นายคมสัน จำรูญพงษ์ รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 11 จังหวัดอุบลราชธานี (สศท.11) ได้ศึกษาแนวทางการพัฒนาเกษตรอินทรีย์ กรณีศึกษาข้าวนาปี จ.ศรีสะเกษ ปี 2558 พบว่า มีพื้นที่สำหรับปลูกข้าวนาปีอินทรีย์ จำนวน 8,360 ไร่ ผลผลิตรวม 1.36 ล้านตันข้าวเปลือก สำหรับต้นทุนและผลตอบแทน พบว่า เกษตรกรมีต้นทุนการผลิตข้าวนาปีอินทรีย์ รวม 2,523.18 บาท/ไร่ จำแนกเป็นต้นทุนผันแปร 1,519.13 บาท/ไร่ เป็นต้นทุนคงที่ 1,004.05 บาท/ไร่ โดยค่าเช่าที่ดิน ค่าเก็บเกี่ยว ค่าเตรียมดิน และค่าปุ๋ยมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง คิดเป็นร้อยละ 97 ของต้นทุนทั้งหมด แยกเป็นค่าเช่าร้อยละ 40 เก็บเกี่ยวร้อยละ 20 เตรียมดินร้อยละ 20 และปุ๋ยร้อยละ 17

ปริมาณผลผลิตที่เกษตรกรผลิตได้เฉลี่ย 389.78 กิโลกรัม/ไร่ ซึ่งราคาที่เกษตรกรจำหน่ายได้เฉลี่ย 16.61 บาท/กิโลกรัม ทำให้เกษตรกรมีรายได้หรือผลตอบแทน จากการผลิต 6,474.25 บาท/ไร่ และเมื่อหักต้นทุนการผลิตแล้วได้ผลตอบแทนสุทธิเฉลี่ย 2,523.18 บาท/ไร่ พื้นที่ปลูกข้าวอินทรีย์ส่วนใหญ่เป็นที่สูงที่ดอน อยู่ห่างไกลแหล่งน้ำ ส่งผลให้ทำนาได้1 ครั้ง/ปี ดังนั้นแนวทางพัฒนาควรบริหารจัดการปรับปรุงบำรุงดินเพิ่มสารอินทรีย์วัตถุใส่ปุ๋ยตามผลการวิเคราะห์ดิน วิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวที่เหมาะสม และลดต้นทุนโดยวางแผนการผลิตให้เหมาะสมกับการปลูกข้าวนาปีเกษตรอินทรีย์

นอกจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมและสนับสนุนให้เกษตรกรเน้นการปรับเปลี่ยนทัศนคติ วิธีคิด วิธีทำใหม่ สร้างแปลงต้นแบบแปลงตัวอย่าง แปลงเรียนรู้ เน้นการพัฒนา ปรับปรุง บำรุงดินด้วยการฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดินด้วยการไถกลบตอซังการใช้ปุ๋ยชีวภาพ ปุ๋ยพืชสด (ปอเทือง ถั่วพร้า) และปุ๋ยอื่นๆ จำพวกปุ๋ยคอกและฮอร์โมนให้มากขึ้น เนื่องจากเป็นอินทรียวัตถุที่ช่วยปรับโครงสร้างดินให้มีความร่วนซุย มีธาตุอาหารจำเป็นที่พืชต้องการ และราคาต่ำกว่าปุ๋ยเคมี