ที่วัดภูเขาทอง ต.น้ำผุด อ.เมือง จ.ตรัง มีประชาชนแห่กราบไหว้พระนอนทรงเทริดมโนราห์อายุกว่า 1,000 ปีอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในวันสำคัญทางพุทธศาสนา และเป็นพระพุทธไสยาสน์ปางปรินิพพานองค์เดียวที่พบในประเทศไทย  มีความยาว 9 เมตรและความกว้างกว่า 2 เมตร สร้างขึ้นในสมัยศรีวิชัย ปัจจุบันกรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน 1 ใน 20 แห่งของ จ.ตรัง

สำหรับพระนอนทรงเทริดมโนราห์มีประวัติเล่าว่า ก่อสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1200-1300 ในสมัยเจ้าหน่อและพระนางเลือดขาว ที่ทราบข่าวว่าพระเจ้าศรีธรรมโศกราชที่ 2 เจ้าเมืองนครศรีธรรมราช กำลังเตรียมบูรณะซ่อมแซมพระบรมธาตุ  เจ้าหน่อและพระนางเลือดขาว  จึงได้รวบรวมเอาทรัพย์สินเงินทองทั้งหมด เพื่อนำไปถวายเป็นพุทธบูชาแต่เมื่อเดินทางมาถึงเขาชุมทองหรือวัดภูเขาทองในปัจจุบัน ก็ทราบข่าวว่าพระบรมธาตุได้สร้างเสร็จแล้ว พระนางเลือดขาวจึงนำทรัพย์สมบัติทั้งหมดบรรจุไว้ในถ้ำที่เขาชุมทอง(ภูเขาทอง)แห่งนี้ 

ซึ่งพระนางเลือดขาวมีสายเลือดมโนราห์ จึงให้สร้างพระนอนทรงเทริดมโนราห์ที่เป็นเนื้อไม้ขึ้นมาเพื่อปิดปากถ้ำไว้  โดยให้ชาวบ้านในพื้นที่ช่วยกันดูแลรักษา แต่ด้วยกาลเวลาที่เปลี่ยนไป ทำให้พระนอนทรงเทริดมโนราห์เนื้อไม้ผุกร่อน กรมศิลปากรจึงมีการบูรณะซ่อมแซมขึ้นมาใหม่ ด้วยการฉาบเป็นทองเหลือง เสริมด้วยโครงเหล็กด้านใน เพื่อความแข็งแรงมั่นคง โดยจะมีการรำมโนราห์ถวายในวันสงกรานต์ของทุกปี เพื่อบูชาครูหมอมโนราห์ และนับเป็นสิ่งมหัศจรรย์ที่มีเพียงหนึ่งเดียวในประเทศ ที่ยังคงความสวยงาม ตระการตา สามารถดึงดูดประชาชนทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติจากทั่วทุกสารทิศ ให้ เดินทางไปกราบไหว้ได้ไม่เว้นแต่ละวัน

ส่วนภายในวัดยังมีโครงกระดูกมนุษย์โบราณที่พบในบริเวณดังกล่าวอายุกว่า 3,000 ปี สมัยก่อนพุทธกาลจนกลายเป็นฟอสซิล จัดแสดงไว้ให้เยาวชนและประชาชนได้ไปศึกษาเรียนรู้ด้วย

นอกจากนี้ ที่วัดภูเขาทองยังพบหินงอกหินย้อยอายุกว่า 1,000 ปี ก่อตัวกันเป็นก้อนสีขาวขนาดใหญ่จนดูคล้ายรูปของเจ้าแม่กวนอิม พระครูภาวนาสมาธิคุณ เจ้าอาวาสวัดภูเขาทอง จึงนำรูปจำลองของเจ้าแม่กวนอิมมาวางเปรียบเทียบให้เห็นกันอย่างชัดเจน สร้างความเสื่อมใสศรัทธาให้กับประชาชนเป็นอย่างมาก ถือว่าเป็นอีกสิ่งมหัศจรรย์ที่ธรรมชาติสร้างสรรค์ขึ้นอย่างสวยงาม

ขณะที่พระครูภาวนาสมาธิคุณ เจ้าอาวาสวัดภูเขาทอง กล่าวว่า ตามประวัติพระนอนทรงเทริดมโนราห์ของวัดภูเขาทอง สร้างขึ้นในสมัยศรีวิชัย ราว พ.ศ. 1200-1300 ผู้สร้างคือนางเลือดขาวจาก จ.พัทลุง ที่สร้างคือจะเอาทองไปบูรณะช่วยสร้างองค์พระธาตุเจดีย์ที่นครศรีธรรมราชในสมัยนั้น ปีหนึ่งจะมีญาติโยมมากราบไหว้ในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ที่มากันมากคือวันสงกรานต์ จะมีการรำมโนราห์ถวายทุกปีในวันที่ 13 เมษายน

อีกจุดที่วัดภูเขาทองที่หน้าภูเขาจะมีหินอ่อนจากน้ำที่ย้อยลงมาเป็นรูปเจ้าแม่กวนอิม นักธรณีวิทยาคาดว่ากว่าจะได้ขนาดนี้กินอายุนับพันปี ส่วนอีกจุดคือมีโครงกระดูกมนุษย์โบราณเป็นฟอสซิลอยู่ในตู้กระจกบนศาลา กรมศิลป์ฯ คาดว่าจะมีอายุกว่า 3,000 ปีก่อนสมัยพุทธกาลหรือเกือบ ๆ 5,000 ปี

 ทรงวุฒิ นาคพล