งานศิลป์ที่งดงามวิจิตรตระการตา สมกับความเป็นศิลปะชั้นเอกของแผ่นดินไทย คือความภาคภูมิใจของคนไทยทุกคน

หลายคนอาจเข้าใจว่า ผู้ผลิตงานศิลป์ล้ำค่าของแผ่นดินคือผู้ที่เกิดมาในตระกูลของช่างศิลป์ แต่ในความเป็นจริงแล้ว งานศิลป์ชิ้นเอกจำนวนมากที่จัดแสดงอยู่ภายในพิพิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม ล้วนเกิดมาจากฝีมือของลูกหลานชาวไร่ชาวนาของไทย ซึ่งได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดครูช่างฝีมือชั้นเยี่ยมเพื่อให้การอบรมและสั่งสอน พร้อมทั้งถ่ายทอดการผลิตงานศิลป์ให้กับลูกหลานไทยเหล่านั้น จนปรากฏเป็นงานศิลป์ชิ้นวิเศษสุดที่มีความงดงามวิจิตรบรรจงสมเป็นศิลปะชั้นเอกของแผ่นดินไทย

ด้วยสายพระเนตรที่ยาวไกลของสมเด็จแม่แห่งแผ่นดินไทย ทรงเล็งเห็นในความสามารถด้านงานศิลป์ของลูกหลานชาวนาชาวไร่ มิใช่แค่เพียงเขาทั้งหลายจะมีความสามารถเฉพาะงานด้านการเกษตร แต่ในชีวิตจริงของเขาทุกคนยังมีความสามารถด้านงานศิลป์ที่สั่งสมอยู่ในสายเลือดมายาวนาน

ด้วยเหตุสำคัญดังกล่าว สมเด็จแม่แห่งแผ่นดินไทยจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดตั้งโรงฝึกศิลปาชีพสวนจิตรลดาขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2521โรงฝึกศิลปาชีพ คือ ศูนย์กลางของการฝึกฝนบ่มเพาะและศึกษาเรียนรู้งานศิลป์ด้านต่างๆ ของเหล่านักเรียนศิลปาชีพ ซึ่งทรงรับอุปถัมภ์นักเรียนมาจากครอบครัวชาวนาชาวไร่ผู้ยากไร้ ไม่มีที่ดินสำหรับทำกิน

เรือนยอดบรมมังคลานุสรณีย์

เป็นระยะเวลาเกือบ 4 ทศวรรษ ที่โรงฝึกศิลปาชีพสวนจิตรลดาได้ทำหน้าที่บ่มเพาะฝึกฝนงานศิลป์แขนงต่างๆ ให้กับเขาเหล่านี้ จนในที่สุดเขาทั้งหลายก็ได้กลายเป็นช่างศิลป์ชั้นสูงของแผ่นดินในสารพัดแขนง อาทิ ช่างเครื่องเงินเครื่องทองช่างถมทอง ช่างคร่ำ ช่างลงยาสี ช่างปักผ้า ช่างแกะสลักไม้ ช่างเขียนลาย ช่างทอผ้า เป็นต้น ช่างศิลป์เหล่านี้สามารถผลิตงานประณีตศิลป์สุดวิจิตร จนมีฝีมือเทียบได้กับผลงานของช่างหลวง

จนกระทั่งวันที่ 21 กันยายน 2553 โรงฝึกศิลปาชีพ สวนจิตรลดา ได้ยกฐานะขึ้นเป็นสถาบันสิริกิติ์ สถาบันของช่างศิลป์ชั้นเยี่ยมยอดแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ผลงานทุกชิ้นที่ผลิตขึ้นมาล้วนทรงคุณค่าสุดประมาณ สามารถบ่งบอกถึงเอกลักษณ์ของความเป็นไทย สามารถประกาศเกียรติภูมิของความเป็นช่างศิลป์ชั้นสูงให้นานาชาติได้ประจักษ์

นิทรรศการศิลป์แผ่นดิน ครั้งที่ 7 จัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 14 มิถุนายน 2559 เป็นต้นไป โดยจัดขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 70 ปี ใน พ.ศ. 2559 และในโอกาสมหามงคลที่จะทรงเจริญพระชนมพรรษา 90 พรรษา วันที่ 5 ธันวาคม 2560 สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 7 รอบวันที่ 12 สิงหาคม 2559 สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯสยามมกุฎราชกุมาร ทรงเจริญพระชนมายุครบ5 รอบ เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2555 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุครบ 5 รอบ เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2558สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี จะทรงเจริญพระชันษาครบ 5 รอบ ในวันที่ 4 กรกฎาคม 2560 และทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญาสิริวัฒนาพรรณวดี ทรงเจริญพระชันษาครบ 5 รอบ เมื่อวันที่ 5 เมษายน พุทธศักราช 2554 ในการนี้ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ แทนพระองค์ไปทรงเปิดงาน “ศิลป์แผ่นดิน ครั้งที่ 7” ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม เมื่อวันศุกร์ที่10 มิถุนายน 2559

เรือนยอดบรมมังคลานุสรณีย์

ตะลอนเที่ยวสัปดาห์นี้ขอเชิญชวนทุกท่านไปชมความวิจิตรตระการตาของศิลป์แผ่นดินด้วยกันโดยเริ่มจากการชมพิพิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน ณ พระที่นั่งอนันตสมาคมก่อน งานศิลป์ชิ้นสำคัญที่จัดแสดง ได้แก่ วอสีวิกากาญจน์ บุษบกมาลา สุพรรณเภตรา บุษบกจตุรมุขพิมาน เรือพระที่นั่งจำลองศรีสุพรรณหงส์ วานเรศบวรอาสน์ ตรีพิธพรรณบุษบก ฉากปักไหมน้อยเรื่องอิเหนา ฉากถมทองเรื่องรามเกียรติ์ ฉากจำหลักไม้เรื่องสังข์ทอง และห้องปีกแมลงทับ เป็นต้น

ขออนุญาตแนะนำว่าหากคุณๆ จะชมงานศิลป์ทุกชิ้นในพระที่นั่งอนันตสมาคมให้ครบถ้วนทุกชั้น คุณต้องใช้เวลาอย่างน้อยครึ่งวัน ขอเรียนว่าไม่ควรเร่งรีบในการชม เพราะแค่เพียงการเสพความวิจิตรของงานศิลป์แต่ละชิ้นก็กินเวลาไม่น้อยกว่า 10-15 นาทีแล้ว นี่ยังไม่นับถึงการได้ชมความงดงามอลังการขององค์พระที่นั่งอนันตสมาคม ซึ่งสุดแสนจะงดงามจนเกินบรรยาย

เรือนยอดบรมมังคลานุสรณีย์

แต่ที่พิเศษยิ่งกว่าคือในโอกาสนี้คุณจะได้ชมความงดงามวิจิตรบรรจงของเรือนยอดบรมมังคลานุสรณีย์อาคารโถงยอดทรงปราสาท 9 ยอด จัดสร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 70 ปี พ.ศ. 2559ความหมายของเรือนยอดบรมมังคลานุสรณีย์คือเรือนยอดที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกและเฉลิมพระเกียรติในโอกาสอันเป็นมงคลยิ่งใหญ่ เรือนยอดนี้ตั้งอยู่ด้านทิศตะวันออกของพระที่นั่งอนันตสมาคม เรือนยอดนี้มียอดปราสาท 9 ยอด ซึ่งนับว่ามีจำนวนยอดปราสาทมากที่สุดในประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สร้างขึ้นด้วยวัตถุชนิดต่างๆ ประกอบกัน เช่น โลหะผสม และหินอ่อน ปิดทองประดับกระจก ตกแต่งด้วยจิตรกรรมอันวิจิตรทั้งเรือน เรือนยอดแห่งนี้ถือเป็นอาคารโลหะทั้งหลัง หลังแรกของประเทศไทย

แต่ที่น่าประทับใจคือ งบประมาณในการสร้างเรือนยอดบรมมังคลานุสรณีย์นั้น มิได้มาจากงบประมาณแผ่นดินแม้แต่บาทเดียว แต่ใช้เงินที่ได้จากการจำหน่ายบัตรเข้าชมงานศิลป์แผ่นดินทุกครั้งรวมกันจนสามารถสร้างเรือนยอดหลังนี้ขึ้นมาให้เป็นสิ่งล้ำค่าคู่แผ่นดินไทยอีกแห่งหนึ่ง

นิทรรศการศิลป์แผ่นดิน เปิดให้เข้าชมวันอังคารถึงวันอาทิตย์ (ปิดวันจันทร์ และขึ้นปีใหม่ วันสงกรานต์ และวันรัฐธรรมนูญ) เปิดเวลา 10.00-17.00 น. ค่าเข้าชมคนละ 150 บาท นักเรียนนิสิตนักศึกษาในเครื่องแบบหรือแสดงบัตรประจำตัวจ่ายค่าบัตรเพียง 75 บาท เด็กสูงไม่ถึง 120 เซนติเมตรเข้าชมฟรี และเปิดให้เข้าชมฟรีในวันเฉลิมพระชนมพรรษา5 ธันวาคม และ 12 สิงหาคม และวันเด็ก ผู้เข้าชมโปรดแต่งกายสุภาพ

เมื่อชมงานศิลป์จนอิ่มเอมแล้ว โปรดอย่าลืมแวะซื้อของที่ระลึกนานาชนิดซึ่งเป็นงานศิลป์ที่แสนงดงามจากร้านจำหน่ายสินค้าของพิพิธภัณฑ์ด้วย ร้านจำหน่ายสินค้าที่ระลึกอยู่ที่อาคารด้านข้างพระที่นั่งอนันตสมาคม รับรองว่าคุณจะต้องได้ของสวยๆ งามๆ มากมายกลับไปฝากคนที่คุณรักอย่างแน่นอน

เรือนยอดบรมมังคลานุสรณีย์

งานศิลป์ลํ้าค่าภายในท้องพระโรงพระที่นั่งอนันตสมาคม