วัดพระธาตุเขาน้อย

ความเจริญเป็นสิ่งที่ผู้คนปรารถนา แต่ถ้าหากเป็นเพียงแค่ความเจริญทางวัตถุแล้วทำให้ความสุขสงบของเมืองมลายหายไป เรื่องเช่นนี้ไม่ถูกเรียกว่าความเจริญ หรือพัฒนาการของเมือง แต่มันคือการทำให้เมืองสูญเสียความสุข และความสงบไปโดยปริยาย

จังหวัดต่างๆ ของไทยสูญเสียความสุข ความสงบ และความงามตามวิถีดั่งเดิมไปจนหมดสิ้นเมื่อเมืองเติบโตขึ้นจนเต็มไปด้วยตึกสูงๆ เต็มไปด้วยสิ่งก่อสร้าง แต่ทว่าสิ่งก่อสร้างที่แปลกปลอมเหล่านั้นกลับทำลายล้างเอกลักษณ์ของเมืองไปจนไม่หลงเหลือรูปลักษณ์ และเอกลักษณ์ดั้งเดิมของเมือง

สำหรับน่านและแพร่ยังอาจจะถือได้ว่าเป็นเมืองที่ยังสามารถรักษาเอกลักษณ์ของเมืองเก่าที่มีชีวิตชีวา และสามารถรักษาเอกลักษณ์ดั่งเดิมของตนไว้ได้อย่างน่านับถือ แม้จะถูกกระแสของการเปลี่ยนแปลงด้านวัตถุนิยมและบริโภคนิยมโหมกระหน่ำบุกรุกอย่างหนักก็ตาม

แต่ถึงกระนั้นเมืองน่านก็ยังมีปัญหาใหญ่มากคือ การโค่นทำลายป่าบนภูเขาจนโกร๋นเหี้ยนเตียนไม่เหลือแม้แต่ตอไม้ แล้วเอาที่บนภูเขาไปปลูกพืชเชิงเดี่ยว เช่น ข้าวโพด เพื่อป้อนให้กับโรงงานผลิตอาหารสัตว์ยักษ์ใหญ่ที่เปิดกิจการอยู่ในประเทศไทย ส่วนแพร่ก็มีปัญหานี้ไม่แตกต่างไปจากน่านมากนัก 

แต่น่านและแพร่ในมุมมองของความเป็นเมืองเก่าที่สามารถหยุดกาลเวลาได้ชั่วขณะ โดยเฉพาะในพื้นที่เขตเมืองรวมถึงวัดวาอาราม และบ้านเรือนที่ปลูกสร้างด้วยไม้อายุนับร้อยปีก็ยังคงมีมนต์เสน่ห์ที่ชวนให้ผู้คนใหลหลงไป

น่านและแพร่คือเมืองในโครงการ 12 เมืองต้องห้าม...พลาด plus แต่ห้ามพลาดในที่นี้คือห้ามพลาดการไปเที่ยวชม 

ไปน่านแล้วไปเที่ยวอะไร เที่ยวที่ไหน

ภาพจิตรกรรมฝาผนัง วัดภูมินทร์

สถานที่แห่งแรกที่ต้องไปคือวัดภูมินทร์ ถนนผากอง ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน วัดนี้เป็นวัดหลวง ภายในวิหารจตุมุขประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัยสี่องค์หันพระปฤษฎางชนกัน และมีสิ่งสำคัญภาพจิตรกรรมฝาผนังหรือฮูบแต้ม แสดงเรื่องพุทธชาดก และชีวิตความเป็นอยู่ รวมถึงตำนานพื้นบ้านของชาวเมืองน่าน ภาพจิตรกรรมฝาผนังที่มีชื่อเสียงมากที่สุดคือภาพปู่ม่านย่าม่าน สำหรับผู้อ่านที่อายุเกิน 50 ปี อาจจะจำได้ว่าวิหารวัดภูมินทร์นี้เคยปรากฏอยู่หลังธนบัตรใบละ 1 บาทของไทยมาก่อน

น่านเป็นเมืองที่ถูกกล่าวขานว่าเป็นเมืองพี่เมืองน้องกับหลวงพระบาง ของลาว เพราะมีความละม้ายกันมากในเรื่องของเมืองที่มีวัดวาอารามอยู่มากมายภายในเขตเมือง วัดต่างๆ ในเมืองน่านมีประมาณ 50 วัด นอกจากวัดแล้วเมืองน่านยังมีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประจำจังหวัดน่าน ซึ่งเดิมคือคุ้มเจ้าหลวงเมืองน่าน สิ่งสำคัญที่เก็บรักษาไว้ภายในคือ งาช้างดำคู่บ้านคู่เมืองของน่าน

เมื่อออกไปนอกเขตเมืองน่านสักเล็กน้อยก็จะมีวัดพระธาตุเขาน้อยเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมหาอุดมมงคลนันทบุรีศรีน่าน
ปางประทานพร

พระธาตุแช่แห้ง

เมื่อออกจากตัวเมืองไปเล็กน้อย โดยไปที่อำเภอภูเพียง ก็จะมีสถานที่สำคัญที่สุดอีกแห่งหนึ่งคือวัดพระธาตุแช่แห้ง ปูชนียสถานศักดิ์สิทธิ์ตั้งอยู่บนเนินทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน่าน ในอดีตคือศูนย์กลางเมืองน่าน วัดพระธาตุแช่แห้งสร้างในสมัยเจ้าพระยาการเมือง เป็นที่ประดิษฐานพระมหาชินธาตุเจ้า 7 พระองค์องค์พระธาตุเป็นเจดีย์ทรงระฆัง ทางขึ้นสู่องค์พระธาตุเป็นตัวพญานาค หน้าบันเหนือประตูทางเข้าพระวิหารเป็นปูนปั้นลายนาคเกี้ยว ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของศิลปกรรมเมืองน่าน เจดีย์พระธาตุแช่แห้งเป็นเจดีย์ธาตุราศีของผู้เกิดปีเถาะ

น่านมีสถานที่ท่องเที่ยวมากมายทั้งแหล่งโบราณสถานและสถานที่ท่องเที่ยวตามธรรมชาติ ชุมชนไทลื้อที่อำเภอท่าวังผา บ้านหนองบัว ที่แห่งนี้มีชื่อเสียงมากในเรื่องผ้าทอลายน้ำไหล และเมื่อมาถึงชุมชนนี้ก็ต้องไม่พลาดการไปกราบนมัสการพระพุทธรูปที่วิหารวัดหนองบัว และต้องไม่พลาดการชมจิตรกรรมฝาผนังของวัดนี้โดยเฉพาะภาพวาดที่แสดงการแต่งกายของผู้หญิงนุ่งซิ่นลายน้ำไหลและซิ่นตีนจก

บ่อเกลือสินเธาว์

และที่พลาดไม่ได้เช่นกันคือที่อำเภอบ่อเกลือ แหล่งเกลือสินเธาว์ขนาดใหญ่ของเมืองไทยตั้งแต่ยุคโบราณ ปัจจุบันชาวบ่อเกลือยังคงรักษาการทำเกลือภูเขาแบบดั่งเดิมไว้ ส่วนที่อำเภอเวียงสา ซึ่งติดกับจังหวัดแพร่ ก็เป็นเมืองที่คุณยังสามารถพบเห็นบ้านไม้สักแบบดั่งเดิมที่ชาวบ้านยังใช้พักอาศัยในชีวิตจริง และที่เวียงสามีวัดเชียงยืน ซึ่งมีสถาปัตยกรรมละม้ายกับวัดเชียงทอง ในหลวงพระบางมาก และที่พลาดไม่ได้อีกเทศกาลหนึ่งคือประเพณีแข่งเรือยาววันออกพรรษาในลำน้ำน่าน

