25 เม.ย.59 การผ่าคลอดเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่คุณแม่ยุคใหม่ให้กำเนิดลูกน้อย ซึ่งในปัจจุบันพบว่ามีแนวโน้มที่คุณแม่จำเป็นต้องผ่าคลอดสูงมากขึ้น โดยเฉพาะหากแพทย์มีความเห็นว่าการคลอดด้วยวิธีธรรมชาติผ่านทางช่องคลอดอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงกับแม่หรือเด็กมากเกินไป อย่างไรก็ตาม ผลข้างเคียงสำคัญที่พ่อแม่หลายคนอาจยังไม่ทราบ คือ เด็กผ่าคลอดจะขาดโอกาสได้รับภูมิต้านทานตามธรรมชาติผ่านทางช่องคลอด ทำให้มีความเสี่ยงที่จะเจ็บป่วยได้ง่าย ซึ่งการดูแลของคุณพ่อคุณแม่ในแง่การให้โภชนาการที่เหมาะสมก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ช่วยลดโอกาสเสี่ยงดังกล่าวนี้

จากการประชุมวิชาการประจำปี ครั้งที่ 32 ของสมาคมโรคภูมิแพ้ โรคหืด และวิทยาภูมิคุ้มกันแห่งประเทศไทย “From Diagnosis to Immunotherapy in Allergic Diseases” เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2559 ที่ผ่านมา  ศ.พญ. จรุงจิตร์ งามไพบูลย์ กุมารแพทย์โรคภูมิแพ้ฯและนายกสมาคมฯ กล่าวในการบรรยายเรื่อง “Delayed Colonization of Gut Microbiota in C-Section Infants: Causes, Consequence & Solutions” ว่า การผ่าคลอดเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้การพัฒนาภูมิต้านทานในเด็กล่าช้า โดยพบจุลินทรีย์สุขภาพ “บิฟิโดแบคทีเรีย” (Bifidobacteria colonization) ในลำไส้น้อยกว่าเด็กที่คลอดธรรมชาติ ซึ่งจุลินทรีย์สุขภาพนี้เป็นภูมิต้านทานตั้งต้นที่ส่งผ่านจากแม่สู่ลูกผ่านทางช่องคลอดของคุณแม่ เพื่อสร้างรากฐานของระบบภูมิต้านทาน โดยระบบภูมิต้านทานนี้มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิต หากพลาดช่วงโอกาสทองนี้ ระบบภูมิต้านทานอาจไม่สามารถพัฒนาได้เต็มศักยภาพที่ควรจะเป็น

เด็กผ่าคลอดมีโอกาสเจ็บป่วยอันเนื่องมาจากภูมิต้านทานมากกว่าเด็กคลอดธรรมชาติ ข้อมูลจากสำนักงานทะเบียนราษฎร์ (National Registry) ประเทศเดนมาร์ก ในเด็กจำนวน 1.9 ล้านคน ช่วงอายุแรกเกิดถึง 15 ปี ในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 1977-2012 พบว่าเด็กผ่าคลอดมีความเสี่ยงต่อการมีภูมิต้านทานบกพร่อง (immune deficiencies) เพิ่มขึ้นร้อยละ 46 เสี่ยงต่อโรคหอบหืด (asthma) เพิ่มขึ้นร้อยละ 23 และเสี่ยงต่อโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (inflammatory bowel diseases) เพิ่มขึ้นร้อยละ 20

อย่างไรก็ตาม โภชนาการในช่วงแรกของชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งที่คุณแม่สามารถกำหนดได้ จะส่งผลต่อสุขภาพของเด็กในระยะยาว โดยเฉพาะ “นมแม่” ซึ่งมีบทบาทในการเร่งเสริมสร้างภูมิต้านทานที่จำเป็นอย่างยิ่งในเด็กผ่าคลอด เพราะนมแม่มีองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยส่งเสริมภูมิต้านทานหลายชนิด เช่น โพรไบโอติก (จุลินทรีย์สุขภาพ) และ พรีไบโอติก (อาหารของจุลินทรีย์สุขภาพ) ซึ่งทำงานร่วมกันเพื่อช่วยเร่งเพิ่มปริมาณจุลินทรียสุขภาพในระบบทางเดินอาหารซึ่งมีเซลล์ภูมิต้านทานมากถึงร้อยละ 70 เด็กที่ทานนมแม่จึงมักจะมีจุลินทรีย์สุขภาพมากกว่าเด็กที่ทานนมผสมสูตรทั่วไป ดังนั้นบุคลากรทางการแพทย์และหน่วยงานต่างๆ ควรช่วยกันสนับสนุนให้เด็กได้รับนมแม่ให้ได้นานที่สุด เพื่อลดผลกระทบที่เกิดจากการผ่าคลอด และส่งเสริมระบบภูมิต้านทานตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิต