'เลขา กกต.'แจงเหตุไม่มีประชามติล่วงหน้า เพราะกฎหมายไม่ได้กำหนดไว้ ผลอาจ'โมฆะ'ได้ แนะ 4 แนวทางลงทะเบียนอย่างไรไม่เสียสิทธิทั้ง สส.-ออกเสียงประชามติ

เมื่อวันที่ 4 ม.ค.2568 นายแสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) โพสต์เฟซบุ๊กมีเนื้อหาระบุว่า 1.ทำไมการออกเสียงประชามติจึง “ไม่มี” การออกเสียงล่วงหน้า เป็นผลของกฎหมาย หากจัดการออกเสียงประชามติที่กระทำไปโดยกฎหมายไม่ให้อำนาจไว้ ในเรื่องที่เป็นหลักการหรือสาระสำคัญ ผลคือ การกระทำนั้นย่อมไม่ชอบ จะยังผลให้การนั้นเป็น “โมฆะ” นั่นคือเสียเปล่าตั้งแต่ต้น

การออกเสียงประชามติกฎหมายให้อำนาจไว้เฉพาะการออกเสียง “นอกเขตจังหวัด” ในวันเดียวกันกับวันออกเสียงประชามติของหน่วยปกติ หมายความว่า ในวันออกเสียงคือวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 เราอยู่ตรงไหนของประเทศไทย เราจะออกเสียงที่ตรงไหนก็ได้ ไม่ต้องไปออกเสียง ณ หน่วยที่เรามีรายชื่อตามบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิออกเสียง อาทิ เรามีชื่อตามบัญชีรายชื่อในกรุงเทพมหานคร แต่วันที่ 8 กุมภาพันธ์ เราอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ เราสามารถลงทะเบียนออกเสียงในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ณ เขตใดเขตหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ก็ได้ ณ ที่เลือกตั้งกลางที่จัดไว้ในแต่ละเขตเลือกตั้ง

นายแสวงระบุต่อว่า 2.การลงทะเบียนลงคะแนนล่วงหน้า ส.ส. และการลงทะเบียนออกเสียงประชามตินอกเขต “คนละเรื่องเดียวกัน”

2.1 คนละเรื่อง “ไม่เป็นภาระของประชาชน”
เป็นกรณีที่มีการจัดการเลือกตั้ง กับการออกเสียงประชามติ “ไม่ได้กำหนดเป็นวันเดียวกัน” ทั้ง 2 เรื่องจะสมบูรณ์ในตัวของมันเอง ไม่ได้เป็นภาระของประชาชน แต่อย่างใด

2.2 คนละเรื่องเดียวกัน “เป็นภาระของประชาชน”
เป็นกรณีที่มีการจัดการเลือกตั้งกับการออกเสียงประชามติ “กำหนดเป็นวันเดียวกัน” จะเป็นภาระของประชาชน เพราะทั้ง 2 เรื่องตั้งอยู่บนต่างหลักการ

นายแสวงระบุต่อว่า กล่าวคือ การเลือกตั้ง ส.ส.กำหนดวันลงคะแนนล่วงหน้าอยู่บนหลักการ “เวลาและสถานที่” กล่าวคือ หลักเวลา คือลงคะแนนก่อนวันเลือกตั้งได้นั้น คือการกำหนดให้มีวันลงคะแนนล่วงหน้า หลักสถานที่ คืออยู่ตรงไหนก็ลงคะแนนได้ เหตุที่ต้องลงคะแนนล่วงหน้าได้ เพราะ ส.ส.ต้องส่งบัตรที่ลงคะแนนแล้วมานับที่เขตเลือกตั้งในวันเลือกตั้ง ว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนให้ผู้สมัครคนใดหรือพรรคการเมืองใดในเขตเขตเลือกตั้งนั้น

ต่างจากการออกเสียงประชามติ ที่ไม่ว่าจะ “อยู่ที่ใด” ก็ออกเสียงได้ทุกสถานที่ การออกเสียงเป็นการถามความเห็นว่าจะ “เห็นชอบ” ไม่เห็นชอบ ” หรือ “ไม่แสดงความเห็น” เป็นความเห็นแบบเดียวกันทั้งประเทศ นับคะแนนที่หน่วยออกเสียงได้เลย ไม่ต้องส่งบัตรมานับคะแนนที่เขต เหมือนเลือกตั้ง ส.ส.

“แต่เมื่อเอา 2 เรื่องมาเป็นคนละเรื่องเดียวกัน จึงเป็นภาระของประชาชน เพราะประชามติ ไม่มีหลักเรื่องเวลา มีแต่หลักเรื่องสถานที่เท่านั้น กล่าวคือ ลงทะเบียนเลือก ส.ส.ล่วงหน้าในวันที่ 1 ก.พ.69 ก็ต้องยังไปออกเสียงประชามติในวันที่ 8 ก.พ.69อยู่ดี” นายแสวงระบุ

เลขาธิการ กกต.ระบุอีกว่า 3.ลงทะเบียนอย่างไรไม่เสียสิทธิทั้ง ส.ส. และประชามติ

3.1 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่สะดวกไปลงคะแนนในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 ณ หน่วยเลือกตั้งปกติ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งกลุ่มนี้ ไม่ต้องลงทะเบียนอะไรเลย เพราะในวันเลือกตั้งจะจัดให้มีการเลือกตั้งและการออกเสียงประชามติในหน่วยเดียวกัน

3.2 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่สะดวกไปลงคะแนนล่วงหน้าในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 69 และออกเสียงนอกเขตจังหวัดในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งกลุ่มนี้ไม่สะดวกไปลงคะแนน ส.ส.ในหน่วยปกติ ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 ต้องลงทะเบียนเลือก ส.ส.ล่วงหน้า เพื่อไปลงคะแนนล่วงหน้าในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 69 ณ หน่วยเลือกตั้งกลาง และลงทะเบียนออกเสียงในจังหวัดที่ตนอยู่ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 เพื่อออกเสียงประชามตินอกเขตจังหวัด ในจังหวัดที่ตนอยู่ ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 ณ ที่เลือกตั้งกลาง ที่จัดใว้ในแต่ละเขตของจังหวัดนั้น

3.3 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่ลงทะเบียนล่วงหน้า ส.ส.อย่างเดียว และไม่ได้ลงทะเบียนออกเสียงประชามตินอกเขตจังหวัดในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 หรือไม่ได้ไปออกเสียงประชามติในหน่วยปกติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 หากไปลงคะแนนเลือกตั้งล่วงหน้าตามที่ลงทะเบียนใว้ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 69 เท่านั้น ต้องแจ้งเหตุที่ไม่อาจไปใช้สิทธิออกเสียงประชามติจึงจะไม่ถูกจำกัดสิทธิ

3.4 ผู้มีสิทธิออกเสียงประชามติอย่างเดียว และไม่ได้ลงทะเบียนล่วงหน้าเลือก ส.ส.ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 69 หรือในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 ไม่ได้ไปลงคะแนนเลือก ส.ส.ในหน่วยปกติ หากออกเสียงลงคะแนนประชามตินอกเขตจังหวัดในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 69 ตามที่ลงทะเบียนใว้เท่านั้น ต้องแจ้งเหตุที่ไม่อาจไปใช้สิทธิเลือก ส.ส. จึงจะไม่ถูกจำกัดสิทธิ

4.ลงทะเบียนแล้วยกเลิกหรือเปลี่ยแปลงได้หรือไม่ กรณีลงทะเบียนไปแล้ว ถ้าผู้มีสิทธิเลือกตั้ง/หรือผู้มีสิทธิออกเสียงเห็นว่าการลงทะเบียนใว้ไม่สะดวกหรือ เหมาะสมกับตนเอง ก็สามารถยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลงได้ ในวันเวลาเดียวกันกับที่เปิดลงทะเบียน คือไม่เกินวันที่ 5 มกราคม 69