ส่องกล้องจุลทรรศน์ตรวจเซลล์เม็ดเลือดขาว

แพทย์ศิริราช ต่อยอดการวิจัยรักษาโรคมะเร็งด้วยการใช้เซลล์เม็ดเลือดขาว ซึ่งข้อมูลจากการวิจัยที่ผ่านมาในต่างประเทศ เซลล์ชนิด CIK (Cell Induced Killer) ที่นำมาใช้ในการรักษาโรคมะเร็งควบคู่กับการรักษาในแนวทางปัจจุบันพบว่า มีประสิทธิภาพสูง และไม่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่เป็นอันตรายต่อร่างกายของผู้ป่วย เนื่องจากเป็นการรักษาแบบเซลล์บำบัด พร้อมเชิญชวนร่วมบริจาคเงินสมทบ “กองทุนการวิจัยเซลล์บำบัดเพื่อการรักษาโรคมะเร็ง (D-003658)” ภายใต้การดูแลของศิริราชมูลนิธิ เพื่อสานต่อโครงการวิจัยชิ้นนี้ให้สำเร็จสมบูรณ์โดยเร็วที่สุด

ดร.นายแพทย์กิติพงศ์ สุนทราภา

ดร.นายแพทย์กิติพงศ์ สุนทราภา อาจารย์สังกัดภาควิชาเภสัชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ผู้ค้นคว้าและวิจัยโดยมุ่งเน้นเรื่องโรคมะเร็งโดยเฉพาะ กล่าวถึงโรคมะเร็งในระยะลุกลามว่า จัดเป็นโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ การให้ยาเคมีบำบัดจัดเป็นการรักษาหลักในปัจจุบัน ซึ่งทำได้เพียงประคับประคองให้อาการดีขึ้น ทั้งนี้ยาเคมีบำบัดไม่เพียงทำลายเซลล์มะเร็งเท่านั้น หากแต่ยังทำลายเซลล์ร่างกายปกติบางส่วน ก่อให้เกิดผลข้างเคียงมากมายแก่ผู้ป่วย เช่น ผมร่วงเป็นวงกว้าง คลื่นไส้อาเจียนหนักท้องเสียรุนแรง รวมถึงไปกดการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันจนก่อให้เกิดอันตรายแก่ชีวิตได้

“ลักษณะของมะเร็งนั้น ผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งเซลล์มะเร็งจะเริ่มจาก 1 เซลล์ก่อนและแพร่กระจายออกมาเรื่อยๆ แล้วกลายเป็นก้อนในที่สุด ส่วนร่างกายของมนุษย์มีกลไกต่อต้านเซลล์แปลกปลอมที่เกิดขึ้นในร่างกาย ซึ่งก็คือเม็ดเลือดขาวที่จะคอยวิ่งตามเส้นเลือดต่างๆ เพื่อไปทำลายเชื้อโรคหรือเซลล์มะเร็ง เมื่อเม็ดเลือดขาวเจอเซลล์แปลกปลอมก็จะเข้าไปทำลายนั้นคือ กลไกป้องกันตนเอง ส่วนมะเร็งก็มีกลไกป้องกันตนเองเช่นกัน เมื่อเม็ดเลือดขาวเข้าไปทำลายเซลล์มะเร็ง เซลล์มะเร็งก็จะป้องกันตนเองโดยปล่อยสารไปกดการทำงานของเม็ดเลือดขาวไว้”

ดร.นายแพทย์กิติพงศ์ กล่าวอีกว่า ปัจจุบันงานวิจัยด้านมะเร็งมีความก้าวหน้าเป็นอย่างมาก เป้าหมายคือการคิดค้นยาที่ออกฤทธิ์เฉพาะเซลล์มะเร็งโดยที่ไม่ทำลายเซลล์ปกติ เพียงแต่ว่าอยู่ในขั้นทดลองและรักษามะเร็งได้บางชนิดเท่านั้น เช่น มะเร็งเต้านม เป็นต้น นอกจากการคิดค้นยาใหม่แล้วในช่วง 10 กว่าปีที่ผ่านมาได้เกิดการวิจัยเพื่อรักษาโรคมะเร็งแขนงใหม่ คือ “เซลล์บำบัด (Cell Therapy)” หรือการใช้เซลล์เม็ดเลือดขาวทำลายเซลล์มะเร็ง

“การวิจัยเซลล์บำบัดนี้เป็นที่แพร่หลายในคณะแพทย์ชั้นนำทั่วโลก ทำให้เกิดเทคนิคการเลี้ยงเซลล์เม็ดเลือดขาวหลากหลายรูปแบบ หนึ่งในเทคนิคที่พบว่ามีประสิทธิภาพสูงและปลอดภัยคือ “เซลล์บำบัดชนิด CIK Cells” ซึ่งถูกพัฒนาขึ้นครั้งแรกที่ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัย Stanford เมื่อ 20 ปีที่ผ่านมา จากผลการศึกษาทั้งในระดับสัตว์ทดลองและการศึกษาใช้จริงในผู้ป่วยโรคมะเร็งระยะลุกลามชนิดต่างๆ ในต่างประเทศพบว่า การให้เซลล์บำบัดชนิด CIK Cells ร่วมกับการรักษามาตรฐานพบว่า สามารถเพิ่มอัตราการรอดชีวิตในเวลา 5 ปีหลังวินิจฉัยเป็นมะเร็ง เมื่อเทียบกับการรักษามาตรฐานอย่างเดียวได้อย่างมีนัยสำคัญ

