พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ประสูติเมื่อวันเสาร์ที่ 13 กรกฎาคม 2500 ณ โรงพยาบาลกายส์ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เป็นพระธิดาพระองค์ใหญ่ของหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร กับท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี (ยุคล) กิติยากร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ประกาศเฉลิมพระนาม เป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2534

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ทรงบำเพ็ญพระกรณียกิจด้านต่างๆ แบ่งเบาพระราชภาระ ในการเสด็จแทนพระองค์ไปทรงประกอบพระกรณียกิจต่างๆ จนลุล่วงด้วยดีสมกับที่ทรงวางพระราชหฤทัยตลอดมา ทรงเป็นผู้เปี่ยมด้วยพระเมตตาและพระกรุณา ทรงอุทิศทั้งกำลังพระวรกายและกำลังทรัพย์ บรรเทาความทุกข์ และอำนวยสุข เพื่อความอยู่ดีมีสุข เพื่อสุขภาพพลานามัยที่ดีแก่ประชาราษฎร์มาโดยตลอด

อีกทั้ง ทรงเป็นองค์อุปถัมภิกาโครงการอาสากาชาดฟื้นฟูสุขภาพถึงบ้าน เพื่อให้การรักษาผู้เจ็บป่วยเรื้อรัง ทรงพระอุตสาหะเสด็จเยี่ยมผู้สูงอายุ และผู้ด้อยโอกาสในสถานสงเคราะห์ ทรงเป็นกำลังสำคัญในโครงการให้การสงเคราะห์แก่ผู้ป่วยโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง ทั้งประทานพระอนุเคราะห์แก่คนไข้โรคนี้หลายราย ประทานพระอนุญาตให้จัดตั้ง 

“กองทุนพระวรราชาทินัดดามาตุ เพื่อลดการติดเอดส์จากแม่สู่ลูก” และ “กองทุนพระวรราชาทินัดดามาตุสำหรับผู้ติดเอดส์ สภากาชาดไทย” และพระกรณียกิจอื่นอีกเป็นอเนกประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฐานะที่ทรงริเริ่มและทรงรับเป็นองค์นายกกิตติมศักดิ์ตลอดชีพ “มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก” สภากาชาดไทยพระองค์ได้ทรงงานอย่างต่อเนื่องและใกล้ชิดเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติให้สามารถกลับมีชีวิตที่เป็นปกติสุข รวมทั้งช่วยเหลือดูแลในด้านต่างๆ เพื่อให้สามารถพึ่งพาตนเองได้หลังประสบภัยพิบัติ ด้วยพระหฤทัยที่เปี่ยมด้วยพระเมตตาธรรม

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ทรงติดตามผลการดำเนินงานในทุกโครงการของมูลนิธิฯ ด้วยพระองค์เอง ทรงมีรับสั่งถึงสิ่งที่พระองค์ทรงประทับใจว่า “ทางมูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทยได้รับภูมิปัญญาหลายๆ แบบ สามารถที่จะทำงานอย่างครบวงจร ตั้งแต่การเฝ้าระวังภัยการอพยพหลบภัย ต่อยอดไปถึงการยังชีพ การประทังชีพ จากนั้นไปดูเรื่องที่อยู่อาศัย พร้อมกันนี้ดูในเรื่องของการฟื้นฟูอาชีพด้วย”

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ รับสั่งว่า “ในการฟื้นฟูอาชีพภูมิปัญญาไทย ซึ่งเราจะต้องเทิดทูนไว้เหนือหัวคือ ภูมิปัญญาจาก พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร คือเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งการจะฟื้นฟูได้เร็วที่สุด คือการนำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ในการทำเศรษฐกิจพอเพียงเราหวังว่าคนจะประหยัด แต่ขณะเดียวกันต้องเรียนรู้
เพื่อให้สร้างรายได้ขึ้นมาได้ แต่ต้องมีการขยายอย่างระมัดระวัง ด้วยการพึ่งพาตนเอง เปลี่ยนกระบวนการ เปลี่ยนวิถีชีวิต เปลี่ยนวิธีผลิต ซึ่งการเปลี่ยนทั้ง 3 รายการนี้ต้องผสมผสานกัน การเปลี่ยนวิธีผลิตต้องผลิตอะไรที่มีคุณค่ามากขึ้น ปลอดภัยขึ้นทั้งตัวเอง และผู้บริโภค

