จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นจังหวัดชายแดนติดกับสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อน มีพื้นที่ราบน้อยการคมนาคมไม่สะดวก แต่เดิมราษฎรดำรงชีวิตด้วยการทำไร่เลื่อนลอย เลี้ยงสัตว์ หาของป่า และปลูกฝิ่น โดยมีสาเหตุความยากจนเป็นสำคัญ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงห่วงใยและมีพระราชดำริให้ช่วยเหลือ แก้ไขปัญหาในเรื่องป่าไม้ ซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่นับวันจะถูกทำลายมากขึ้น ปัญหาเรื่องของธนาคารน้ำ ที่ทำกินของราษฎร การใช้สารเคมีที่เพิ่มมากขึ้นปัญหาเรื่องของดินและอื่นๆ

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงจัดทำแผนยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนการดำเนินงานโครงการ “รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2555-2559) เพื่อสนองพระราชดำริและพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ต่อจากระยะที่ 1 (พ.ศ. 2551-2554)

โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรแม่ฮ่องสอน สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 1 กรมวิชาการเกษตร ได้สนองพระราชดำริและร่วมเป็นคณะทำงาน โดยจัดทำโครงการวิจัยและพัฒนาเพื่อลดการใช้สารเคมีทางการเกษตรในพื้นที่ โดยถ่ายทอดเทคโนโลยีและให้คำแนะนำการจัดการธาตุอาหารในการผลิตพืช จัดทำแปลงต้นแบบการผลิตพืชตามระบบการจัดการคุณภาพ การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีและเหมาะสมสำหรับพืช (GAP) ของกระเทียม และขยายผลสู่เกษตรกรในพื้นที่ เพื่อให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชน และการพึ่งพาตนเองของเกษตรกร

จากการวิเคราะห์ต้นทุนการผลิตกระเทียม ในปีการเพาะปลูก 2556-2557 พบว่า มีต้นทุน 13,428 บาทต่อไร่ ซึ่งถือว่าสูงโดยเฉพาะค่าหัวพันธุ์ ซึ่งเป็นต้นทุนการผลิตถึงร้อยละ37.5 ของต้นทุนทั้งหมด แต่เกษตรกรส่วนใหญ่มักเก็บพันธุ์ไว้ใช้เอง รองลงมาคือ ต้นทุนค่าปุ๋ยและสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช คิดเป็นร้อยละ 25.2 ของต้นทุนทั้งหมด หากเกษตรกรมีการนำเทคโนโลยีการผลิตกระเทียมมาใช้อย่างเหมาะสม จะสามารถลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิตกระเทียมให้แก่เกษตรกรได้

จากการส่งเสริมให้มีการปลูกกระเทียม โดยวิธีการจัดการธาตุอาหารในการผลิตกระเทียม ซึ่งมีเกษตรกรร่วมทดสอบเทคโนโลยี 10 ราย พบว่า วิธีทดสอบให้ผลผลิต 2,342.60 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งสูงกว่าวิธีของเกษตรกรที่ให้ผลผลิต 1,886.80 กิโลกรัมต่อไร่ หรือให้ผลผลิตสูงกว่าร้อยละ 24.2 สำหรับต้นทุนการผลิต วิธีเกษตรกรมีต้นทุนการผลิต 24,395 บาทต่อไร่ ขณะที่วิธีทดสอบมีต้นทุนการผลิต 22,460 บาทต่อไร่ ซึ่งวิธีทดสอบสามารถลดต้นทุนการผลิตได้ร้อยละ 7.9 ด้านผลตอบแทนพบว่า วิธีทดสอบมีรายได้สุทธิ 966 บาทต่อไร่ สูงกว่าวิธีเกษตรกรที่มีรายได้สุทธิ -5,527 บาทต่อไร่ รวมถึงลดการใช้สารเคมีในการผลิตกระเทียมได้ตามระบบเกษตรดีที่เหมาะสม (GAP)

สรุปโดยภาพรวมผลการดำเนินงาน ทำให้เกษตรกรลดต้นทุนการปลูกกระเทียม มีผลตอบแทนเพิ่มขึ้น เกิดเครือข่ายกลุ่มผลิตกระเทียมปลอดภัย สร้างความเข้มแข็งชุมชน ลดปริมาณสารเคมีการเกษตร ช่วยรักษาสภาพแวดล้อมต้นน้ำ สร้างต้นแบบอาชีพ สร้างรายได้แก่ชุมชน ในปี 2558 ที่ผ่านได้มีการขยายผลให้เกษตรกรกลุ่มผู้ปลูกกระเทียมตามระบบการจัดการคุณภาพ การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีและเหมาะสมสำหรับพืช (GAP) กระเทียม ตำบลห้วยโป่งและตำบลห้วยผา อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยจดทะเบียน ติดตามให้คำแนะนำ ตรวจสอบ และรับรองแหล่งผลิตกระเทียม รวม 48 ราย พื้นที่ผลิต 152 ไร่ ผลผลิตทั้งสิ้น 198,760 กิโลกรัม คิดเป็นมูลค่าประมาณ 5,962,800 บาท