กฎหมายเกี่ยวกับทางภาระจำยอม

กฎหมายเกี่ยวกับภาระจำยอม คือ ทรัพยสิทธิที่กำหนดให้ที่ดินแปลงหนึ่ง (ภารยทรัพย์) ต้องรับภาระ เช่น ยอมให้ผู้อื่นผ่านทางวาง สาธารณูปโภค เพื่อประโยชน์ของที่ดินสามยทรัพย์ โดยเป็นข้อตกลงที่ผูกพันติดไปกับที่ดินเสมอไม่ว่าจะเปลี่ยนมือเจ้าของหรือไม่ เกิดจากการทำสัญญาจดทะเบียน(สัญญา) หรือการได้มาโดยอายุความ 10 ปี ซึ่งเป็นไปตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 4 ภาระจำยอม มาตรา 1387 ไปจนถึง มาตรา 1401

โดยความแตกต่างระหว่างภาระจำยอมกับทางจำเป็นนั้น ในส่วนของภาระจำยอมเป็นสิทธิ์ที่ได้มาโดยสัญญาจดทะเบียน(สัญญา) หรือการได้มาโดยอายุความ 10 ปี ซึ่งจะแตกต่างกับกรณีทางจำเป็นคือสิทธิทางกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1349 ที่เจ้าของที่ดินไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ (ที่ดินตาบอด) สามารถขอผ่านที่ดินแปลงอื่นที่ล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้ โดยต้องเลือกทางที่ใกล้ที่สุดและสร้างความเสียหายน้อยที่สุดต่อเจ้าของที่ดินที่ถูกผ่าน และต้องชำระค่าทดแทนให้แก่เจ้าของที่ดินนั้น ซึ่งเป็นสิทธิ์ที่เกิดขึ้นมีโดยอัตโนมัติไม่ได้เกิดขึ้นโดยสัญญาหรือโดยอายุความ

เกี่ยวกับค่าทดแทนในการใช้ที่ดิน กรณีภาระจํายอม กฎหมายไม่ได้บังคับว่าจะต้องเสียค่าทดแทน เว้นแต่คู่สัญญาจะกันเอาไว้ในสัญญา อาทิเช่นกรณี ได้สิทธิ์ภาระจำยอมโดยสัญญา ส่วนกรณีทางจําเป็นกฎหมายบังคับว่าต้องใช้ค่าทดแทนให้แก่เจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่เพื่อออกสู่ทางสาธารณะ เว้นแต่กรณีตามมาตรา 1350 ซึ่งเป็นการที่ดินที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันเป็นเหตุให้ที่ดินแปลงหนึ่งไม่มีทางออกไปสู่ทางสาธารณะ เจ้าของที่ดินแปลงนั้นย่อมมีสิทธิเรียกร้องให้เปิดทางเดินได้เฉพาะที่ดินแปลงที่ได้แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันและไม่ต้องเสียค่าทดแทนการสิ้นไปหรือการยุติในภาระจำยอม และทางจำเป็น กรณีภาระจํายอม อาทิเช่น กรณีมีนิติกรรมสัญญากําหนดให้ภาระจํายอมหมดสิ้นไป กรณีไม่ได้ใช้ประโยชน์แห่งภาระจํายอมเป็น เวลา 10 ปี กรณีภารยทรัพย์และสามยทรัพย์ตกเป็นของเจ้าของคนเดียวกัน รวมทั้งกรณีที่ภาระจํายอมไม่มีความจําเป็นหรือหมดประโยชน์ต่อสามยทรัพย์แล้วเป็นต้น

ส่วนการสิ้นไปแห่งทางจําเป็นเมื่อที่ดินที่ถูกล้อมมีทางออกสู่ทางสาธารณะแล้ว จึงถือว่าทางจำเป็นจึงไม่จำเป็นอีกละถือว่าสิ้นสภาพไปตามกฎหมายเช่นกัน

036