เซลล์มะเร็งจะคอยปล่อยสารต่างๆ ให้เม็ดเลือดขาวอ่อนแอ ร่างกายของคนไข้ก็จะมีเม็ดเลือดขาวดีและเม็ดเลือดขาวอ่อนแอ จึงต้องเอาเม็ดเลือดขาวในร่างกายคนไข้ออกมาทำให้แข็งแรงขึ้นแล้วฉีดกลับเข้าสู่ร่างกาย เม็ดเลือดขาวที่แข็งแรงจะตรงเข้าไปทำลายเซลล์มะเร็งที่อยู่ในร่างกายให้ลดลง เป็นวิธีรักษาแบบเซลล์บำบัดเซลล์ โดยไม่เกี่ยวกับยาใดๆ และไม่ก่อให้เกิดผลข้างเคียง เนื่องจากเป็นเซลล์ของตนเอง เพียงแต่ผลข้างเคียงอาจเกิดขึ้นเล็กน้อย เช่น มีไข้ขึ้นหรือมีอาการหนาวสั่น ซึ่งเป็นปฏิกิริยาการทำงานของเซลล์โดยปกติไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย”

อุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์สำหรับการวิจัยเซลล์บำบัด

ทั้งนี้ CIK Cells สามารถทำลายมะเร็งทุกชนิด เพราะเม็ดเลือดขาวโดยพื้นฐานจะไปทำลายเซลล์ที่ผิดปกติ ซึ่งมะเร็งคือเซลล์ที่ผิดปกติแต่ว่ามะเร็งแต่ละประเภทจะมีความสามารถที่ไม่เท่ากัน บางชนิดแข็งแรงและทำลายยากเพราะฉะนั้นการตอบสนองจึงต่างกัน บางชนิดจะตอบสนองได้ดีมากกับ CIK Cells ดังนั้น มะเร็งทุกชนิดตอบสนองหมดต่างกันที่มากน้อยเท่านั้นเองขึ้นอยู่กับชนิดของมะเร็ง ส่วนใหญ่จะเป็นระยะสุดท้ายเพราะว่างานนี้เป็นงานวิจัยไม่ใช่การรักษามาตรฐาน เพราะเป็นงานวิจัยต้องผ่านการรับรองจากคณะกรรมการวิจัย ซึ่งคณะกรรมการต้องพิจารณาก่อนว่าอะไรใหม่ๆ ที่จะให้คนไข้ต้องเป็นสิ่งที่แน่นอนและปลอดภัย และคนไข้คนนั้นต้องหมดหนทางรักษาจริงๆ ผู้ป่วยระยะที่ 1-2 คงไม่มีใครทำ เพราะการรักษาปัจจุบันก็รักษาได้และดีอยู่แล้ว จึงเป็นผู้ป่วยระยะลุกลามที่ใช้เซลล์บำบัดในการรักษา

“การวิจัยเซลล์บำบัดชนิด CIK Cells เป็นงานวิจัยที่ต้องใช้ทุนสูงมาก จึงทำให้การศึกษาในผู้ป่วยมะเร็งได้จำนวนน้อย ดังนั้น เพื่อให้การวิจัยเซลล์บำบัดเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น “กองทุนการวิจัยเซลล์บำบัดเพื่อการรักษาโรคมะเร็ง (D-003658)” จึงได้จัดตั้งขึ้นภายใต้ ศิริราชมูลนิธิ เพื่อระดมทุนในการจัดซื้ออุปกรณ์ เครื่องมือ สารเคมี ตลอดจนว่าจ้างบุคลากรที่มีคุณภาพทางด้านการวิจัยนี้ เพื่อสานต่อโครงการวิจัยชิ้นนี้ให้สำเร็จสมบูรณ์โดยเร็วที่สุด” ดร.นพ.กิติพงศ์ กล่าวทิ้งท้าย

ผู้มีจิตกุศลสามารถร่วมบริจาคเงินสมทบ “กองทุนการวิจัยเซลล์บำบัดเพื่อการรักษาโรคมะเร็ง (D-003658)” ได้ที่ ดร.นายแพทย์กิติพงศ์ สุนทราภา ภาควิชาเภสัชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ชั้น 12
อาคารศรีสวรินทิรา โรงพยาบาลศิริราช โทร.081-9341734 อี-เมล์ kitipong.soo@mahidol.ac.th