คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) โดยคณะทำงาน Zero Corruption : กกร. และเพื่อนไม่ทน เปิดเผยผล “การสำรวจความคิดเห็นของภาคเอกชนเกี่ยวกับความโปร่งใสในการปฏิบัติราชการของภาครัฐ” ซึ่งทำการสำรวจตัวอย่างผู้บริหารและตัวแทนภาคธุรกิจ จำนวน 401 รายทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 26 มีนาคม-10 เมษายน 2569 พบว่า ปัญหาคอร์รัปชันยังคงเป็นวิกฤตเชิงโครงสร้างที่บั่นทอนสภาพแวดล้อมทางธุรกิจของไทยอย่างรุนแรง

โดย 89.1% ของภาคธุรกิจระบุว่าคอร์รัปชันเป็นอุปสรรค (ปานกลางถึงมากที่สุด) ต่อการดำเนินธุรกิจ ขณะที่ 51.2% มองว่าแนวโน้มคอร์รัปชันแย่ลงเมื่อเทียบกับ 3 ปีที่ผ่านมา และ 51% ระบุว่า ความยุ่งยากในการติดต่อราชการ “เพิ่มขึ้น” ขณะที่มีเพียง 3% ที่บอกว่า “ลดลง”

ทั้งนี้จากผลการสำรวจ พบว่า 60.9% ของผู้ขออนุญาตจากหน่วยงานรัฐพบการสื่อเป็นนัยหรือร้องขอสิ่งตอบแทนในการยื่นขออนุญาต “ครั้งล่าสุด” 45.9% ของบริษัทยืนยันว่าเคยจ่ายเงิน ของขวัญ หรือผลประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่รัฐเพื่ออำนวยความสะดวก 37.3% ยืนยันว่าอุตสาหกรรมของตนต้องจ่ายเงินพิเศษเพื่อให้ได้สัญญาภาครัฐ เฉลี่ย 11-15% ของมูลค่าสัญญา

โดยรูปแบบสินบนที่พบบ่อยที่สุด เงินสด (46.6%) ของขวัญ/เลี้ยงรับรอง (23.1%) และการบริจาค/สปอนเซอร์ (18.7%) ในการประกวดราคาครั้งล่าสุด พบสัญญาณน่ากังวล 27.3% มีบุคคลอ้างว่า “ช่วยให้ชนะ” และ 27.3% ได้รับ “ใบ้” ว่าควรใช้ตัวกลาง/ที่ปรึกษาบางราย สาเหตุหลักที่ภาคธุรกิจยอมจ่ายสินบน ขั้นตอนซับซ้อน (29.1%), กฎหมายเปิดช่องดุลพินิจมากเกินไป (25.0%), แก้ปัญหาจากการทำผิดระเบียบ (18.8%) นอกจากนี้มี 52.3% ของภาคธุรกิจไม่มีความเชื่อมั่นในช่องทาง Whistleblowing ของรัฐ ทั้งนี้ 43.7% ระบุว่า “ไม่กล้าร้องเรียนเลย” แม้จะพบการเรียกรับผลประโยชน์

โดยหน่วยงานที่มีอัตรา “เสนอให้ส่งตอบแทน” สูงสุด 10 อันดับแรกคือ 1.ตำรวจทางหลวง/จราจร ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.69 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.69 ครั้ง คิดเป็น 100.0% ,2.กระบวนการยุติธรรม (ยกเว้นศาล)ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.06 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.00 ครั้ง คิดเป็น 94.4%, 3.องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.09 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.00 ครั้ง คิดเป็น 91.7% ,4.กรมเจ้าท่า ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.67 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.50 ครั้ง คิดเป็น 90.0% ,5.กรมทางหลวง ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.46 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.20 ครั้ง คิดเป็น 82.0% ,6.กรมโยธาธิการและผังเมือง ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.58 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.25 ครั้งคิดเป็น 78.9% ,7.ตำรวจท้องที่ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.60 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.24 ครั้ง คิดเป็น 77.7% ,8.กรมทรัพย์สินทางปัญญา ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.32 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.00 ครั้งคิดเป็น 76.0% ,9.กรมสรรพากร ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.49 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.06 ครั้ง คิดเป็น 71.0% ,10.กรมการขนส่งทางบก ติดต่อเฉลี่ยต่อปี 1.80 ครั้ง มีการเสนอให้ส่งตอบแทน 1.25 ครั้ง คิดเป็น 69.4%

หน่วยงานที่มี “มูลค่าสินบนเฉลี่ยสูงสุด” 10 อันดับแรกคือ 1.กรมควบคุมมลพิษ เฉลี่ย 102,160 บาทต่อครั้ง ,2.กรมเจ้าท่า เฉลี่ย 100,000 บาทต่อครั้ง ,3.กรมสรรพสามิต เฉลี่ย 94,667 บาทต่อครั้ง ,4.กรมสรรพากร เฉลี่ย 89,498 บาทต่อครั้ง ,5.กระบวนการยุติธรรม (ยกเว้นศาล) เฉลี่ย 88,750 บาทต่อครั้ง ,6.สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา/บริการสาธารณสุขเฉลี่ย 74,643 บาทต่อครั้ง ,7.กรมทางหลวง เฉลี่ย 70,167 บาทต่อครั้ง ,8.กรมโยธาธิการและผังเมือง เฉลี่ย 70,000 บาทต่อครั้ง ,9.กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช เฉลี่ย 68,000 บาทต่อครั้ง,10.กรมป่าไม้ เฉลี่ย 67,500 บาทต่อครั้ง

ทั้งนี้ กกร.มีข้อเรียกร้องเชิงนโยบาย โดยมาตรการที่ภาคธุรกิจต้องการมากที่สุดคือ การนำระบบ E-Government/E-Procurement มาใช้ลดการพบปะระหว่างเจ้าหน้าที่กับเอกชน ตามด้วยการเพิ่มโทษผู้ทุจริตและการปฏิรูประเบียบให้โปร่งใส และสิ่งที่รัฐบาลต้องให้ความสำคัญเพื่อ “ถอนรากถอนโคน” ปัญหาสินบนและทุจริต คือ การปฏิรูปกฎหมายลดขั้นตอน การเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ เช่น TOR ผลการประมูล และงบประมาณโครงการให้ประชาชนตรวจสอบได้โดยไม่ต้องร้องขอ

 อย่างไรก็ตามการหยุดคอร์รัปชันอย่างยั่งยืนไม่สามารถอาศัยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องเกิดจากการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ในการร่วมกันเป็นหูเป็นตา สร้างวัฒนธรรมไม่ทนต่อการทุจริต และทำให้การร้องเรียนเข้าถึงได้ง่าย สะดวก และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยภาคเอกชนพร้อมสนับสนุนการเชื่อมโยงและบูรณาการช่องทางต่างๆเหล่านี้ เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชน ลดความซ้ำซ้อน และเพิ่มโอกาสให้ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมในการต่อต้านคอร์รัปชันได้อย่างเป็นรูปธรรมและทั่วถึงมากขึ้น

ผลสำรวจครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าคอร์รัปชันมิใช่เป็นเพียงประเด็นด้านธรรมาภิบาล แต่เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบเศรษฐกิจ ต้นทุนการดำเนินธุรกิจ ความเชื่อมั่นนักลงทุน ขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว ตัวเลขที่ปรากฏนี้จึงถือเป็นสัญญาณสำคัญที่ทุกภาคส่วนควรตระหนัก และร่วมกันผลักดันให้เกิดการแก้ไขอย่างจริงจังและต่อเนื่อง