่ความจริงเป็นการรวมตัวก่อตั้งกันเองของลูกค้า โดยมีธนาคารเป็นเพียงพี่เลี้ยงเท่านั้น ส่วนใหญ่สมาคมดังกล่าว จะใช้พื้นที่บางส่วนของ ธกส.เป็นที่ทำการ 

ล่าสุด วันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2569 ผู้สื่อข่าวเดินทางไปยังบ้านเลขที่ 3 หมู่ 2 บ้านตาลปากน้ำ ต.ไชยบุรี อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม ซึ่งมีเพื่อนบ้านกำลังช่วยกันเก็บสิ่งของที่ยืมมาจากวัดส่งคืน หลังทราบว่านางคำภู บุญยะศรี อายุ 90 ปี เจ้าของบ้านเสียชีวิตด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 14 กพ. เพิ่งฌาปนกิจไปเมื่อวันที่ 18 กพ. โดยนางคำภูเป็นสมาชิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ลูกค้า ธกส. อ.ท่าอุเทน อ.โพนสวรรค์ อ.นาหว้า รวม 3 อำเภอ ส่งเงินสงเคราะห์มาไม่ต่ำกว่า 30 ปี

จากการสอบถาม นางสาวมยุรี บุญยะศรี อายุ 44 ปี ลูกสาวของยายคำภูเล่าว่าแม่ได้เข้าเป็นสมาชิกต่อจากพ่อที่เสียชีวิตไปก่อนหน้านี้หลายปี ถือเป็นเงื่อนไขของทางสมาคมฯ ว่า หากคนในครอบครัวเสียชีวิต จะต้องหาคนเข้ามาแทน รวมๆแล้วก็ไม่น้อยกว่า 30 ปี เท่าที่จำได้ตอนที่พ่อเสียชีวิตได้เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ประมาณแสนกว่าบาท โดยจะส่งเป็นราย 3 เดือน หรือ 4 เดือน ตามแต่ข้อตกลงกัน ในรายของแม่ส่งครั้งละ 1,500 บาทต่อ 3 เดือน 1 ปีรวม 4 ครั้ง คิดเป็นเงินปีละ 6,000 บาท

“ในรายของแม่ที่เพิ่งเสียชีวิต ทางเรายังไม่ได้นำเอกสารไปแจ้งสมาคม คงต้องรอให้จัดการเรื่องงานศพผ่านไปก่อน ส่วนจะได้เงินเท่าไหร่ และจะคุ้มไหมกับการส่งเงินสงเคราะห์ไปกว่า 10 ปียังไม่รู้” นางสาวมยุรีกล่าว

ขณะเดียวกัน นางดาวัลย์ โสภา อายุ 55 ปี  ที่มีคนในครอบครัวเป็นสมาชิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ กล่าวอย่างมีอารมณ์ว่า การติดต่อสอบถามสมาคมรู้สึกจะได้รับคำตอบที่ไม่ตรงคำถาม เช่นการหักเงินเปอร์เซ็นต์รอบละ 4 บาท หรือจำนวนสมาชิกในปัจจุบันมีเท่าไหร่ การจ่ายเงินฌาปนกิจสงเคราะห์ก็ขยักขย่อน

ต่อมา ผู้สื่อข่าวได้ไปที่ชั้นสองของธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ สาขาท่าอุเทน (ธกส.ท่าอุเทน) ซึ่งแบ่งพื้นที่ส่วนหนึ่งให้สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ลูกค้า ธกส. อ.ท่าอุเทน อ.โพนสวรรค์ อ.นาหว้า ตั้งโต๊ะ 1 ตัวเพื่อสำหรับให้ลูกค้ามาติดต่อสอบถาม โดยมีนางสาววัชราภรณ์ โสมงคล อายุ 29 ปี ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงิน เปิดเผยว่าทำงานมา 3 ปียังไม่เคยปรากฏว่าสมาคมมีปัญหาด้านการเงิน อีกทั้งมีความโปร่งใสทุกอย่าง โดยจะมีป้ายรายงานยอดสมาชิกคงเหลือในแต่ละเดือนชัดเจน ซึ่งปัจจุบันมียอดสมาชิกคงเหลือ 16,231 ราย

ส่วนการเรียกเก็บเงินสงเคราะห์ล่วงหน้าจะเป็นราย 4 เดือน เมื่อได้เงินก็นำไปฝากในบัญชีของสมาคมฯ กรณีมีสมาชิกเสียชีวิตจะนำเงินจากสมาชิกที่จ่ายเงินสงเคราะห์ล่วงหน้าไว้แล้วรายละ 15 บาท สมมติสมาชิกทุกรายจ่ายเงินล่วงหน้าครบหมด 16,231 รายๆละ 15 บาท ครอบครัวสมาชิกที่เสียชีวิตจะได้รับเงินสดทันทีจำนวน 243,465 บาท ส่วนที่ต้องจ่ายเงินให้ครอบครัวผู้เสียชีวิตเป็นสองขยัก เพราะจะต้องไปตามเก็บจากสมาชิกที่ยังไม่ส่งเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า หากติดตามแล้วไม่ได้ก็จะตัดออกจากการเป็นสมาชิก โดยสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ลูกค้า ธกส. อ.ท่าอุเทน อ.โพนสวรรค์ อ.นาหว้า เป็นสมาคมที่ใหญ่ และมีสมาชิกที่สุดในจังหวัดนครพนม

ทั้งนี้ สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ เป็นการรวมกลุ่มกันของบุคคลหลายคน เพื่อสงเคราะห์ซึ่งกันและกันในการจัดการศพ หรือจัดการศพและสงเคราะห์ครอบครัวของสมาชิกฯ ที่ถึงแก่ความตาย โดยไม่ได้หากำไร หรือรายได้มาแบ่งปันกัน ซึ่งกล่าวให้เข้าใจง่ายๆ คือ เป็นกิจการที่ชาวบ้านช่วยทำบุญงานศพ เมื่อชาวบ้านด้วยกันที่ถึงแก่ความตาย ในลักษณะเพื่อนช่วยเพื่อน โดยสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์แต่เดิมทั่วประเทศมีกว่า 4,874 แห่ง และจากสถิติตั้งแต่ปี 2517-2569 มีการยกเลิกไปราว1,000 กว่าแห่ง ปัจจุบันยังดำเนินการอยู่ 3,839 แห่ง