‘ฟาร์มเห็ดอัจฉริยะ’ชัยนาท

ต้นแบบ‘เกษตรกรรุ่นใหม่’กับการทำเกษตรยุค4.0

ใช้ระบบEvapสั่งด้วยสมาร์ทโฟน-ผลิตเห็ดขายตลอดปี

สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 1 จังหวัดชัยนาท (สสก.1) โชว์ผลงานเกษตรกรกรุ่นใหม่ ต้นแบบเกษตรกรสู่การเป็นผู้ประกอบการเกษตรในยุค 4.0 สามารถผลิตเห็ดป้อนตลาดตลอดทั้งปี ด้วยการใช้ระบบ Evap ควบคุมโรงเพาะเห็ดด้วยสมาร์ทโฟน สร้างคุณภาพผลผลิตเห็ดได้อย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง

นายไพศาล สังข์มงคล ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 1 จังหวัดชัยนาท กรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่าการพัฒนาและสร้างคนรุ่นใหม่เข้าสู่ภาคการเกษตรนั้น ถือเป็นอีกหนึ่งภารกิจสำคัญที่สสก.1 มีการดำเนินงานมาอย่างเข้มข้นและต่อเนื่องโดยเฉพาะการพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่ที่เน้นใช้องค์ความรู้ในเรื่องของเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการประกอบอาชีพ ถือเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยยกระดับพัฒนาการทำเกษตรในยุคปัจจุบันให้ก้าวไปสู่การทำเกษตรยุค 4.0 ได้อย่างแท้จริง ประกอบการส่งเสริมให้มีการบริหารจัดการและขับเคลื่อนชุมชนโดยคนในชุมชนเองนั้น ส่งผลให้เกิดการพัฒนาเป็นไปตามความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง สำหรับฟาร์มเห็ดอัจฉริยะ ซึ่งเป็นเกษตรกรรุ่นใหม่ที่มีการใช้เทคโนโลยีที่มีอยู่มาพัฒนาการทำเกษตรด้วยการเพาะเลี้ยงเห็ดด้วยระบบปิด หรือระบบ Evap พร้อมกับคิดค้นโปรแกรมในการบริหารจัดการฟาร์มเห็ดด้วยสมาร์ทโฟนส่งผลให้ฟาร์มแห่งนี้เป็นแหล่งผลิตเห็ดที่มีคุณภาพสม่ำเสมอเป็นที่ต้องการของตลาด โดยไม่มีเรื่องโรคและแมลงรบกวน และสามารถพัฒนาต่อยอดไปสู่การเป็นผู้ประกอบการเกษตรตามนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้อย่างแท้จริง

นายพัชรพล โพธิ์พันธุ์ เจ้าของจาวาฟาร์ม ฟาร์มเห็ดอัจฉริยะยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์ จ.ชัยนาท กล่าวว่า การทำฟาร์มเห็ดเริ่มต้นมาจากตนนั้นมีความสนใจจากนั้นก็เริ่มศึกษาหาความรู้ด้วยตนเอง มีการลองผิดลองถูกบ้าง ทำให้ตนเองเรียนรู้จากประสบการณ์จริงในการทำการเกษตร เพราะทุกขั้นตอนเน้นทำด้วยตนเองทั้งหมด เริ่มตั้งแต่การคัดเลือกวัตถุดิบทำก้อนเชื้อเห็ด การดูแลระบบการเพาะเห็ด โดยที่เลือกใช้ระบบ Evap เพราะมองว่าการควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และการสเปรย์น้ำให้โรงเพาะเห็ด ถ้าผ่านระบบควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และใช้ระบบอัตโนมัติ โดยติดตั้งระบบการสั่งงานผ่านสมาร์ทโฟนไปยังกล่องควบคุมที่ทำหน้าที่ในการสั่งงานตามสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงในโรงเรือนเพื่อปรับความชื้นและอุณหภูมิให้เหมาะสมกับเห็ดอยู่ตลอด เพื่อให้เห็ดมีดอกที่สมบูรณ์ และออกดอกในปริมาณที่มากขึ้น สามารถบริหารจัดการโรงเรือนเพาะเห็ดได้ง่ายและสะดวก 

แต่ทั้งนี้การใช้ระบบดังกล่าวก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะถ้าเปิดตลอดเวลาเลยทำให้เปลืองค่าน้ำค่าไฟ และทำให้เห็ดออกดอกไม่ดี จากการศึกษาพบว่าจะต้องมีช่วงกระตุ้น และช่วงพักบ้าง และคุมปริมาณอากาศให้ได้เพราะมีผลต่อความยาวของก้านดอก และความแก่ของดอก จึงได้มีการพัฒนาระบบให้มีความเหมาะสมกับโรงเพาะเห็ด จนปัจจุบันระบบดังกล่าวมีความเหมาะสมกับการเพาะเห็ด ส่งผลให้เห็ดออกดอกตลอดทั้งปีซึ่งสามารถช่วยเกษตรกรทำฟาร์มเห็ดโดยใช้เทคโนโลยีในการบริหารจัดการฟาร์มได้ถึง 90% ส่วนอีก 10% เกษตรกรยังคงต้องใช้แรงงานคนในการเก็บดอกช่วงเช้า และเย็น และแม้ว่าระบบดังกล่าวจะมีต้นทุนการผลิตต่อโรงเรือนที่ค่อนข้างสูง ขนาดของโรงเรือนหน้ากว้าง 6 เมตร ยาว 15 เมตร บรรจุเห็ดได้ 15,000 ก้อน มีต้นทุนประมาณ 2-3 แสนบาท เป็นค่าวัสดุโรงเรือน แต่ก็มีเกษตรกรหลายรายเริ่มสนใจ ขณะนี้มีเครือข่ายที่ทำอยู่ถ้าเป็นช่วงหน้าฝนจำนวน 4 ราย โดยในช่วงที่เห็ดล้นตลาด แต่แม่ค้าก็ยังรับเห็ดของฟาร์มในราคาเดิมและรับทั้งหมด เพราะเรื่องคุณภาพ เนื่องจากสภาวะอากาศในโรงเรือนที่เหมาะสมทำให้ได้ดอกเห็ดสวย สะอาด มีการคัดขนาดดอกบรรจุลงบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสม ให้เห็ดโดนอากาศข้างนอกน้อยที่สุดเพื่อช่วยชะลอการเสื่อมสภาพของเห็ดได้

“ผมเป็นเกษตรกรรายเดี่ยวมาก่อนที่เคยคิดว่าเราอยู่ได้ด้วยตัวคนเดียว แม้ว่าการใช้ระบบดังกล่าวจะมีข้อดี แต่การที่ได้มีโอกาสเข้าร่วมโครงการ YSF ทำให้ตนเองเปลี่ยนแนวคิดในการทำการเกษตรที่กว้างมากยิ่งขึ้น ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างกันและได้นำความรู้มาพัฒนาอาชีพอย่างต่อเนื่อง เรียนรู้ว่าการทำธุรกิจเกษตรต้องมีมาตรฐานต่างๆ รองรับ รวมทั้งได้รับการสนับสนุนองค์ความรู้จากหน่วยงานภาครัฐที่เป็นประโยชน์” นายพัชรพล กล่าว