โครงการ “เมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต” อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา

นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) โดยที่ประชุมมีมติสำคัญรับทราบและเห็นชอบผลการจัดทำการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (Strategic Environmental Assessment: SEA) สำหรับแผนแม่บทการพัฒนาเชิงพื้นที่ของจังหวัดสงขลาและจังหวัดปัตตานี การดำเนินการดังกล่าวถือเป็นวาระแห่งชาติที่มุ่งพลิกโฉมเศรษฐกิจภาคใต้ตอนล่าง ให้ก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจสำคัญของภูมิภาคและของประเทศในอนาคต เพื่อให้เกิดการจ้างงาน และการใช้ผลผลิตทางการเกษตรในพื้นที่เพื่อเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจฐานรากก่อให้เกิดการสร้างงานสร้างอาชีพให้กับประชาชน นักเรียน และนักศึกษา ที่สำเร็จการศึกษาแล้วแต่ยังไม่มีงานทำ ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญให้พื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นพื้นที่ที่มีเหตุการณ์กระทบต่อความสงบเรียบร้อยของประเทศไทย และยังปรากฏเหตุการณ์การใช้ความรุนแรงเพื่อนำไปสู่การสร้างสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ ซึ่งเป็นอันตรายต่อชีวิต และทรัพย์สินของประชาชนโดยเฉพาะในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้แก่ จังหวัดยะลา จังหวัดปัตตานี และจังหวัดนราธิวาส รวมไปถึงพื้นที่ 4 อำเภอ ของจังหวัดสงขลา ได้แก่ อำเภอเทพา อำเภอสะบ้าย้อย อำเภอจะนะ และอำเภอนาทวี ที่ผ่านมาปรากฏข้อมูลชัดเจนว่าจังหวัดชายแดนภาคใต้ขาดการลงทุนของภาคเอกชนในธุรกิจขนาดใหญ่มาเป็นระยะเวลาหลายปีต่อเนื่อง ส่งผลให้เศรษฐกิจของจังหวัดชายแดนภาคใต้ไม่มีการพัฒนาเท่าที่ควร

โครงการนี้ดำเนินการภายใต้คณะกรรมการยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (กพต.) มียุทธศาสตร์เป้าหมายในการพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมในจังหวัดชายแดนใต้ให้เกิดสันติสุข ได้นำเสนอโครงการเมืองต้นแบบ “สามเหลี่ยมมั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืน” ไปสู่เมืองต้นแบบที่ 4 “เมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต” ที่อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา (โครงการฯ) และคณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ความเห็นชอบให้มีการดำเนินงาน เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2562

คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบให้ บริษัท ทีพีไอ โพลีน เพาเวอร์ จำกัด (มหาชน) ลงทุนเข้าร่วมดำเนินงานโครงการฯ ร่วมกับ ศอ.บต. เพื่อขับเคลื่อนโครงการเมืองต้นแบบที่ 4 อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ในการประชุม กพต. ครั้งที่ 1/2562 เมื่อวันที่วันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2562 และต่อมา กพต. ได้นำเสนอคณะรัฐมนตรีให้รับทราบ และอนุมัติในการประชุมคณะรัฐมตรี เมื่อวันที่ 21 มกราคม 2563  โดยโครงการฯ ที่บริษัท ทีพีไอ โพลีน จำกัด (มหาชน) จะลงทุนมี 6 กิจกรรมหลัก คือ

1. โครงการท่าเรือน้ำลึก

2. โครงการอุตสาหกรรม (สวนอุตสาหกรรม ก้าวหน้าแห่งอนาคต)

3. โครงการอุตสาหกรรมเกษตร

4. โครงการโรงไฟฟ้า ที่จะจัดทำศูนย์กลางผลิตไฟฟ้า ให้มีความมั่นคง พึ่งพาไฟฟ้าซึ่งกันและกัน ทั้งที่ใช้ในอุตสาหกรรม และใช้ทั่วไปในภาคใต้ โดยกำหนดว่าจะจัดสร้างโรงไฟฟ้าพลัง ความร้อนร่วมใช้ก๊าซธรรมชาติเหลวนำเข้า ขนาด 1,700 เมกะวัตต์ ในพื้นที่ 3 ตำบลที่เป็นพื้นที่โครงการฯ โรงไฟฟ้าชีวมวลขยะอุตสาหกรรม 200 เมกะวัตต์ พลังงานแสงอาทิตย์ 1,000 เมกะวัตต์  และพลังงานลม 800 เมกะวัตต์ ในพื้นที่          

5. โครงการศูนย์กระจายสินค้า และขนส่งสินค้า

6. โครงการเมืองอัจฉริยะ (Smart City)

ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ได้ประสานงานความร่วมมือเพื่อดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรี ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการสนับสนุนภาคเอกชนร่วมขับเคลื่อนโครงการเมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต กรณีเร่งรัดปรับเปลี่ยนผังการใช้ประโยชน์ที่ดิน ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ.2563 ซึ่งเห็นชอบและประกาศกำหนดให้อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ในฐานะเมืองต้นแบบที่ 4 “เมืองอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต” เป็นเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติ ศอ.บต. และเห็นชอบสิทธิที่จะได้รับจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเพื่อเริ่มการลงทุนทำโครงการฯ

แต่ต่อมาได้มีมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2564 มอบหมายให้สำนักงาน สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้มีการจัดทำ SEA และแผนแม่บทต่างๆ โดยให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินการ และให้หน่วยงานของรัฐ และทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องรอผลการประเมิน SEA ให้เป็นที่ยุติก่อนดำเนินการต่อไป หน่วยงานของรัฐและทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต้องปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรีโดยยุติกิจกรรมทั้งหมดเกี่ยวกับโครงการฯ หน่วยงานรัฐบาลที่เกี่ยวข้องมี ดังนี้

1. ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) - ผู้ประสานงานและกำกับโครงการฯ

2. กรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย - ผู้มีหน้าที่แก้ไขผังเมืองเฉพาะตามมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติการผังเมือง

3. คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน - ผู้มีหน้าที่ให้การส่งเสริมการลงทุนในโครงการฯ

4. กรมเจ้าท่า กระทรวงคมนาคม - ผู้มีหน้าที่อนุมัติท่าเทียบเรือ และสิ่งรุกล้ำทางทะเล
5. คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม -   ผู้มีหน้าที่อนุมัติผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

6. ผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา – ผู้มีหน้าที่ในการประสานการแก้ไขผังเมือง กับกรมโยธาธิการและผังเมือง

7. โยธาธิการและผังเมืองจังหวัดสงขลา - ผู้มีหน้าที่ในการประสานการแก้ไขผังเมือง

8. อุตสาหกรรมจังหวัดสงขลา กรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม – ผู้มีหน้าที่ออกใบอนุญาตตั้งโรงงาน

9. เทศบาลตําบลนาทับ องค์การบริหารส่วนตําบลตลิ่งชัน องค์การบริหารส่วนตําบลสะกอม  องค์การบริหารส่วนตําบลจะโหนง อำเภอจะนะ จังหวัด สงขลา - ผู้มีหน้าที่เสนอการ ขอแก้ไขผังเมืองเฉพาะตามมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติการผังเมือง

10. สำนักงานสิ่งแวดล้อม และควบคุมมลพิษที่ 16 (สคพ.16) - ผู้ดูแลสิ่งแวดล้อมประจำจังหวัด  11. คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) - ผู้มีหน้าที่ออกใบอนุญาตตั้งโรงงานไฟฟ้า

12. คณะกรรมการกํากับกิจการพลังงาน (กกพ.) - ผู้มีหน้าที่ออกใบอนุญาตตั้งโรงงานไฟฟ้า

13. สำนักงานพลังงานจังหวัดสงขลา กระทรวงพลังงาน - ผู้มีหน้าที่ออกใบอนุญาตตั้งโรงงานไฟฟ้า

14. ป่าไม้จังหวัดสงขลา กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม - ผู้มีหน้าที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม

15. องค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา - ผู้มีหน้าที่เกี่ยวกับการแก้ไขผังเมือง

16. อื่นๆ

จนถึงปัจจุบันหน่วยงานของรัฐ และทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องยังเข้าใจว่ารัฐบาลได้ยกเลิกโครงการพัฒนาภาคใต้ไปแล้ว เพราะถูกมติคณะรัฐมนตรีสั่งให้หยุดกิจกรรมไปเกือบ 5 ปี ขณะนี้โครงการนี้ยังไม่สามารถดำเนินการต่อได้เพราะยังติดขัดด้วยอุปสรรคกฎหมาย และกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง ดังนี้

1. การจะแก้ไขผังเมืองรวมเดิม ปี พ.ศ. 2559 และฉบับใหม่ที่แก้ไขอยู่ได้ผ่านกระบวนการทำแผนแก้ไขผังเมืองรวมไปแล้ว และกำลังจะนำเรื่องเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาอนุมัติ ถ้าจะแก้ไขผังเมืองรวมจะต้องใช้ระยะเวลาการดำเนินการอีกอย่างน้อย 5 ปี เพื่อประกาศเป็นผังเมืองฉบับใหม่ ซึ่งจะทำให้โครงการไม่สามารถดำเนินการต่อไปได้

2. สำหรับการดำเนินงานตามแผนงาน/โครงการกรณีการขยายผลโครงการเมืองต้นแบบ “สามเหลี่ยมมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน” ไปสู่เมืองต้นแบบที่ 4 อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา “เมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต” โดยเร่งรัดเพื่อการพัฒนาประเทศตามมติคณะรัฐมนตรี วันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2569 นั้น จำเป็นต้องใช้มาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติการผังเมือง แก้ไขผังเมืองเฉพาะโดยอาศัยมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติ ศอ.บต. ซึ่งได้ผ่านมติคณะรัฐมนตรีไปแล้ว [มติคณะรัฐมนตรี วันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2563 และวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2563 ออกตามคณะกรรมการยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2562 ที่กำหนดให้มีการแก้ไขผังเมืองปี พ.ศ. 2559 ตามมาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติการผังเมืองโดยใช้มาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติการบริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553] แต่ถูกชะลอไปโดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2564 เพื่อรอผลของ SEA ก่อน

เหตุอุปสรรคในการแก้ไขผังเมืองเฉพาะเกิดขึ้นเพราะเมื่อ SEA ได้รับการอนุมัติเห็นชอบตามมติคณะรัฐมนตรีแล้ว เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2569 ปรากฏว่าเป็นช่วงเวลาที่กรมโยธาธิการและผังเมืองแจ้งว่ากระบวนการแก้ไขผังเมืองรวมได้ผ่านการพิจารณาดำเนินการไปเรียบร้อยแล้ว ทางกรมโยธาธิการและผังเมืองจึง  ไม่สามารถแก้ไขผังเมืองรวมให้ได้ จึงมีเหตุผลความจำเป็นโดยเร่งด่วนที่จะต้องใช้มาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 รีบดำเนินการขอแก้ไขผังเมืองเฉพาะส่วนที่เป็นโครงการแผนลงทุนโครงการพัฒนาเมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคตพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคใต้ Southern Seaboard อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ตามที่ได้รับอนุมัติโดยมติคณะรัฐมนตรีโดยบัญญัติต่อท้ายผังเมืองรวม ปี พ.ศ. 2559 ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน และในฉบับใหม่ที่จะนำเข้าขอมติอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี และประกาศใช้ในไม่ช้านี้ ทั้งนี้ เพื่อแก้ไขข้อติดขัดทางกฎหมายที่เป็นอุปสรรคต่อการลงทุน เนื่องจากตามกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมจังหวัดสงขลา พ.ศ. 2559 ซึ่งตราขึ้นโดยผ่านกระบวนการศึกษาศักยภาพความเหมาะสมของพื้นที่และการมีส่วนร่วมรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในขั้นตอนการวางและจัดทำผังเมืองรวมมาแล้วนั้น ได้กำหนดให้พื้นที่ส่วนใหญ่ในบริเวณตำบลจะโหนง ตำบลนาทับ ตำบลสะกอม และตำบลตลิ่งชัน อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา เป็นพื้นที่สีเขียวหรือเขตชนบทและเกษตรกรรม และมีข้อกำหนดห้ามดำเนินโครงการด้านอุตสาหกรรม ภาครัฐและเอกชนที่ต้องการลงทุนในพื้นที่ดังกล่าวจึงจำเป็นต้องขอแก้ไขผังเมืองเฉพาะ (โดยใช้มาตรา 35 แห่งพระราชบัญญัติการผังเมือง) เปลี่ยนแปลงประเภท และข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่ 4 ตำบลของอำเภอจะนะให้สามารถอนุมัติอนุญาตการประกอบกิจการด้านอุตสาหกรรมและโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องให้ได้ก่อน เพื่อให้สามารถเดินหน้าโครงการต่อไปได้ตามแผนผังเมืองที่ขอแก้ไขเฉพาะผังการใช้ประโยชน์ที่ดินในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจเมืองอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา ของบริษัทฯ ที่ได้รับอนุมัติตามมติคณะรัฐมนตรี มีรายละเอียด ดังนี้ 

1.พื้นที่สีเขียว และสีเขียวคาดขาวแก้เป็นพื้นที่ สีม่วง สำหรับที่ดินอุตสาหกรรม นิคมอุตสาหกรรมหรือสวนอุตสาหกรรมหรือเขตประกอบการอุตสาหกรรม รวมทั้งอาคารขนาดใหญ่สำหรับอุตสาหกรรม และท่าเรือ เพื่อนำเข้าก๊าซปิโตรเลียมเหลวสำหรับโรงไฟฟ้าก๊าซปิโตรเลียมเหลว พร้อมถังเก็บก๊าซเหลวตามโครงการที่ได้รับอนุมัติแล้ว

2. พื้นที่สีเขียวในบริเวณตำบลนาทับแก้เป็นพื้นที่ สีแดง สำหรับเมืองอัจฉริยะ

3. พื้นที่สีฟ้าแก้เป็นพื้นที่ สีม่วง ซึ่งใช้สร้างท่าเทียบเรือน้ำลึก และสิ่งล่วงล้ำทางน้ำได้

ดังนั้น เพื่อให้ส่วนราชการและหน่วยงานของรัฐสามารถดำเนินงานตามแผนงาน/โครงการต่าง ๆ ในความรับผิดชอบได้แล้วเสร็จบรรลุตามวัตถุประสงค์ที่ระบุไว้ในมติคณะรัฐมนตรี อันจะส่งผลดีต่อการพัฒนาประเทศ การให้บริการสาธารณะในด้านต่างๆ การแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนจากการต้องรอการแก้ไขผังเมืองรวมออกไปอีก 5-6 ปี ซึ่งจะทำให้การพัฒนาประเทศเกิดความล่าช้า  จึงจำเป็นที่รัฐบาลต้องให้ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) โดยเลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) เริ่มปฏิบัติให้ หน่วยงานราชการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องประสานความร่วมมือกับหน่วยงานอื่นๆ ปฏิบัติการตามมติคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับโครงการฯ และพระราชบัญญัติการบริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ รวมทั้งพระราชบัญญัติการผังเมือง อันมีอธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมืองเป็นแกนนำหลักในการดำเนินการแก้ไขคำประกาศท้ายผังเมืองปี 2559 และผังเมืองที่จะออกใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี ที่ผ่านมาในเร็ววันนี้ เพื่อความอยู่ดีกินดีของประชาชนโดยเฉพาะประชาชนทางภาคใต้ของประเทศ รวมทั้งจะเป็นผลดีต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจในภาพรวมของประเทศไทยให้เจริญรุ่งเรืองมีความก้าวหน้าในด้านอุตสาหกรรมสมัยใหม่ พลังงาน การขนส่ง ทันกับยุคอุตสาหกรรมสมัยใหม่ที่ประเทศเพื่อนบ้านของไทยได้ดำเนินการไปล่วงหน้าแล้ว