เสียงนกหวีดยาวที่สนามคาสเตเลาดังขึ้น  ญี่ปุ่นพ่ายบราซิล แชมป์โลก 5 สมัย  1-2  ความพ่ายแพ้ในช่วงทดเวลาบาดเจ็บรอบน็อคเอาต์ ทำให้เส้นทางฟุตบอลโลกครั้งนี้ของทีมญี่ปุ่นสิ้นสุดลง  นักเตะแดนปลาดิบนอนร้องไห้โฮกันทั้งสนาม

 แต่น้ำตาในวันนั้นไม่ใช่เรื่องของความล้มเหลว มันคือ "ตราประทับ" ว่าวันนี้ ขุนพลซามูไรบลู (Samurai Blue) ได้ยกระดับจากมหาอำนาจแห่งเอเชีย ก้าวขึ้นมาเป็น "ทีมระดับโลก" ที่ยักษ์ใหญ่ทุกทีมต้องเกรงขามอย่างเต็มภาคภูมิ

แน่นอนว่าความยิ่งใหญ่ในวันนี้ของทีมฟุตบอลญี่ปุ่น ไม่ใช่เรื่องของโชคชะตา  แต่เป็นผลลัพธ์จากความเอาจริงเอาจัง และการปฏิบัติตามแผนยุทธศาสตร์ในการสร้างความยิ่งใหญ่อย่างมีวินัยและเปี่ยมไปด้วยพลัง 

ผ่าโครงสร้างความสำเร็จ 4 ด้าน ก้าวผ่านระดับเอเซียสู่ระดับโลก

1. แผนยุทธศาสตร์ "100 ปี" (JFAวิชัน) และการบริหารที่เป็นสากล

หัวใจสำคัญที่สุดของฟุตบอลญี่ปุ่นคือ "ความต่อเนื่องและความซื่อสัตย์ต่อแผนงาน" สมาคมฟุตบอลญี่ปุ่น (JFA) วางพิมพ์เขียวระยะยาวเอาไว้ชัดเจนตั้งแต่ทศวรรษ 1990 โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการเป็นแชมป์โลกภายในปี 2050

พวกเขามีการวางยุทธศาสตร์แยกออกเป็น 2 ส่วนหลัก ๆ

 ฝั่งเจลีกเรียกว่า "แผนแม่บท 100 ปี" (J.League 100-Year Vision): เริ่มต้นประกาศในปี 1993 โครงสร้างนี้เน้นไปที่ "การบริหารและการสร้างรากฐาน" เป้าหมายคือภายใน 100 ปี (นับไปถึงปี 2092) ประเทศญี่ปุ่นจะต้องมีสโมสรฟุตบอลอาชีพกระจายอยู่ครบทุกจังหวัด มีสนามกีฬาที่ได้มาตรฐาน และเปลี่ยนให้สโมสรกลายเป็นศูนย์กลางของชุมชนที่คนทุกเพศทุกวัยมาออกกำลังกาย

ฝั่งทีมชาติเรียกว่า "เป้าหมายปี 2050" (JFA Objective for 2050): นี่ สมาคมฟุตบอลญี่ปุ่น (JFA) ตั้งเป้าไว้ว่า ภายในปี 2050 พวกเขาจะต้องเป็นเจ้าภาพจัดฟุตบอลโลก และทีมชาติญี่ปุ่น ต้องก้าวขึ้นไปคว้าแชมป์โลกให้สำเร็จ

ระเบียบโครงสร้าง: JFA บริหารงานแยกส่วนจากอิทธิพลทางการเมืองอย่างเด็ดขาด ใช้คนฟุตบอลระดับมืออาชีพเข้ามาวางระบบ ลีกในประเทศอย่าง J.League ถูกดีไซน์ให้เป็นรากฐานที่แข็งแกร่ง มีกฎเกณฑ์การเงินที่เข้มงวด และบังคับให้ทุกสโมสรต้องส่งเสริมชุมชน ท้องถิ่นจึงตื่นตัวและหล่อเลี้ยงระบบฟุตบอลได้อย่างยั่งยืน

2. พัฒนาการเชิงเทคนิค: จาก "วินัยขับเคลื่อน" สู่ "ฟุตบอลโมเดิร์นไฮบริด"

หากย้อนไปยุคแรก ๆ ญี่ปุ่นขึ้นชื่อเรื่องความฟิต วินัย และทีมเวิร์ก แต่ขาดความคิดสร้างสรรค์และมิติในแดนหน้า แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา พัฒนาการเชิงเทคนิคของพวกเขาเปลี่ยนไปอย่างก้าวกระโดด

DNA ฟุตบอลที่ชัดเจน พวกเขาเลิกเลียนแบบสไตล์ยุโรปหรืออเมริกาใต้แบบร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่หันมาพัฒนาสไตล์ "High-Speed Transitions" หรือการเปลี่ยนจังหวะเกมจากรับเป็นรุกด้วยความเร็วแสง ใช้ประโยชน์จากความคล่องตัว และความแม่นยำในการจ่ายบอลสั้นที่เป็นจุดเด่นของคนเอเชีย

ในฟุตบอลโลกหนนี้ เราได้เห็นญี่ปุ่นปรับระบบการเล่นไปมาระหว่าง 4-3-3, 3-4-3 หรือแม้กระทั่งการตั้งรับลึกแล้วสวนกลับ (Low Block) ได้อย่างเนียนตา นักเตะทุกคนมีความเข้าใจแท็กติก (Tactical Awareness) สูงมากจนเล่นได้หลายตำแหน่งในเกมเดียว

3. การสร้างมนุษย์ฟุตบอล: โครงสร้างเยาวชนและระบบ "ส่งออก"

นี่คือสิ่งที่สำนักข่าวกีฬาทั่วโลกเดินทางมาศึกษาดูงานที่ญี่ปุ่นครับ ระบบการสร้างนักเตะของพวกเขามี 2 ขาหลักที่เดินขนานกันอย่างแข็งแกร่ง:

ระบบโรงเรียน VS อะคาเดมี่: ฟุตบอลนักเรียนระดับมัธยม (All Japan High School Tournament) มีความเข้มข้นไม่แพ้สโมสรอาชีพ JFA นำระบบการแข่งขันสากลมาสวมทับ ทำให้เด็กญี่ปุ่นทุกคนมีแมตช์แข่งขันระดับคุณภาพตลอดทั้งปี

นโยบายก้าวสู่ยุโรป (Global Migration): สโมสรในเจลีกพร้อมใจกันปล่อยตัวดาวรุ่งไปเผชิญโลกกว้างในยุโรปตั้งแต่อายุยังน้อย แม้จะได้ค่าตัวไม่สูงก็ตาม ปัจจุบันนักเตะญี่ปุ่นกระจายตัวอยู่ใน 5 ลีกใหญ่ของยุโรป ทั้งพรีเมียร์ลีก, บุนเดสลีกา, และกัลโช่ เซเรีย อา พวกเขาซึมซับความกดดัน รูปเกมที่หนักหน่วง และไม่กลัวที่จะต้องปะทะกับผู้เล่นระดับโลกอีกต่อไป

4. จิตวิทยา "ซามูไรยุคใหม่" และปรัชญาความเคารพ

สิ่งสุดท้ายที่เงินซื้อไม่ได้คือ "จิตวิญญาณ" ในอดีต นักเตะเอเชียมักจะลงสนามด้วยความรู้สึกว่าเป็นรอง (Underdog) ยามเจอทีมใหญ่ แต่ซามูไรบลูชุดนี้ลงเล่นด้วย "ความเคารพคู่ต่อสู้ แต่ไม่เคยเกรงกลัว" นิ่ง สงบ และมีสมาธิอยู่กับเกมจนวินาทีสุดท้าย แม้จะโดนบราซิลบดหนักแค่ไหนก็ไม่ลนลาน รวมถึงวัฒนธรรมการเก็บห้องแต่งตัวจนสะอาดกริบและโค้งคำนับแฟนบอลหลังจบเกม มันสะท้อนว่ารากเหง้าของความมีวินัยและให้เกียรติเกมกีฬา ได้ถูกปลูกฝังลงไปในกระดูกของพวกเขาเรียบร้อยแล้ว

เกือบ 30 ปีก่อน ญี่ปุ่นมาฟุตบอลโลกเพื่อเก็บเกี่ยวประสบการณ์... แต่วันนี้ พวกเขามาเพื่อ "กำหนดทิศทาง" ของวงการฟุตบอล ความพ่ายแพ้ต่อบราซิล 2-1 แบบหวุดหวิดในวินาทีสุดท้าย ไม่ใช่จุดจบ แต่มันคือเชื้อเพลิงชั้นดีที่จะทำให้แผนงาน 100 ปีของพวกเขาขยับเข้าใกล้แชมป์โลกเข้าไปอีกก้าวหนึ่ง