ภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือ VAT ย่อมาจาก Value Added Tax หรือที่เรียกเป็นภาษาไทยว่า "ภาษีมูลค่าเพิ่ม" คือภาษีที่จัดเก็บจากการบริโภคสินค้าและบริการ ทุกครั้งที่ซื้อสินค้าหรือใช้บริการ ในราคาสินค้าเหล่านั้นจะมีภาษีแฝงอยู่เสมอ เพราะภาษีนี้จะถูกเก็บใน "ส่วนต่าง" ของราคาสินค้าที่เพิ่มขึ้นในแต่ละขั้นตอนการผลิต ตั้งแต่ผู้ผลิตจนถึงมือผู้บริโภค

ประเทศไทยใช้ระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) มาตั้งแต่ปี พ.ศ.2535 โดยในประมวลรัษฎากรระบุอัตราไว้ที่ 10% มาตั้งแต่ต้น แต่ในทางปฏิบัติแทบไม่เคยใช้อัตรา 10% เลย

แม้ในอดีตเคยมีช่วงเวลาที่เศรษฐกิจเผชิญวิกฤตหนัก เช่น วิกฤตต้มยำกุ้ง (ปี พ.ศ.2540) ซึ่งรัฐบาลในขณะนั้นมีการปรับเปลี่ยนนโยบายภาษีเพื่อพยุงฐานะทางการคลัง แต่สุดท้ายก็วนกลับมาสู่ "สูตรสำเร็จ" คือการคงไว้ที่ 7% โดยการออกพระราชกฤษฎีกาลดภาษีออกมาเรื่อยๆ จนกลายเป็นเรื่องปกติในปัจจุบัน โดยใช้เหตุผลเรื่องการบรรเทาภาระค่าครองชีพของประชาชน

การลดภาษีแบบนี้ไม่ใช่การแก้กฎหมายถาวร แต่เป็นการ "ต่ออายุรายปี" หรือราย 1 - 2 ปี ทำให้เราอยู่ในสภาวะที่ภาษีมูลค่าเพิ่มถูก "แช่แข็ง" อยู่ที่ 7% มาตลอด และรัฐบาลทุกชุดก็ไม่กล้าปล่อยให้มันกลับไปที่ 10% เพราะความเสี่ยงทางการเมืองที่สูงเกินไป

อย่างไรก็ตาม การที่คณะกรรมาธิการ (กมธ.) การเศรษฐกิจ การเงิน และการคลัง วุฒิสภา เสนอให้รัฐบาลเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม 10% ตามอัตราที่กำหนดไว้ ไม่ใช่ครั้งแรกที่มีผู้เสนอแบบนี้ โดยเหตุผลที่มีการเสนอเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มเต็มอัตรา มักจะเป็นเหตุผลทางเศรษฐกิจมหภาค อาทิ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในไทยมีคนอยู่ในระบบน้อยเกินไป (คนส่วนใหญ่มีรายได้ไม่ถึงเกณฑ์เสียภาษี) ภาษีมูลค่าเพิ่มจึงเป็นภาษีที่เก็บได้ครอบคลุมและกว้างขวางที่สุดในการดึงรายได้เข้าคลัง

รวมทั้งการยกภาระหนี้สาธารณะของประเทศที่เพิ่มขึ้นมาเป็นเหตุผลว่า รัฐจำเป็นต้องมีแหล่งรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืนกว่าการกู้ยืม

อย่างไรก็ตาม แม้จะมีเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์รองรับ แต่การเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มเต็ม 10% คือ "ยาขม" ที่ไม่มีรัฐบาลไหนอยากทำ โดยยกเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์ เช่น จะทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้นทันที กระทบต่อราคาสินค้าอุปโภคบริโภค แต่เหตุผลที่แท้จริงอาจมาจากความกลัวว่า การขึ้นภาษีจะเป็นการ "ฆ่าตัวตายทางการเมือง" ฐานเสียงความนิยมอาจถูกทำลายในพริบตา

การผลักดันเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มเต็มอัตรา 10% จึงไม่ใช่แค่เหตุผลทางเศรษฐกิจล้วนๆ แต่เป็น "บททดสอบ" ความกล้าหาญของรัฐบาล ที่ต้องเลือกระหว่างผลกระทบกับประชาชน คะแนนนิยม หรือ "ความยั่งยืนทางการคลังในอนาคต" ด้วย

- 006