ขอบอกเพียงสั้นๆ ว่า น่านมีที่เที่ยวนานาชนิดให้คุณเที่ยวชมได้ทั้งปี ลองไปน่านสักครั้งแล้วคุณจะประทับใจ หากคุณได้นั่งสามล้อถีบแล้วค่อยๆ ชมตัวเมืองน่านแบบแช่มช้า ขอยืนยันว่าคุณจะต้องกลับไปเยือนเมืองน่านอีกอย่างแน่นอน

พระธาตุช่อแฮ

ส่วนเมืองแพร่ก็เป็นอีกเมืองหนึ่งที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานเช่นกัน บางคนเรียกว่าเมืองของพระลอ พระเพื่อน และพระแพง เมืองแพร่มีพระธาตุประจำเมืองคือพระธาตุช่อแฮ พระธาตุประจำผู้เกิดปีขาล องค์พระธาตุสร้างเป็นเจดีย์ทรงแปดเหลี่ยม ย่อมุมไม้สิบสอง ศิลปะเชียงแสน สร้างด้วยอิฐโบกปูนแล้วหุ้มด้วยแผ่นทองเหลืองลงรักปิดทอง นอกจากนี้ยังมีพระธาตุจอมแจ้งตั้งอยู่ห่างจากพระธาตุช่อแฮไปประมาณ 2 กิโลเมตร

คุ้มเจ้าหลวง

สถานที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งในเมืองแพร่คือคุ้มวงศ์บุรี ถนนคำลือ บ้านไม้สักสองชั้นสร้างแบบยุโรปประยุกต์ทรงปั้นหยา สิ่งที่ทำให้คุ้มหลังนี้เป็นที่ประทับใจผู้ได้ชมมากคือลวดลายของไม้แกะสลักประดับที่หน้าจั่ว ชายคา ระเบียง ช่องลม ชายน้ำ หน้าต่าง และประตู และที่ต้องไม่พลาดชมคือคุ้มเจ้าหลวงเมืองแพร่ ถนนคุ้มเดิม ตำบลในเวียง เป็นสถาปัตยกรรมในสมัยรัชกาลที่ 5 กรุงรัตนโกสินทร์ เป็นสถาปัตยกรรมไทยผสมยุโรปหรือเรียกง่ายๆ ว่าทรงขนมปังขิง คุ้มเจ้าหลวงหลังนี้มีประตู 72 บาน ใต้ถุนสูง ในอดีตบริเวณใต้ถุนอาคารเคยใช้เป็นที่คุมขังนักโทษ 

ส่วนบ้านอีกหลังหนึ่งที่ได้รับคำกล่าวถึงอย่างมากคือบ้านประทับใจ หรือบ้านเสาร้อยต้น เป็นบ้านที่สร้างด้วยไม้สักทั้งหลัง เสาบ้านเป็นไม้สักรวม 130 ต้น เสาแต่ละต้นมีอายุเฉลี่ย 300 ปีตั้งอยู่บนนถนนสาย แพร่-ลอง หมายเลข 1023

ผ้าม่อฮ่อม

เมื่อไปถึงแพร่แล้ว หลายคนก็ต้องไปชมแพะเมืองผี สถานที่ท่องเที่ยวตามธรรมชาติที่เกิดจากการถูกฝน น้ำ และลมกัดเซาะมานานนับล้านปีและที่พลาดไม่ได้เป็นอย่างยิ่งเมื่อมาถึงแพร่คือ การหาซื้อเสื้อผ้าม่อฮ่อม บ้านทุ่งโฮ้ง ม่อฮ่อมคุณภาพดีที่ถูกกล่าวขานมานานหลายสิบปี

วนอุทยานแพะเมืองผี

เมืองแพร่และเมืองน่านเป็นเมืองที่หลายต่อหลายคนอาจจะมองข้ามผ่านไป แต่ขอรับรองว่าหากคุณได้มีโอกาสไปเที่ยวไปชมและไปสัมผัสสักครั้ง คุณจะหลงใหลในมนต์เสน่ห์ของเมืองต้องห้ามพลาดทั้งสองนี้ ไม่เชื่อลองไปพิสูจน์ด้วยตัวคุณเอง

ดอยเสมอดาว

ล่องแก่งลำนํ้าว้า