ท่านผู้หญิงจรุงจิตต์ ทีขะระ เลขาธิการมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ประธานคณะกรรมการอำนวยการจัดการแสดงโขนหลวงพระราชทาน และคณะผู้ร่วมจัด พร้อมนักแสดง 

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ทรงเอาพระทัยใส่ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูขนบประเพณี และนาฏศิลป์โดยเฉพาะศิลปะการแสดงชั้นสูงของไทย คือโขน และพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เพื่อทำนุบำรุงให้การแสดงชั้นสูงแขนงนี้ไว้ให้ดำรงอยู่คู่ชนชาติไทย โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อนุรักษ์ควบคู่ไปกับการพัฒนาเครื่องแต่งองค์ของโขนรวมถึงเครื่องประดับ และพัสตราภรณ์ ศิราภรณ์ของโขนตามแบบฉบับโบราณ ทรงฟื้นฟูผ้ายกเมืองนคร มรดกทางวัฒนธรรมของผ้าทอไทยอายุกว่าร้อยปี ที่หลงเหลืออยู่แค่เพียงในพิพิธภัณฑ์ให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง และมีพระราชเสาวนีย์ให้ทรงอนุรักษ์การแต่งหน้าตัวแสดงโขน โดยเฉพาะตัวแสดงที่ไม่ต้องสวมหัวโขน ทรงเน้นให้สืบสานแบบฉบับการแต่งหน้าตามขนบดั่งเดิมให้มากที่สุด

พิธีกรดำเนินรายการ ดร.เฉลิมชัย ยอดมาลัย พร้อมด้วยแขกรับเชิญดร.สุรัตน์ จงดา

ในการเสด็จพระราชดำเนินทรงเยือนต่างประเทศ ถ้าต้องจัดให้มีการแสดง จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำโขนไปแสดงเพื่อให้ชาวโลกได้รับรู้ถึงความวิจิตรอลังการของโขนหลวงเสมอ และในงานพระราชทานเลี้ยงรับรองพระราชอาคันตุกะที่มาเยือนประเทศไทย ก็จะทรงเลือกให้นำโขนมาแสดงด้วย และแม้กระทั่งในการเสด็จแปรพระราชฐานทุกครั้ง พระองค์จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำโขนไปแสดงให้ประชาชนและคณะผู้ตามเสด็จฯได้ชมเป็นประจำ

ในปี พ.ศ.2561 ถือเป็นวาระพิเศษครบ 1 ทศวรรษของการจัดแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 โดยปีนี้ทรงเลือกตอน“พิเภกสวามิภักดิ์” มาแสดง โดยเริ่มตั้งแต่วันที่ 3 พฤศจิกายน ถึง วันที่ 5 ธันวาคมณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย

พิธีกรดำเนินรายการ ดร.เฉลิมชัย ยอดมาลัย พร้อมด้วยแขกรับเชิญดร.สุรัตน์ จงดา

แนวหน้าวาไรตี้ โดย ดร.เฉลิมชัยยอดมาลัย สนทนากับ ดร.สุรัตน์ จงดากรรมการจัดแสดงโขน มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ

โดย ดร.สุรัตน์ หรือครูไก่ บอกว่าโขนเป็นศิลปะการแสดงชั้นสูงของไทยทั้งท่ารำและการย่างกรายของตัวละคร โดยเฉพาะตัวพระ ตัวนาง และตัวเอกของเรื่องจะเต็มไปความสง่างาม อ่อนช้อย และเข้มแข็ง ซึ่งขึ้นอยู่กับบุคลิกของตัวแสดงส่วนเครื่องทรงก็จะงดงามอลังการมาก แต่เครื่องทรงก็จะสอดคล้องกับการดำเนินเรื่องสำหรับตัวแสดงโขนที่ต้องสวมหัวโขนก็จะต้องแสดงอาการ ท่าทาง และอารมณ์ให้สอดคล้องกับเนื้อเรื่อง จะยกเว้นตัวที่ไม่ต้องสวมหัวโขนคือ ตัวพระ ตัวนาง และเทวดารวมถึงนางกำนัล โดยแต่ละตัวแสดงก็ต้องแสดงอากัปกิริยาให้สอดคล้องกับบทเช่นกันความโดดเด่นอีกอย่างหนึ่งของโขนมูลนิธิศิลปาชีพฯ หรือที่หลายคนเรียกว่าโขนพระราชทานคือความวิจิตรอลังการของเครื่องแต่งองค์ ศิราภรณ์ เครื่องถนิมพิมพาภรณ์และการแต่งหน้า ซึ่งมีรายละเอียดที่แตกต่างกันไปแต่ทว่าเป็นความงดงามที่เป็นเอกลักษณ์ของโขนราชสำนักพระราชกรณียกิจด้านการฟื้นฟูโขน คือการชุบชีวิตให้กับวงการนาฏศิลป์ชั้นสูงของไทย และเป็นการชุบชีวิตให้กับงานฝีมือด้านต่างๆ ไปพร้อมๆ กันด้วยอาทิ งานด้านหัตถศิลป์และประณีตศิลป์สาขาต่างๆเพราะทำให้เกิดการชุมนุมและรวมตัวกันของผู้มีความรู้ในศาสตร์และศิลป์ของไทยที่กระจายอยู่ตามที่ต่างๆ ของไทย

เครื่องแต่งองค์ของตัวแสดงหลัก โดยเฉพาะตัวพระและตัวนางคือสิ่งที่มูลนิธิศิลปาชีพฯและกรมศิลปากรได้ทำงานเพื่อสนองพระราชดำริของพระองค์ท่าน โดยได้ตั้งคณะกรรมการสร้างเครื่องแต่งกายโขนขึ้นมาใหม่แต่ยังคงความวิจิตรงดงามตามแบบฉบับโบราณไว้อย่างครบถ้วน และกราบบังคมทูลขอพระราชทานเพื่อนำไปใช้ในการแสดงโขนชุด ศึกพรหมาศ เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ในโอกาสทรงเจริญพระชนมพรรษา 80 พรรษา เมื่อวันที่5 ธันวาคม 2550 และเสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการแสดงโขนชุดดังกล่าวด้วย

จากนั้นเป็นต้นมา คนไทยและชาวต่างชาติผู้ชื่นชมในการแสดงโขนต่างก็เฝ้ารอชมโขนพระราชทานมาโดยตลอด เช่นตอนนางลอย แสดงในปี 2553 ตอนศึกมัยราพณ์ แสดงในปี 2554 ตอนจองถนน แสดงในปี 2555 ตอนโมกขศักดิ์แสดงในปี 2556  ตอนนาคบาศ แสดงในปี 2557ตอนพรหมาศ แสดงอีกครั้งในปี 2558  

ท่านผู้หญิงจรุงจิตต์ ทีขะระ เลขาธิการมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9กล่าวในฐานะประธานคณะกรรมการอำนวยการจัดการแสดงโขน มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯว่า ทุกครั้งที่มีการแสดงโขนพระราชทานเราจะทำแบบสอบถามให้ผู้ชมออกความเห็นว่าชื่นชอบเรื่องใด ตอนใดมากเป็นพิเศษ แล้วเราก็ประมวลผล แล้วนำความขึ้นกราบบังคมทูลให้ทรงทราบ จากนั้น พระองค์จะทรงเลือกตอนการแสดงที่ได้จากข้อมูลที่นำขึ้นทูลเกล้าฯถวายเนื่องจากพระองค์ทรงทราบตอนของรามเกียรติ์ตลอดทั้งเรื่อง และในแต่ละปีที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดแสดงโขนพระราชทานก็ส่งผลให้มีการศึกษาและฟื้นฟูศาสตร์เกี่ยวกับโขนมากขึ้นเป็นลำดับ ทั้งด้านวรรณศิลป์นาฏศิลป์ คีตศิลป์ หัตถศิลป์ ศิลปกรรมพัตราภรณ์ และศิราภรณ์

จุดเด่นที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งของโขนพระราชทานคือ ฉากที่งดงามอลังการ และสมจริงมาก ซึ่งเป็นการผสานระหว่างงานศิลป์กับเทคโนโลยีสมัยใหม่ ซึ่งช่วยเพิ่มอรรถรสในการชมโขนได้อย่างมหัศจรรย์

โขนพระราชทานยังเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ที่รักงานศิลป์ชั้นสูงของไทยได้เข้ามามีส่วนร่วมด้วย พระองค์มีพระราชดำริให้คนรุ่นใหม่เข้าร่วมแสดง โดยมีการคัดเลือกตัวเอกจากคนรุ่นใหม่ แล้วทรงให้ศิลปินชั้นครูช่วยกันฝึกซ้อมคนรุ่นใหม่ให้แสดงความสามารถได้เต็มที่ โดยในปีแรกๆ มีคนหน้าใหม่สมัครเพียงหลักสิบคน แต่ในปีต่อๆ มามีคนรุ่นใหม่สมัครเกือบพันคน ซึ่งแต่ละคนล้วนมีพรสวรรค์ในการแสดงอย่างน่าชื่นชม

สำหรับโขนตอนพิเภกสวามิภักดิ์ที่มูลนิธิศิลปาชีพฯ นำมาเสนอในปีนี้ มีสาระสำคัญที่การแสดงออกของความจงรักภักดี และการรักษาความเที่ยงธรรมสุจริตของพิเภก แม้พิเภกเป็นยักษ์ ผู้มีศักดิ์เป็นพระอนุชาของทศกัณฐ์ แต่พิเภกยืนยันในความดี ความถูกต้องเป็นสำคัญ

ขอย้ำว่าโขนรามเกียรติ์ตอน พิเภกสวามิภักดิ์ จะเปิดการแสดงถึงวันที่ 5 ธันวาคม2561 เท่านั้น โดยงดการแสดงทุกวันจันทร์ขอเชิญชวนให้คุณที่ยังไม่ได้ไปชมความวิจิตรของการแสดงชั้นสูงประจำปีนี้โปรดอย่าพลาดชม จองบัตรได้ที่ไทยทิคเก็ตเมเจอร์ โทร.02-2623456หรือ www.thaiticketmajor.com บัตรราคา400, 600, 800, 1,000, 1,500 และ 1,800 บาทรอบนักเรียน นักศึกษา บัตรราคา 200 บาท

ติดตามเรื่องราวดีๆ มีสาระได้ในรายการ แนวหน้าวาไรตี้ ออกอากาศทุกวันอาทิตย์เวลา 16.00-16.25 น. ทางสถานีโทรทัศน์ TNN 2 (ช่อง 784 ดิจิทัลทีวี) หรือทาง True Visions 8 และสามารถชมรายการย้อนหลังได้ที่ YouTube ผู้หญิงแนวหน้า by คุณแหน