เพราะมนุษย์ต้องเดินทางอยู่ท่ามกลางความซับซ้อนของสังคม วุฒิภาวะทางอารมณ์จึงเป็นกุญแจสำคัญสู่การดำเนินชีวิตอย่างมีความสุขในทุกสถานการณ์ แต่สำหรับคนที่เกิดมาพร้อมกับข้อจำกัดทางสายตา อาจต้องใช้ความพยายามมากกว่าคนทั่วไปในการพัฒนาทักษะความฉลาดทางอารมณ์ให้สมวัย โดยกระบวนการหนึ่งที่ถูกนำมาใช้เพื่อเพิ่มเชาวน์อารมณ์ให้กับคน ทุกเพศ ทุกวัย รวมถึงเด็กผู้พิการทางสายตาก็คือ "กิจกรรมนันทนาการ"

มิวเซียมสยาม ในฐานะพิพิธภัณฑ์ที่มุ่งสร้างสรรค์การเรียนรู้ในรูปแบบใหม่ให้กับเยาวชนและคนทั่วไป ร่วมกับโรงเรียนสอนคนตาบอดกรุงเทพ จัดกิจกรรม "เสียงที่มองเห็น’ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้นอกตำรา และพัฒนาทักษะความฉลาดทางอารมณ์ให้กับเด็กผู้พิการทางสายตา ด้วยการพาน้องๆ นักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายมาร่วมผ่อนคลาย และสร้างจินตนาการไปกับนิทรรศการจัดวางเสียงครั้งแรกของมิวเซียมสยาม

นายวรกานต์ วงษ์สุวรรณ นักจัดการความรู้อาวุโส มิวเซียมสยาม กล่าวว่า กิจกรรม "เสียงที่มองเห็น" จัดขึ้น ณ นิทรรศการ "ประสบการณ์หู สู่อาเซียน" ที่นำเสนอการเรียนรู้วัฒนธรรมของสิบชาติในอาเซียนโดยใช้เสียงเป็นสื่อกลาง ซึ่งไม่เพียงประชาชนทั่วไปที่สามารถเข้ามารับฟังนิทรรศการ แต่ยังเอื้อให้ผู้ที่มีความบกพร่องในการมองเห็นสามารถเข้าถึงด้วยเช่นกัน โดยเสียงต่างๆ ที่รวบรวมอยู่ภายในนิทรรศการนั้น ล้วนช่วยสร้างจินตนาการให้กับเด็กผู้พิการทางสายตาได้อย่างสร้างสรรค์อันประกอบไปด้วยเสียงดนตรี เสียงวิถีชีวิต และเสียงธรรมชาติ เป็นต้น

"น้องๆ จะได้มาสวมบทบาทเป็นนักท่องเที่ยว เก็บเกี่ยวประสบการณ์ทางวัฒนธรรมของภูมิภาคอาเซียนผ่านการฟังเสียงอันหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นเสียงเครื่องดนตรีที่มีเอกลักษณ์แตกต่างกันไปตามแต่ละชาติ เสียงกิจกรรมในตลาดยามเช้าของชาวกัมพูชา เสียงกริ่งของจักรยานอันเป็นวัฒนธรรมการเดินทางของคนในฮานอย ประเทศเวียดนาม เสียงนกนานาพันธุ์ และความหลากหลายทางชีวภาพแห่งผืนป่าซาราวัก บนเกาะบอร์เนียว ประเทศมาเลเซีย ฯลฯ"

กิจกรรมนี้ไม่ได้จบลงเพียงแค่การฟังเท่านั้น แต่ยังเปิดโอกาสให้น้องๆ ได้ทดลองเป็นศิลปิน ถ่ายทอดจินตนาการต่อยอดจากเสียงที่ได้ยินออกมาเป็นภาพวาด โดยใช้ ‘เล่นเส้น’ ชุดอุปกรณ์วาดเขียนที่ออกแบบขึ้นโดยเฉพาะสำหรับผู้พิการทางสายตา ด้วยพื้นผิวของสมุดที่ทำจากเทปหนามเตยที่ยึดเกาะเส้นไหมพรมจากปลายดินสอจะช่วยให้เด็กๆ สามารถสัมผัสกับเส้นดินสอที่ตนเองวาดขึ้นได้ นอกจากกิจกรรมนี้จะช่วยสร้างความเพลิดเพลินแล้ว ก็ยังถือเป็นส่งเสริมพัฒนาการทางอารมณ์ และฝึกทักษะการคิดเชิงมิติสัมพันธ์ให้กับเด็กๆ ด้วย

นายเจิดศิลป์ สุขุมินท ครูศิลปะ โรงเรียนสอนคนตาบอดกรุงเทพ กล่าวว่า กิจกรรมนันทนาการทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นการท่องเที่ยว ศิลปะ ดนตรี กีฬา หรือกิจกรรมยามว่างอื่นๆ ที่ช่วยสร้างความผ่อนคลาย และผู้เข้าร่วมกิจกรรมเกิดความพึงพอใจในการปฏิบัติ ล้วนมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาทักษะความฉลาดทางอารมณ์ของเด็กผู้พิการทางสายตา โดยเฉพาะกับเด็กที่มีอายุระหว่าง 6-12 ปี หรืออาจเรียกได้ว่าอยู่ใน ‘วัยเรียน’ ซึ่งเป็นวัยที่ต้องรับมือกับการเปลี่ยนแปลงในหลายๆ ด้านจากการใช้ชีวิตที่บ้านไปสู่การเรียนรู้ในโรงเรียน เปลี่ยนสภาพแวดล้อมใหม่ ตลอดจนต้องปรับตัวให้เข้ากับสังคมที่ไม่คุ้นเคย

"เด็กผู้พิการทางสายตา มีการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ไม่ต่างจากเด็กปกติ พวกเขามีความสุข ความเศร้า อาจรู้สึกเหงาเพราะเข้ากับเพื่อนๆ ไม่ได้ มีความคาดหวัง ผิดหวัง แล้วเกิดเป็นความเสียใจ ซ้ำร้ายในบางคนที่ไม่ได้มีความพิการทางสายตามาแต่กำเนิดก็อาจยิ่งมีความกดดันมากกว่าคนทั่วไป เพราะหลายสิ่งที่เคยทำได้ วันนี้อาจทำไม่ได้ หลายอย่างที่เคยทำง่าย ปัจจุบันกลายเป็นไม่ง่าย เด็กๆ กลุ่มนี้ต้องใช้ชีวิตอยู่บนความพยายามที่ยิ่งใหญ่ และนั่นคือสิ่งที่คนปกติทั่วไปมองไม่เห็น"

"เสียงที่มองเห็น" ถือเป็นกิจกรรมที่มีเป็นประโยชน์ต่อพัฒนาการทางอารมณ์ของผู้เด็กผู้พิการทางสายตาเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นการเปิดโอกาสให้เด็กๆ ได้จินตนาการผ่านสองหู และสองมือ ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญที่สื่อสารการเรียนรู้ไปสู่สมองและด้วยวัยที่ชอบความตื่นเต้น อยากรู้อยากลอง น้องๆ ก็จะเกิดความพอใจในสิ่งแปลกใหม่ คือได้มาเรียนรู้นอกสถานที่ ได้รู้จักและสัมผัสกับเทคโนโลยีใหม่ๆ ได้ฟังเสียงที่หลากหลาย และได้ผลสุดท้ายเป็นรอยยิ้มแห่งความสุขติดตัวกลับไป
เด็กหญิงอัญชนา มันทะนา นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนสอนคนตาบอดกรุงเทพ หรือ น้องน้ำมนต์ กล่าวว่า เธอรู้สึกสบายใจเวลาที่อยู่ในชั่วโมงเรียนวิชาศิลปะ เพราะว่าการหยิบจับสิ่งของและเคลื่อนไหวมือไม้ได้อย่างอิสระนั้นทำให้เธอรู้สึกผ่อนคลาย สำหรับกิจกรรมในครั้งนี้ก็เช่นเดียวกัน เธอรู้สึกสนุกสนานกับการได้ฟังเสียงที่หลากหลาย และใช้สองมือของเธอถ่ายทอดจินตนาการออกมาเป็นภาพวาด

"เวลาวาดภาพ หนูรู้สึกเหมือนไม่ต้องคิดอะไร มันรู้สึกสบายแบบมีความสุข ทุกครั้งหนูคิดแค่ว่ามือหนูจะเคลื่อนไปไหนหยุดตรงไหน ต่อตรงไหน... หนูชอบวาดภาพคนกับดอกไม้ แล้วหนูก็ใฝ่ฝันอยากเป็นนักวาดภาพในสักวัน" เด็กผู้พิการทางสายตาจะเติบโตมาเป็นผู้ใหญ่ที่ใช้ชีวิตอย่างมีความสุขได้ หากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม สร้างการเรียนรู้อย่างเข้าใจ ควบคู่ไปกับกิจกรรมนันทนาการ เพราะพัฒนาการทางอารมณ์ที่สมวัย คือหัวใจของการดำเนินชีวิตที่สมบูรณ์

ทั้งนี้ นิทรรศการ "ประสบการณ์หู สู่อาเซียน" เปิดให้เข้าชมแล้วตั้งแต่วันนี้ จนถึงวันที่ 31 มกราคม 2559 เวลา 10.00 – 18.00 น. (ปิดวันจันทร์) ณ มิวเซียมสยาม (ท่าเตียน) โดยไม่มีค่าใช้จ่าย สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่หมายเลขโทรศัพท์ 02-225-2777 ต่อ 422 หรือ www.facebook.com/museumsiamfan