กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ประกาศผลตัดสิน 3 ชุมชนและ 2 โรงเรียน ได้รับถ้วยรางวัลพระราชทานชุมชนและโรงเรียนปลอดขยะระดับประเทศประจำปี 2559 พร้อมผลักดันจัดตั้งเป็นศูนย์เรียนรู้ต้นแบบการจัดการขยะ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และขยายเครือข่ายการทำงานไปทั่วประเทศ ขณะที่ท้องถิ่นและสถานศึกษาแห่งต่างๆ ประกาศขานรับ ปูพรมขยายผลความสำเร็จการจัดการขยะแบบครบวงจรตั้งแต่ต้นทางไปยังพื้นที่ข้างเคียงให้เกิดความยั่งยืน

นายสากล ฐินะกุล อธิบดีกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่า กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม (สส.) ได้นำแนวคิดการจัดการขยะเหลือศูนย์ หรือ “Zero Waste” มาเผยแพร่ให้ชุมชนและโรงเรียนนำไปใช้จัดการขยะ โดยใช้หลัก 3Rs คือ Reduce หรือ การลดปริมาณขยะ Reuse หรือ การใช้ซ้ำ และ Recycle หรือ การนำกลับมาใช้ใหม่ ผ่านโครงการประกวดชุมชนปลอดขยะ Zero Waste เฉลิมพระเกียรติ 89 พรรษา 89 ชุมชน ปี 2559 ถ้วยรางวัลพระราชทาน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และโครงการประกวดโรงเรียนปลอดขยะ Zero Waste School เฉลิมพระเกียรติ 61 พรรษา 61 โรงเรียน ปี 2559 ถ้วยรางวัลพระราชทาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี โดยมีชุมชนและโรงเรียนทั่วประเทศให้ความสนใจสมัครเข้าร่วมเป็นจำนวนมาก และได้ดำเนินการเฟ้นหาผู้ชนะเลิศแต่ละโครงการเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ดังนี้

โครงการประกวดชุมชนปลอดขยะ Zero Waste เฉลิมพระเกียรติ 89 พรรษา 89 ชุมชน ปี 2559 ผู้ชนะเลิศ ได้แก่ ชุมชนขนาดเล็ก ชุมชนโรงพยาบาลค่ายวิภาวดีรังสิต เทศบาลนครสุราษฎร์ธานี จ.สุราษฎร์ธานี, ชุมชนขนาดกลาง ชุมชนบ้านหนองสะแกกวน หมู่ที่ 6 เทศบาลตำบลโนนดินแดง จ.บุรีรัมย์ และชุมชนขนาดใหญ่ ชุมชนลำควนใต้ เทศบาลเมืองบุรีรัมย์ จ.บุรีรัมย์ ขณะที่โครงการประกวดโรงเรียนปลอดขยะ Zero Waste School เฉลิมพระเกียรติ 61 พรรษา 61 โรงเรียน ปี 2559 ผู้ชนะเลิศได้แก่ ระดับประถมศึกษา โรงเรียนวัดตโปทาราม จ.ชลบุรี และระดับมัธยมศึกษา โรงเรียนเซนต์โยเซฟ ท่าแร่ จ.สกลนคร
โดยผู้ได้รับรางวัลทั้งหมดมีกำหนดเข้ารับมอบรางวัลถ้วยพระราชทานในวันสิ่งแวดล้อมไทย วันที่ 4 ธันวาคม 2559 ที่จะถึงนี้ และ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ก็เตรียมขยายผลโดยจัดตั้งชุมชนและโรงเรียนที่ได้รับรางวัลชนะเลิศเป็นศูนย์เรียนรู้ต้นแบบ เพื่อเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และสร้างเครือข่ายความร่วมมือด้านการจัดการขยะไปยังชุมชนและโรงเรียนอื่นๆ ทั่วประเทศต่อไป” อธิบดีกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กล่าว

นายวินัย บัวป้อง ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดตโปทาราม จ.ชลบุรี เปิดเผยว่า โรงเรียนเริ่มดำเนินการโครงการโรงเรียนปลอดขยะอย่างจริงจังตั้งแต่ปี 2554 โดยเน้นการมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย ทั้งผู้บริหาร ครู บุคลากร นักเรียน ผู้ปกครอง รวมถึงชุมชน ท้องถิ่น ร้านค้า และภาคประชาสังคมที่อยู่รอบโรงเรียน เพราะเรื่องขยะไม่ได้เป็นแค่เรื่องขยะ แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงเรื่องอื่นๆในวิถีชีวิต เช่น การประกอบอาชีพ พฤติกรรมการบริโภค ดังนั้นนอกจากการให้ความรู้กับนักเรียนแล้ว โรงเรียนยังพยายามดึงภาคส่วนต่างๆมาเข้าร่วม เช่น การออกให้ความรู้กับชาวบ้านที่มาทำบุญในงานวัด การตั้งเครือข่ายโซลเชียลเน็ตเวิร์คเพื่อส่งข่าวสาร ความร่วมมือ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับชุมชน ซึ่งรางวัลที่ได้รับครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นความภาคภูมิใจ แต่ยังจะเป็นแรงบันดาลใจ และพร้อมที่จะเป็นแหล่งเรียนรู้เพื่อขยายผลด้านการจัดการขยะร่วมกับชุมชนและโรงเรียนอื่นๆ ต่อไป

นายสมชัย กอชัยศิริกุล นายกเทศมนตรีตำบลโนนดินแดง จ. เปิดเผยว่า เดิมคนในชุมชนบ้านหนองสะแกกวน หมู่ที่ 6 ยังมีความเชื่อเก่าๆว่า การจัดการขยะเป็นหน้าที่ของเทศบาลที่จะต้องนำไปจัดการ แต่ต่อมาเมื่อเกิดปัญหาขยะล้นชุมชนขึ้นมา ชุมชนจึงต้องลุกขึ้นมาช่วยกันแก้ไขปัญหา จนปัจจุบันชุมชนได้คืนถังขยะให้กับเทศบาลกันทุกหลังคาเรือนแบบ 100% ขณะที่เทศบาลก็ไม่จำเป็นต้องเข้าไปเก็บขยะจากชุมชนนี้อีก เพราะชาวบ้านเขาจัดการกันเองตั้งแต่การคัดแยกขยะในครัวเรือนและการจัดการพื้นที่สาธารณะ แม้แต่เด็กนักเรียนทุกคนก็มีความรู้ในการคัดแยกขยะ โดยอนาคตเทศบาลมีแผนดำเนินการกับชุมชนข้างเคียงที่อยู่ในความรับผิดชอบอีก 11 แห่ง และเป็นที่น่าดีใจว่ามีหลายชุมชนที่เสนอตัวมาขอทำโครงการชุมชนปลอดขยะเอง ซึ่งเทศบาลและชุมชนบ้านสะแกกวน หมู่ที่ 6 ก็พร้อมจะให้การสนับสนุน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อขยายผลการจัดการขยะตั้งแต่ต้นทางไปยังชุมชนอื่นๆให้กว้างขวางยิ่งขึ้นต่อไป

ด้าน พ.อ.รัฐพร พัฒน์รังสรรค์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลค่ายวิภาวดีรังสิต จ.สุราษฎร์ธานี เปิดเผยว่า ชุมชนโรงพยาบาลค่ายวิภาวดีรังสิต มีลักษณะเป็นชุมชนบ้านพักข้าราชการมีทั้งหมด 53 บ้าน รวมกำลังพลและครอบครัวทหาร 169 คน ก่อนเริ่มเข้าโครงการชุมชนปลอดขยะ เรามีขยะเกือบ 1 ก.ก.ต่อคน หรือประมาณ 100 ก.ก.ต่อวัน ที่ต้องทิ้งให้เทศบาลมาเก็บ ปัญหาก็คือ ถ้าเทศบาลไม่มา หรือฝนตก หรือมีสุนัขมาคุ้ยขยะ ก็จะเกิดความสกปรกตามมา แต่หลังจากเริ่มโครงการชุมชนปลอดขยะ 2 ปี ปัจจุบันเราคืนถังขยะให้กับเทศบาลไปแล้ว และใน 1 สัปดาห์ จะมีขยะเหลือให้เทศบาลมาเก็บรวมกัน 169 คน ไม่เกิน 30 ก.ก.ต่อสัปดาห์

นอกจากนี้ ด้วยความที่ชุมชนโรงพยาบาลค่ายวิภาวดีรังสิต จ.สุราษฎร์ธานี เป็นชุมชนหนึ่งที่อยู่ร่วมกับชุมชนอื่นๆ ภายในค่ายวิภาวดีรังสิต ดังนั้นผู้บังคับบัญชาจึงได้มอบหมายให้ขยายผลความสำเร็จครั้งนี้ เพื่อผลักดันให้ทุกชุมชนภายในค่ายวิภาวดีรังสิตเป็นชุมชนปลอดขยะทั้งค่าย โดยให้เริ่มตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป ซึ่งนี่ถือเป็นก้าวที่สำคัญของความสำเร็จในการผลักดันให้การจัดการขยะเกิดความยั่งยืนต่อไป