เมื่อกล่าวถึงบ้านเสด็จ จังหวัดลำปาง หลายคนคงต้องร้องอ๋อ!เพราะไม่ว่าจะเป็นคนในพื้นที่หรือนอกพื้นที่ เมื่อได้แวะเวียนมาบ้านเสด็จ คงต้องอยากลองลิ้มชิมรสสับปะรดน้ำผึ้งที่ปลูกในพื้นที่เป็นแน่แท้ เนื่องมาจากคุณภาพของสับปะรดบ้านเสด็จมีชื่อเสียงมานาน เนื่องจากสภาพพื้นดินเป็นดินภูเขา มีความอุดมสมบูรณ์และมีสภาพภูมิอากาศที่แตกต่างจากจังหวัดอื่นๆ “กลางวันร้อน กลางคืนหนาว” ทำให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตและคุณภาพของผลผลิตสับปะรด

สับปะรด Ananas comosus (L.) Merr. จัดอยู่ในวงศ์ Bromeliaceae จัดว่าเป็นพืชวงศ์ใหญ่ สับปะรดเป็นไม้ผลเขตร้อนที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจชนิดหนึ่งของไทย นอกจากใช้ประโยชน์เพื่อบริโภคในรูปของผลสดภายในประเทศแล้วยังใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารสับปะรดชนิดต่างๆ เพื่อการส่งออก เช่น สับปะรดกระป๋อง
น้ำสับปะรดเข้มข้น สับปะรดแช่แข็ง เป็นต้น (จารุพันธ์, 2540) ในปี 2557 มีสถิติการส่งออกสับปะรดผลสดและผลิตภัณฑ์จากสับปะรดรวมแล้วหลายพันล้านบาท ถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่นำรายได้เข้าประเทศได้ดีอีกชนิดหนึ่ง

สับปะรดแต่ละสายพันธุ์มีข้อดีข้อเสียแตกต่างกัน เช่น พันธุ์ปัตตาเวีย ไม่ทนต่อโรคแกน เนื้อมีสีเหลืองอ่อน รสหวาน
อมเปรี้ยว (เมื่อแก่ในช่วงฤดูฝน หรือฤดูหนาว) ทรงผลมีขนาดใหญ่ สายพันธุ์ภูเก็ตผลมีขนาดเล็ก เนื้อมีสีเหลืองเข้มมีช่องว่างเป็นโพรง ตาลึก หนามมีกระจายอยู่ทั่วใบ ไม่สามารถบรรจุกระป๋องได้ โดยพันธุ์ปัตตาเวียเป็นพันธุ์ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแปรรูปและบรรจุกระป๋อง อีกทั้งสามารถส่งในรูปผลิตภัณฑ์ผลสด การพัฒนาพันธุ์การปรับปรุงวิธีการปลูก และการปรับปรุงพันธุ์สับปะรดมีการทำมาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ได้พันธุ์สับปะรดที่ดีที่สุด แต่ก็ยังพัฒนาได้ระดับหนึ่ง ประเทศไทยจำต้องพัฒนาและปรับปรุงพันธุ์รวมทั้งเทคโนโลยีการปลูกให้มีคุณภาพทัดเทียมกับต่างประเทศ

จังหวัดลำปางเป็นแหล่งปลูกสับปะรดที่สำคัญจังหวัดหนึ่งในภาคเหนือ มีพื้นที่ปลูกสับปะรดมากที่สุด ได้แก่ ตำบลบ้านเสด็จ อำเภอเมืองลำปาง และตำบลบ้านสา อำเภอแจ้ห่ม ที่มีพื้นที่ปลูกสับปะรดมากที่สุดและก็มีอีกหลายพื้นที่ที่ปลูกในจังหวัดลำปาง สายพันธุ์ที่เกษตรกรเพาะปลูกได้แก่พันธุ์ปัตตาเวียซึ่งเป็นพันธุ์ดั้งเดิมเกษตรกรในพื้นที่ปลูกสับปะรดมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ สับปะรดถือเป็นราชาของไม้ผลเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรในพื้นที่ไม่เฉพาะจังหวัดลำปางเท่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันราคาสับปะรดผลสดหน้าโรงงานมีราคาสูง และโรงงานแปรรูปก็รับซื้อผลผลิตไม่อั้น (เรียกว่ามีเท่าไรรับซื้อหมด) ทำให้เกษตรกรผู้ปลูกสับปะรดมีรายได้เพิ่มขึ้นรวมทั้งเกษตรกรได้ขยายพื้นที่ปลูกสับปะรดอีกเท่าตัวเนื่องจากราคาที่จูงใจ การรักษาคุณภาพของสับปะรดให้มีมาตรฐานจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้คงคุณภาพของ “สับปะรดน้ำผึ้งบ้านเสด็จ” และเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดลำปางสืบต่อไป

ประธาน โพธิสวัสดิ์

ฝ่ายวิทยาศาสตร์ชีวภาพ

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย