รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศบังคับใช้มาตรการภาษีนำเข้าชุดใหม่กับสินค้าจาก 60 ประเทศและเขตเศรษฐกิจทั่วโลก ในอัตรา 10% และ 12.5% โดยให้เหตุผลว่า หลายประเทศยังบังคับใช้กฎหมายห้ามการใช้แรงงานบังคับ (Forced Labor) อย่างไม่เข้มงวด พร้อมย้ำว่าเป็นมาตรการเพื่อยกระดับมาตรฐานด้านสิทธิมนุษยชนและสร้างความเป็นธรรมทางการค้า

มาตรการดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้ในวันศุกร์นี้ พร้อมกับการสิ้นสุดของภาษีนำเข้าชั่วคราว 10% ที่รัฐบาลสหรัฐฯ ใช้กับสินค้านำเข้าทั่วโลกตลอดช่วง 150 วันที่ผ่านมา

การเคลื่อนไหวครั้งนี้ถือเป็นความพยายามล่าสุดของทำเนียบขาวในการผลักดันนโยบายภาษีนำเข้าครอบคลุมเกือบทั่วโลก ซึ่งเป็นหนึ่งในนโยบายหลักของทรัมป์ หลังศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำพิพากษาเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ให้ยกเลิกมาตรการภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariffs) อัตรา 10-50% ที่รัฐบาลทรัมป์เคยประกาศใช้เมื่อปีที่แล้วภายใต้กฎหมายภาวะฉุกเฉินแห่งชาติ

ประกาศของรัฐบาลสหรัฐฯ ระบุว่า ภาษีนำเข้าชุดใหม่จะครอบคลุมสินค้านำเข้าสู่ประเทศคิดเป็นประมาณ 99.4% ของมูลค่าการนำเข้าทั้งหมด แต่ยังมีการยกเว้นสินค้าหลายประเภท เช่น น้ำมันและก๊าซ ปุ๋ย อาหารบางชนิด รวมถึงสินค้าที่อยู่ภายใต้มาตรการภาษีด้านความมั่นคงแห่งชาติ เช่น รถยนต์ เหล็ก อะลูมิเนียม และทองแดง

มาตรการดังกล่าวอาศัยอำนาจตามมาตรา 301 ของกฎหมายการค้าสหรัฐฯ ปี 1974 ซึ่งเปิดทางให้รัฐบาลสามารถกำหนดมาตรการตอบโต้ประเทศคู่ค้าที่ถูกมองว่ามีแนวปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม โดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายการค้ามองว่า การใช้มาตรา 301 มีโอกาสเผชิญความท้าทายทางกฎหมายน้อยกว่ามาตรการเดิมที่ถูกศาลฎีกาสั่งยกเลิก

นายเจมิสัน กรีเออร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ กล่าวว่า สหรัฐฯ มีกฎหมายห้ามนำเข้าสินค้าที่ผลิตจากแรงงานบังคับมานานเกือบ 100 ปี และมีการบังคับใช้อย่างจริงจัง พร้อมระบุว่า ถึงเวลาแล้วที่ประเทศคู่ค้าจะต้องดำเนินมาตรการในมาตรฐานเดียวกัน เพื่อแก้ปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนและลดความได้เปรียบทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม

ภายใต้มาตรการใหม่ สหรัฐฯ จะเรียกเก็บภาษีนำเข้า 10% จากสินค้าของ 18 ประเทศ ได้แก่ อาร์เจนตินา บังกลาเทศ สหราชอาณาจักร กัมพูชา แคนาดา เอกวาดอร์ เอลซัลวาดอร์ กัวเตมาลา ฮอนดูรัส อินเดีย อินโดนีเซีย จอร์แดน มาเลเซีย เม็กซิโก ปากีสถาน ศรีลังกา และตรินิแดดและโตเบโก

ขณะที่สหภาพยุโรป ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน และสวิตเซอร์แลนด์ จะถูกกำหนดอัตราภาษีใหม่ ซึ่งเมื่อรวมกับอัตราภาษีเดิมแล้ว จะมีอัตราภาษีรวมอยู่ที่ 10% หรือ 12.5% ส่วนอีก 38 ประเทศ รวมถึงจีนและไทยจะถูกจัดเก็บภาษีในอัตรา 12.5%

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลทรัมป์ยืนยันว่า มาตรการดังกล่าวไม่ใช่เพียงการนำภาษีชั่วคราวที่กำลังจะหมดอายุกลับมาใช้ใหม่ แม้อัตราภาษีและขอบเขตการบังคับใช้จะใกล้เคียงกัน พร้อมระบุว่า สหรัฐฯ มีมาตรฐานการห้ามนำเข้าสินค้าที่ผลิตจากแรงงานบังคับเข้มงวดกว่าประเทศอื่น และจะใช้มาตรการภาษีเป็นเครื่องมือสำคัญในการผลักดันนโยบายการค้าของรัฐบาล

ทั้งนี้ สินค้าที่เป็นไปตามข้อตกลงการค้าสหรัฐฯ-เม็กซิโก-แคนาดา (USMCA) จะได้รับการยกเว้นจากมาตรการดังกล่าว เนื่องจากห่วงโซ่อุปทานในอเมริกาเหนือมีการเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด