ผศ.ดร.น้ำฝน ไล่สัตรูไกล ศิลปินสาวไทย

กระทรวงวัฒนธรรม ประเทศไต้หวัน จัดนิทรรศการ “Texture Art Exhibition” การเดินทางมาพบกันของสองวัฒนธรรม ไทย-ไต้หวัน สะท้อนแง่งามของการดำรงอยู่ผ่านเส้นสายและลายผ้า โดย ยูมา ทารุ (Mrs.Yuma Taru) และ ผศ.ดร.น้ำฝน ไล่สัตรูไกล ซึ่งได้มีพิธีเปิดนิทรรศการไปเมื่อเร็วๆ นี้ ณ พิพิธภัณฑ์วังสวนผักกาด

ยูมา เล่าถึง ชนเผ่าไทหยา 1 ในชนกลุ่มน้อยของไต้หวันที่มีราว 10 เผ่า ซึ่งรัฐบาลไต้หวันได้อนุรักษ์วิถีชนเผ่าดั้งเดิมไว้ เพื่อให้รากเหง้าของไต้หวันยังมีชีวิตอยู่ได้ โดยชนเผ่าไทหยาเป็นกลุ่มชนเผ่าที่อาศัยในเมืองไหล่เขา มีพื้นที่โดยรอบเป็นหุบเขาล้อมรอบ อาชีพดั้งเดิมคือล่าสัตว์และทอผ้า การทอผ้าของชนไทหยา มีวัตถุดิบของเส้นใย จากต้นรามี่ (ramie) พืชพื้นเมืองที่ต้องลอกเอาเฉพาะเส้นใย นำมาย้อมสี และทอเป็นผืนผ้าด้วยเครื่องทอดั้งเดิม ที่กว่าเธอจะสามารถรวบรวมวิธีการปลูกต้นรามี่ นำเส้นใยมาย้อมและทอด้วยเครื่องทอดั้งเดิมจนถึงกลุ่มคนที่มีแนวคิดในการอนุรักษ์วิธีการทอผ้าของชนเผ่าไทหยานั้น ใช้เวลาร่วม 80 ปีทีเดียว ลายผ้าทอมือของไทหยา มีเอกลักษณ์ ความเป็นอัตลักษณ์ในลายผ้าของไทหยา คือลายสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดที่จะแทรกผ่านอยู่ในเส้นใยในการทักทอทุกครั้งซึ่งหมายถึงดวงตาของบรรพบุรุษที่เฝ้ามองวิถีชีวิตของชนเผ่าให้สืบต่อในรุ่นต่อไปนั่นเอง โดยเมื่อ 5 ปีที่แล้วความฝันของเธอส่งเสียงดังขึ้นเมื่อเธอจัดงานแฟชั่นโชว์ผ้าทอมือพื้นเมืองในหมู่บ้านเซียงปี๋ โดยกลุ่มคนผู้ร่วมอนุรักษ์ ราว 100 คน ที่ทุ่มเทกับการรื้อฟื้นวิถีชีวิตบรรพบุรุษให้กลับมา จนคนรุ่นใหม่ไต้หวันฮือฮาในรากเหง้าของวัฒนธรรมไต้หวันว่า พวกเขามีที่มาที่ไปนับเนื่องได้กว่า 800 ปี ได้สร้างกระแสให้คนรุ่นใหม่ หันมาใส่ผ้าทอดั้งเดิมพื้นเมืองของไต้หวัน จนได้รับความสนใจจากกระทรวงวัฒนธรรมไต้หวันส่งเสริมให้หมู่บ้านเซียงปี๋ บริเวณพื้นที่หุบเขาของมณฑลเหมียวลี่ ประเทศไต้หวันของเธอเป็นจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวที่สนใจหมู่บ้านทางวัฒนธรรมบนเกาะเล็กๆ ที่ชื่อว่าไต้หวัน

ยูมา ทารุ ศิลปินผู้อนุรักษ์วิถีดั้งเดิมของไต้หวัน

ส่วนการแสดงผลงานของศิลปินสาวไทยผศ.ดร.น้ำฝน ไล่สัตรูไกล กูรูด้านเท็กซ์เจอร์ผ้า ที่หาตัวจับยากของเมืองไทย หลังจบปริญญาตรีจากคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ปริญญาโทที่ University of South Australia ประเทศออสเตรเลีย และ ENSCI ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ปริญญาเอกที่ Birmingham Institute of Art and Designสหราชอาณาจักร ปัจจุบัน ผศ.ดร.น้ำฝน ไล่สัตรูไกล เป็นอาจารย์ประจำและดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาออกแบบเครื่องแต่งกาย คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร 20 ปีที่ผ่าน ทำงานมาหลายรูปแบบ เป็นศิลปินด้านสิ่งทอที่มีผลงานจัดแสดงหลายแห่งในหลายประเทศ ทำงานด้านออกแบบ งานเขียน บรรณาธิการรับเชิญให้กับนิตยสาร Surface Design ของประเทศฮ่องกง ที่ปรึกษาด้านการออกแบบให้กับบริษัท บางกอกรับเบอร์ จำกัด (มหาชน) และบริษัท มโนรมย์ฟุตแวร์ จำกัด

“ความหลงใหลในงานผ้าเกิดขึ้นเมื่อชายผ้าตัวเองลุ่ย แต่พอมองในรายละเอียดของเส้นใยแล้ว มันเป็นเท็กซ์เจอร์ที่สวยมาก สาขาที่เลือกเรียน อาจดูไม่เกี่ยวข้องกัน แต่มันคือเรื่องเดียวกันทุกอย่างมีที่มาเหมือนกับเรื่องของผ้าเช่นกัน เราเป็นผ้าเป็นสีแดง แต่จริงๆเมื่อแยกรายละเอียดของเส้นใยออกมาแล้วมันมีสีอื่นๆ เป็นองค์ประกอบ ส่วนตัวชอบงานศิลปะที่เข้าไปเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเดิมแล้วจะได้งานชิ้นใหม่ขึ้นมาที่มีเท็กซ์เจอร์ องค์ประกอบอื่นที่สวยงามอีกชิ้นขึ้นมา” ผศ.ดร.น้ำฝน เผยถึงจุดเริ่มต้นของแรงบันดาลใจ

นิทรรศการครั้งนี้ นำเสนอผลงานสีสันของเส้นใยที่สะท้อนจากแรงบันดาลใจของสภาพอากาศในไต้หวัน จากทะเล หุบเขา ในวันเวลาที่แตกต่างกัน ให้สีสันที่แปลกตา ไปตามอารมณ์ของเส้นใยผ้าควบคู่ไปกับการนำเอาเส้นใยเหล่านี้มาออกแบบเป็นรองเท้าสปริง-ซัมเมอร์ ในลุคโฉบเฉี่ยวที่เธอบอกว่า การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของเส้นใย เท็กซ์เจอร์ที่แตกต่างกัน 2 เท็กซ์เจอร์เมื่อเอามาผสมผสานกันทุกครั้งจะได้คาแร็กเตอร์ใหม่ทุกครั้ง เช่นเดียวกับวัฒนธรรมที่เมื่อสิ่งเดิมและสิ่งใหม่มาหลอมรวมกันแล้วจะเกิดการส่งต่อที่ผสมผสานให้มีสิ่งใหม่เกิดขึ้น วัฒนธรรมจึงเป็นเรื่องผสมผสานระหว่างกันเสมอ ระหว่างสิ่งเดิมและสิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นความสวยงามทุกอย่างมักมีที่มา เช่นเดียวกับลายผ้า เมื่อมองลึกลงไปในองค์ประกอบของมันแล้วมันมีความสวยงามในตัวเองเสมอ” ผศ.ดร.น้ำฝนกล่าวทิ้งท้าย

นิทรรศการ “เท็กซ์เจอร์ อาร์ต เอ็กซิบิชัน” เปิดให้ผู้สนใจในศิลปะและงานผ้าได้เข้าชม ณ พิพิธภัณฑ์วังสวนผักกาด ถ.ศรีอยุธยา จนถึงวันที่ 30 กันยายน 2559 นี้ เพื่อสะท้อนให้คนรุ่นใหม่ รู้ว่า วัฒนธรรมทั้งสองสัญชาติ ไทย-ไต้หวัน ต่างมีรากเหง้าที่มานับเนื่องเช่นเดียวกัน