พญ.มัณฑนา ชลานันต์

ออร่าความน่ารักสดใส และความสามารถอันล้นเหลือของซุป’ตาร์วัย 6 ปี น้องอินเตอร์-รุ่งลดา รุ่งลิขิตเจริญ ได้รับการพิสูจน์อีกครั้ง หลังจากที่ น้องอินเตอร์ สามารถจูงมือ น้องอาร์ตี้ น้องชายสุดเลิฟฝ่าด่านพี่ T-Rex ไดโนเสาร์จอมป่วนที่คอยวิ่งขัดขวางการล่าแสตมป์ไดโนเสาร์ครบทั้ง 10 ตัว จากเขาวงกตสุดซับซ้อนในกิจกรรม “Dinosaur Maze Adventure” ที่จัดขึ้น ณ ลานรอยัล พาร์ค พลาซา ชั้น 1 ศูนย์การค้า พาราไดซ์ พาร์คได้สำเร็จ แถมสองพี่น้องยังจูงมือกันไปสนุกกันต่อกับเกมขุดค้นหาฟอสซิล “Fossil Hunter” ไม่แปลกใจเลยว่าทำไมสาวน้อยคนนี้ถึงมีแฟนคลับติดตามความน่ารักของเธอทั่วบ้านทั่วเมือง จนคุณพ่อคุณแม่มือใหม่หลายคนคิดในใจว่าอยากมีลูกน่ารักและเก่งแบบนี้บ้าง ซึ่งเทรนด์การเลี้ยงลูกของคนรุ่นใหม่ในปัจจุบันจะโฟกัสไปที่การเรียนรู้จากสิ่งรอบตัวมากกว่าในห้องเรียนเพียงอย่างเดียว ทำให้คุณพ่อคุณแม่มือใหม่จำนวนไม่น้อยที่พยายามหาวิธีส่งเสริมจินตนาการของลูกน้อยได้ตั้งแต่ยังเล็ก เพื่อจะได้รู้ถึงความสนใจและความถนัดของลูกรักได้เร็ว และสามารถสนับสนุนลูกให้ทำอย่างที่ฝันได้อย่างเต็มที่

ด้านกุมารแพทย์เฉพาะทางด้านพัฒนาการและพฤติกรรมเด็ก พญ.มัณฑนา ชลานันต์ จากโรงพยาบาลกรุงเทพ ได้บอกเล่าให้ฟังถึงเคล็ดลับปลดล็อกพลังความคิดสร้างสรรค์ของลูกรักให้โดดเด่นว่า มีหัวใจสำคัญอยู่ตรงที่ไม่ปิดกั้นจินตนาการ เพราะเด็กทุกคนมีความสามารถในการคิดในแบบของเขา คุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยส่งเสริมจินตนาการและการเรียนรู้ของเด็กได้ผ่านการเล่น โดยการเล่นที่หลากหลายจะช่วยเสริมศักยภาพด้านจินตนาการของเด็กให้แตกต่างกันออกไป ทั้งนี้การเล่นของเล่นสำหรับเด็กนั้นสามารถแบ่งได้เป็น 5 แบบ ได้แก่ การใช้ร่างกายในการเล่น (Active play) การปล่อยให้เด็กได้ปีนป่าย ห้อยโหน หรือเล่นกีฬาจะสามารถช่วยพัฒนาด้านสติปัญญาและพัฒนากล้ามเนื้อไปพร้อมๆ กัน ทั้งยังช่วยส่งเสริมในเรื่องของจินตนาการด้วย สังเกตได้จากวิธีการเล่นเครื่องเล่นของเด็กแต่ละคน โดยเด็กบางคนเลือกที่จะขึ้นบันได เพื่อที่จะลื่นกระดานลงมา แต่เด็กบางคนก็พยายามที่จะปีนทางกระดานลื่นขึ้นไป เพื่อที่จะได้เรียนรู้ว่าตัวเองสามารถปีนต้านแรงโน้มถ่วงและใช้แรงเสียดทานพิชิตพื้นผิวที่ราบลื่นขึ้นไปด้านบนได้ นับเป็นการเรียนรู้การเล่นในรูปแบบที่แตกต่าง และแสดงให้เห็นว่าความคิดของเด็กนั้นไม่ได้คิดจะเล่นแค่ในกรอบเสมอไปการเล่นโดยบริหารจัดการด้วยตัวเอง (Manipulative play) เช่น การปั้นดิน การก่อกองทราย การต่อจิ๊กซอว์ เพื่อสร้างผลงานให้เป็นภาพเหมือนกับจินตนาการ ซึ่งเป็นการเล่นที่นอกจากจะส่งเสริมการใช้กล้ามเนื้อมือแล้ว ยังส่งเสริมให้เด็กได้เรียนรู้ที่จะสร้างสรรค์ผลงานแตกต่างไปตามจินตนาการของแต่ละคนโดยหากเด็กยังไม่สามารถปั้นหรือต่อชิ้นส่วนได้สมบูรณ์ตามที่จินตนาการออกมา ผู้ใหญ่สามารถช่วยชี้แนะและช่วยแต่งแต้มผลงานของเด็กให้สมบูรณ์มากยิ่งขึ้น โดยเริ่มจากการถามความคิดของเด็กก่อนว่า สิ่งที่ต้องการปั้นหรือต่อชิ้นส่วนขึ้นมานั้นคืออะไร เมื่อเด็กบอกถึงสิ่งที่ต้องการจะสร้างสรรค์แล้ว พบว่ายังมีบางชิ้นส่วนสำคัญขาดหายไป ผู้ใหญ่สามารถค่อยๆ ช่วยต่อเติมส่วนที่หายเข้าไปให้เด็กเห็นทีละชิ้น จนผลงานที่เด็กต้องการปั้นหรือต่อชิ้นส่วนนั้นครบถ้วนสมบูรณ์ การเล่นบทบาทสมมุติ (Make believe play) เช่น การเล่นขายของ การเล่นสมมุติเป็นหมอหรือเป็นตำรวจ การนำหุ่นมือ ตุ๊กตากระดาษ หรือตุ๊กตาจริงๆ มาเล่นตามจินตนาการและร้อยเรียงความคิดจนเกิดเป็นเรื่องราวขึ้นมาจะส่งเสริมให้เด็กพัฒนาด้านภาษาและเข้าใจบริบทในสังคมมากขึ้น รวมทั้งส่งเสริมให้เด็กมีการต่อยอดความคิดสร้างสรรค์ได้อย่างไม่สิ้นสุด การใช้ดนตรี และศิลปะร่วมในการเล่น (Creative play) การเล่นดนตรีและการวาดภาพ นอกจากจะทำให้เกิดความเพลิดเพลินแล้ว ยังสามารถช่วยกระตุ้นให้เด็กพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และสร้างจินตนาการอย่างต่อเนื่อง โดยการเรียนดนตรีที่เริ่มต้นจากตัวโน้ตทีละตัว จนประกอบกันเป็นทำนองและแต่งเป็นเพลงได้นั้น นักดนตรีต้องมีจินตนาการก่อนจึงสามารถเรียบเรียงเป็นเพลงได้ อีกทั้งการฟังดนตรียังชวนให้เด็กๆ คิดจินตนาการเป็นเรื่องราวตามทำนองที่แตกต่างกันได้ด้วย ส่วนการเล่นในกิจกรรมด้านศิลปะมักเริ่มต้นจากการขีดเส้น วาดรูปวงกลม สี่เหลี่ยม สามเหลี่ยม ต่อมาจึงวาดประกอบกันเป็นรูปที่มีความหมายหรือระบายสีเพื่อเพิ่มความงดงาม ตลอดจนสร้างเรื่องราวผ่านรูปวาด ซึ่งนับเป็นกิจกรรมที่กระตุ้นให้เด็กสนุกและสร้างจินตนาการที่หลากหลายยิ่งขึ้น การเล่นเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ (Learning play) การอ่านหนังสือนิทานหรือการอ่านนิยายสั้นๆ ไม่เพียงช่วยส่งเสริมจินตนาการของเด็กผ่านบทบาทของตัวละครแต่ละตัวเท่านั้น แต่ยังช่วยพัฒนาการเรียนรู้ในเรื่องภาษาและการปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมในสังคมให้กับเด็กได้ด้วย นอกจากนี้การเล่นเกมกระดานต่างๆ ยังช่วยพัฒนาความคิด อีกทั้งยังส่งเสริมความรู้ที่แตกต่างกันในแต่ละเกมอีกด้วย