ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงประมาณ 15-20 เมตร ใบเป็นใบเดี่ยว สีเขียวอ่อน เรียงสลับกัน ดอกออกรวมกัน 3-6 ดอก ดอกอ่อนมีสีเขียว ดอกแก่จัดมีสีเหลืองอมเขียว มี 6 กลีบ ห้อยลง มีกลิ่นหอม ผลยาวรีอยู่รวมกันเป็นพวง 5-14 ผล สีเขียวเข้ม เมื่อสุกมีสีดำ

การใช้ในเครื่องสำอางและสรรพคุณทางยา

สุวคนธบำบัด (การบำบัดรักษาด้วยกลิ่นหอม) น้ำมันหอมระเหยจากดอกแก่จัดเรียก Ylang-Ylang oil ได้จากการนำดอกสดมากลั่นด้วยไอน้ำ (steam distillation) น้ำมันหอมระเหยมีสีเหลืองอ่อน กลิ่นหอมเย้ายวน ช่วยให้ผ่อนคลายจากความตึงเครียด ทำให้สงบ ลดอาการซึมเศร้าบำรุงหัวใจ เมื่อใช้นวดตัวจะช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย และกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต นอกจากนี้ น้ำมันหอมระเหยจากดอกกระดังงายังใช้แต่งกลิ่นเครื่องสำอาง น้ำอบ น้ำหอม

วิธีการใช้โดยการเติมน้ำมันหอมระเหย 4-6 หยดลงในอ่างอาบน้ำ หรือใช้น้ำมันหอมระเหย 4 หยด ในน้ำมันถั่วเหลือง 2 ช้อนโต๊ะ ใช้แทนน้ำหอมหรือเติมน้ำมันหอมระเหย 3-4 หยดลงในแชมพู 60 ซีซี

แต่งกลิ่นอาหาร

นำดอกที่แก่จัดรมควันเทียนหรือเปลวไฟจากเทียนเพื่อให้ต่อมน้ำหอมในกลีบดอกแตก และส่งกลิ่นหอมออกมาแล้วนำไปเสียบไม้ ลอยน้ำในภาชนะปิด 1 คืน เก็บดอกทิ้งตอนเช้า นำน้ำไปคั้นกะทิหรือปรุงอาหารอื่นๆ

ปรุงยาหอม

ดอกแก่จัดใช้ปรุงยาหอม เป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต บำรุงธาตุ แก้ลมวิงเวียง ชูกำลังทำให้ชุมชื่น

บำรุงเส้นผมและบรรเทาอาการแมลงสัตว์กัดต่อย

ในสมัยโบราณใช้ดอกผสมกับน้ำมันมะพร้าวทาบำรุงเส้นผม และบริเวณที่แมลงสัตว์กัดต่อย

ยาขับปัสสาวะ

ใช้ใบและเนื้อไม้ต้มน้ำรับประทาน

สารสำคัญ

ใน Ylang-Ylang oil มีสารสำคัญคือ linalool, linalylbenzoate, linalylacetate, cardinen, geraniol, cresol, -pinen, caryophyllene, eugenol, isoeugenol, cresylmethylether, safrol, methylbenzoate, salicylate, nerol, farnesol

ข้อควรระวัง

ในการบำบัดรักษาด้วยน้ำมันหอมระเหย มีข้อห้ามคือ

1.ห้ามรับประทาน

2.ห้ามสูดดมหรือสัมผัสผิวหนังโดยตรง เว้นแต่ได้ทำให้เจือจางแล้ว

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย