ผู้นำสหรัฐส่งสัญญาณแข็งกร้าวเล็งไฟเขียวโจมตีอิหร่านรอบใหม่ ขู่ว่าอิหร่านต้องเผชิญช่วงเวลาย่ำแย่มาก หากไม่ยอมตกลงในสนธิสัญญาสันติภาพโดยเร็ว ด้านอิหร่านเตรียมเปิดตัวระบบบริหารจัดการการจราจรทางเรือในช่องแคบฮอร์มุซเป็นทางการ พร้อมเรียกเก็บค่าธรรมเนียมบริการพิเศษ สำหรับเรือพาณิชย์ที่ยอมร่วมมือภายใต้อธิปไตยของเตหะราน พร้อมสั่งปิดเส้นทางถาวร สำหรับเรือสหรัฐและทุกฝ่ายที่สนับสนุนนโยบายคุ้มกันเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม  คณะกรรมการความมั่นคงแห่งชาติของรัฐสภาอิหร่าน อนุมัติแผนจัดตั้งเส้นทางเดินเรือเฉพาะผ่านช่องแคบเพื่อบังคับใช้อธิปไตยและการควบคุมของตน โดยเรือพาณิชย์ทุกลำต้องลงทะเบียน แจ้งข้อมูลรายละเอียดของเรือ และรับใบอนุญาตผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ก่อนจึงจะสามารถสัญจรผ่านช่องแคบได้

อิหร่านระบุว่า จะมีเพียงเรือพาณิชย์และประเทศที่ให้ความร่วมมือเท่านั้น ที่จะได้รับประโยชน์จากกลไกนี้ โดยจะห้ามเรือที่เป็นปฏิปักษ์ เช่น สหรัฐฯ และอิสราเอล รวมถึงผู้ประกอบการที่เข้าร่วมโครงการคุ้มกันเรือ Project Freedom ของสหรัฐฯ ผ่านทางนี้โดยเด็ดขาด

สำหรับกลไกการจัดเก็บค่าผ่านทาง แม้กฎหมายระบุให้ชำระค่าธรรมเนียมตามกรอบโครงสร้างอย่างเป็นทางการในสกุลเงินเรียลอิหร่าน แต่มีรายงานว่า เรือบางส่วนยอมจ่ายค่าผ่านทางล่วงหน้าไปแล้วตั้งแต่ 1-2 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯต่อเที่ยว โดยหันไปใช้สกุลเงินหยวนจีนหรือคริปโทเคอร์เรนซี เช่น Bitcoinเพื่อหลีกเลี่ยงระบบการเงินของตะวันตก รัฐบาลอิหร่านระบุว่า เงินจำนวนนี้เป็นค่าบริการเฉพาะทางด้านความปลอดภัยและการนำร่องการเดินเรือ เพื่อความมั่นคงของการค้าระหว่างประเทศ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ระบบที่อิหร่านเตรียมประกาศใช้นั้น เรียกว่าเป็น «Hormuz Safe” คือ แพลตฟอร์มประกันภัยการเดินเรือที่ตั้งขึ้นโดยอิหร่าน เพื่อเก็บค่าธรรมเนียมและให้การคุ้มครองเรือพาณิชย์ที่สัญจรผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซยุทธศาสตร์หลักในการขนส่งพลังงานของโลก

ด้านนายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลีบาฟประธานรัฐสภาอิหร่าน กล่าวว่า โลกกำลังยืนอยู่บนจุดเริ่มต้นของระเบียบโลกใหม่และการยืนหยัดต่อสู้ของชนชาติอิหร่าน ช่วยเร่งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนี้เร็วขึ้น พร้อมเสริมว่า อนาคตเป็นของกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา

สำนักข่าวต่างประเทศรายงานจากกรุงเตหะราน อิหร่านว่า นายอิบราฮิม อาซิซี ประธานคณะกรรมาธิการความมั่นคงแห่งชาติของรัฐสภาอิหร่านเผย อิหร่านเล็งใช้ระบบจัดเก็บค่าผ่านทางใหม่ในช่องแคบฮอร์มุซ โดยใช้กลไกที่เป็นมืออาชีพ ในการบริหารจัดการการเคลื่อนตัวของเรือ การเรียกเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทาง และการควบคุมการเข้าถึงช่องแคบฮอร์มุซ

อาซิซีกล่าวว่า กรอบอธิปไตยแห่งชาติ จะใช้กับเรือพาณิชย์ที่ให้ความร่วมมือกับรัฐบาลเตหะราน นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านยังเตือนด้วยว่า ผู้ประกอบการเรือจากประเทศที่มีความเชื่อมโยง “โปรเจกต์ ฟรีดอม” ซึ่งเป็นโครงการของสหรัฐ ในการนำทางเรือให้ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ จะไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าใช้เส้นทางนี้อย่างเด็ดขาดระบบที่เสนอขึ้นมานี้จะบังคับให้เรือต่างต้องเดินทางผ่านเส้นทางทะเลที่กำหนดไว้เฉพาะ ซึ่งจะบริหารจัดการโดยเจ้าหน้าที่ของอิหร่าน เพื่อควบคุมการเคลื่อนตัว และมอบการเดินทางที่ปลอดภัยให้เรือที่ได้รับอนุมัติให้ผ่านช่องแคบ

ด้านประธานาธิบดี โดนัลด์ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ประณามว่าระบบเก็บเงินนี้ผิดกฎหมาย และขู่ว่าหากไม่มีการบรรลุข้อตกลงสันติภาพโดยเร็ว อิหร่านต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ยากลำบาก พร้อมสั่งการให้กองทัพเรือสหรัฐฯ ตรวจสอบและสกัดกั้นเรือทุกลำในน่านน้ำสากลที่ยอมจ่ายเงินค่าผ่านทางให้อิหร่าน

เช่นเดียวกับประเทศผู้พึ่งพาน้ำมัน เช่น เกาหลีใต้ คัดค้านแผนการนี้ โดยชี้ว่าเป็นการละเมิดกฎหมายทางทะเลระหว่างประเทศที่ระบุชัดเจนเกี่ยวกับสิทธิการเดินเรือโดยเสรี ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า หากเรือพาณิชย์ยอมจ่ายเงินให้กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม หรือ IRGC ของอิหร่าน อาจเข้าข่ายความผิดฐานสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้ายภายใต้กฎหมายคว่ำบาตรของชาติตะวันตก

“อิหร่านต้องเผชิญกับช่วงเวลาที่ย่ำแย่มาก หากไม่ยอมตกลงในสนธิสัญญาสันติภาพโดยเร็ว เพราะกรอบเวลาในการเจรจาใกล้จะหมดลงแล้ว หากอิหร่านไม่ยอมลงนามในข้อตกลง สหรัฐฯ พร้อมกลับมาเปิดฉากระดมโจมตีทางอากาศครั้งใหญ่ รวมถึงอาจทำลายโครงสร้างพื้นฐานและโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านด้วยความรุนแรงที่มากกว่าเดิม”ผู้นำสหรัฐกล่าว

สำหรับข้อตกลง 14 ข้อของสหรัฐฯ กำหนดให้อิหร่านยุติการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเป็นเวลาอย่างน้อย 12 ปี และส่งมอบคลังยูเรเนียมบริสุทธิ์ 60% ทั้งหมดออกนอกประเทศเพื่อแลกกับการยกเลิกการคว่ำบาตรทีละขั้นตอน แต่อิหร่านปฏิเสธข้อเสนอนี้เนื่องจากมองว่าไม่เป็นธรรม ขณะเดียวกัน อิหร่านส่งมอบข้อตกลงโต้กลับหลายข้อให้กับสหรัฐฯ พิจารณา มีเนื้อหาเรียกร้องให้ยุติการโจมตีทุกแนวรบ จ่ายเงินค่าปฏิกรรมสงครามแก่อิหร่าน และแยกประเด็นนิวเคลียร์ออกจากการเจรจาสันติภาพในส่วนแรก ซึ่งทรัมป์ก็บอกว่าเป็นข้อเรียกร้องที่ไม่สามารถยอมรับได้เช่นกัน

ขณะที่สื่อหลายแห่งของสหรัฐรายงาน โดยอ้างข้อมูลจากแหล่งข่าวว่า ทรัมป์อยู่ระหว่างการพิจารณาจะอนุมัติให้กลับมาเปิดฉากโจมตีทางทหารต่ออิหร่านอีกครั้งหรือไม่