การฟื้นฟูอาชีพแบบเศรษฐกิจพอเพียง คือการพอกิน เหลือกิน และเหลือใช้ จากนั้นนำออกมาขาย เป็นการสอนให้เขารู้จักการเริ่มต้นที่ถูกและไม่เสี่ยง อาทิ ผงขัดฟันสมุนไพร ซึ่งเป็นผงขัดฟันภูมิปัญญาดั้งเดิม แล้วนำมารวมกับสูตรที่ประทานให้เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์มากขึ้น ซึ่งชาวบ้านทำใช้เอง คุณภาพดี ทางมูลนิธิฯ รับมาช่วยขายให้โดยที่เขาไม่ต้องลงทุนอะไร”

นอกจากนี้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ยังประทานสูตรอาหาร เพื่อฟื้นฟูผู้ประสบภัยพิบัติ โดยเริ่มต้นให้เขาผลิตอาหารกินเอง ซึ่งในกระบวนการนี้ต้องเลี้ยงปลาภายใน 45 วัน เขาถึงจะกินปลาได้ มูลนิธิฯ มีโครงการ 45 วันผลิตอาหารกินเองได้ อย่าง “น้ำพริกปลาดุก” สูตรจากตำรับอาหารเพื่อนพึ่ง(ภาฯ) ที่พระองค์ประทานสูตรอาหารให้ ซึ่งก็มีรสชาติที่อร่อย อีกทั้ง ยังมีภูมิปัญญาไทยที่เป็นวิทยาศาสตร์ อย่าง ข้าวไรซ์เบอร์รี่ (rice berry) ซึ่งทางมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ผสมระหว่างข้าวหอมนิลกับข้าวหอมมะลิ ที่ถือว่าเป็นโภชนบำบัด ธัญญะโอสถ โดยปกติข้าวจะมีน้ำตาลสูง แต่ข้าวชนิดนี้จะมีน้ำตาลต่ำ เหมาะสำหรับหญิงตั้งครรภ์ ซึ่งผลิตภัณฑ์ทั้งหมดที่กล่าวมา เป็นผลิตภัณฑ์ที่เรียกว่า “ผลพลอยพอเพียง” เป็นการส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง คือ กินไม่ทัน ใช้ไม่ทัน นำออกมาจำหน่าย เพื่อเริ่มเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจพอเพียง และในขณะเดียวกันมีการทำเรื่องเกษตรอินทรีย์ วัสดุพื้นฐานสำหรับทำในเกษตรอินทรีย์ ที่ทำในช่วงทำกิน เมื่อใช้ไม่หมด ทางมูลนิธิฯ ก็นำไปจัดจำหน่ายในงาน “เพื่อนพึ่ง (ภาฯ)” และงาน “เพื่อนพึ่ง (ภาฯ) เกษตรแฟร์”รวมทั้งจัดทำของที่ระลึกจำหน่าย ภายใต้ตราสินค้า “พึ่งพา” ทำให้ชาวบ้านผู้ประสบภัยเหล่านั้นสามารถเข้าสู่อาชีพได้

ทั้งหมดดังกล่าวนี้ เป็นเพียงบางส่วนของพระกรณียกิจที่ พระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ได้ทรงงานด้วยพระวิริยอุตสาหะ เสียสละ บำบัดทุกข์ บำรุงสุข ให้กับราษฎรอย่างกว้างขวาง โดยมิได้ทรงเหน็ดเหนื่อย ย่อท้อ แต่ประการใด ในโอกาสวันคล้ายวันประสูติ 13 กรกฎาคม 2561 ขอน้อมเกล้าฯ ถวายพระพรให้พระองค์ทรงมีพระเกษมสำราญ มีพระพลานามัยแข็งแรงและเป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทยตลอดกาลนาน