22 กรกฎาคม 2569 สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่า แหล่งข่าวสองรายที่คุ้นเคยกับเรื่องนี้ ระบุว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ได้อนุมัติข้อตกลงกับซาอุดีอาระเบีย ซึ่งอาจทำให้ซาอุดีอาระเบียมีศักยภาพในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม สำหรับโครงการนิวเคลียร์พลเรือนของตนเองได้ คาดว่าจะมีการประกาศข้อตกลงดังกล่าวต่อสาธารณะในวันที่ 23 ก.ค. (ตามเวลาท้องถิ่น)

คาดว่าข้อตกลงดังกล่าวมีอายุ 30 ปี และ คาดว่าจะเกี่ยวข้องกับบริษัทของสหรัฐฯ เข้ามามีบทบาทในการพัฒนาโครงการพลังงานนิวเคลียร์ของซาอุดีอาระเบีย รวมถึงอาจนำไปสู่การก่อสร้างโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมภายในประเทศ หลังจากมีการศึกษาความเป็นไปได้ร่วมกันระหว่างสหรัฐฯ และซาอุดีอาระเบียเสร็จสิ้นลง

ข้อตกลงยังต้องถูกส่งให้รัฐสภาพิจารณาตรวจสอบซึ่งคาดว่าจะเผชิญแรงคัดค้านจากสมาชิกสภานิติบัญญัติบางส่วน ที่กังวลว่าการช่วยให้ซาอุดีอาระเบียมีความสามารถในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมตามที่ต้องการมานาน อาจนำไปสู่การแข่งขันด้านนิวเคลียร์และการแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ในภูมิภาค

แม้ว่า 'ซาอุดีอาระเบีย' จะเป็นสมาชิกของ ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ซึ่งมีหน้าที่ส่งเสริมการใช้พลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติและตรวจสอบโครงการนิวเคลียร์ของประเทศสมาชิก แต่แหล่งข่าวระบุว่า ข้อตกลงฉบับนี้ จะไม่รวมพิธีสารเพิ่มเติม ของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ ซึ่งให้อำนาจเจ้าหน้าที่ในการตรวจสอบและเฝ้าติดตามโครงการนิวเคลียร์ได้อย่างเข้มงวดมากขึ้น ซึ่งหน่วยงานนี้ส่งเสริมการทำงานด้านนิวเคลียร์อย่างสันติ แต่ยังตรวจสอบประเทศต่างๆ เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีโครงการอาวุธนิวเคลียร์ลับ

การเดินหน้าข้อตกลงครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงที่สหรัฐฯ และอิสราเอลกำลังดำเนินปฏิบัติการทางทหารต่ออิหร่าน โดยมีหนึ่งในเป้าหมายสำคัญคือการสกัดกั้นไม่ให้อิหร่านพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ ขณะที่อิหร่านยืนยันมาโดยตลอดว่าโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของตนมีวัตถุประสงค์เพื่อสันติเท่านั้น

ทำเนียบขาว และเจ้าหน้าที่ซาอุดีอาระเบีย ในกรุงริยาด ไม่ได้ตอบคำขอความคิดเห็นเกี่ยวกับการตัดสินใจดังกล่าวในทันที ซึ่งเป็นข่าวที่รายงานครั้งแรกโดย เดอะวอลล์สตรีท เจอร์นัล

ทั้งประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และอดีตประธานาธิบดีโจ ไบเดน ต่างพยายามบรรลุข้อตกลงด้านนิวเคลียร์กับราชอาณาจักรเพื่อแบ่งปันเทคโนโลยีของอเมริกา

ผู้เชี่ยวชาญด้านการไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์เตือนว่า การอนุญาตให้ซาอุดีอาระเบียมีเครื่องปั่นแยกยูเรเนียมภายในประเทศ อาจเป็นก้าวแรกที่นำไปสู่การพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ในอนาคต ซึ่งเป็นสิ่งที่มกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน  ผู้นำโดยพฤตินัยที่แข็งกร้าวของซาอุฯ ได้กล่าวว่าเขาอาจดำเนินการหากเตหะรานได้ครอบครองระเบิดปรมาณู

ซึ่งก่อนหน้านี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ คริส ไรต์  เดินทางไปซาอุดีอาระเบีย ก่อนที่ 'ทรัมป์' จะเยือนราชอาณาจักร และได้หารือเกี่ยวกับการพัฒนาอุตสาหกรรมพลังงานนิวเคลียร์เชิงพาณิชย์ของราชอาณาจักร กับ คู่เจรจาชาวซาอุดีอาระเบีย กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ยังไม่ตอบคำขอความคิดเห็นใด

ซาอุดีอาระเบีย และ ปากีสถาน ซึ่งมีอาวุธนิวเคลียร์ ได้ลงนามในสนธิสัญญาป้องกันร่วมกันแล้ว หลังจากที่อิสราเอลโจมตีประเทศกาตาร์โดยมีเป้าหมายเป็นเจ้าหน้าที่กลุ่มฮามาส รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของปากีสถานกล่าวว่า โครงการนิวเคลียร์ของประเทศตน "จะพร้อมใช้งาน" ให้แก่ซาอุดีอาระเบียหากจำเป็น ซึ่งถือเป็นการเตือนอิสราเอล ซึ่งเชื่อกันมานานว่าเป็นรัฐเดียวในตะวันออกกลางที่มีอาวุธนิวเคลียร์

โดยการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมไม่ใช่เส้นทางที่นำไปสู่การผลิตอาวุธนิวเคลียร์โดยอัตโนมัติ ประเทศนั้นๆ ยังต้องเชี่ยวชาญขั้นตอนอื่นๆ ด้วย เช่น การใช้ระเบิดแรงสูงแบบประสานจังหวะ แต่การเสริมสมรรถนะยูเรเนียมก็เปิดประตูสู่การพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้ชาติตะวันตกกังวลเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซึ่งเป็นประเทศเพื่อนบ้านของซาอุดีอาระเบีย ได้ลงนามในข้อตกลงที่เรียกว่า "ข้อตกลง 123" กับสหรัฐอเมริกา เพื่อสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์บาราคาห์ โดยได้รับความช่วยเหลือจากเกาหลีใต้ แต่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ทำเช่นนั้นโดยไม่แสวงหาการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม ซึ่งผู้เชี่ยวชาญด้านการไม่แพร่กระจายอาวุธนิวเคลียร์มองว่าเป็น "มาตรฐานสูงสุด" สำหรับประเทศที่ต้องการพลังงานนิวเคลียร์