นพ.โอภาส การย์กวินพงศ์

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และเครือข่ายสุขภาพหนึ่งเดียว จัดประชุมปรึกษาหารือ แนวทางการพัฒนาความร่วมมือการจัดตั้งศูนย์พันธุกรรมเชื้อจุลชีพระดับชาติ เพื่อพัฒนาไปสู่ความร่วมมือระดับโลก

นายแพทย์โอภาส การย์กวินพงศ์ อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กล่าวว่า โรคระบาดยังคงเป็นภัยคุกคามร้ายแรงสำหรับประชากรโลก ตัวอย่างเช่น กรณีการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสอีโบลา โรคเมอร์ส ก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล ปัจจุบันโลกยังมีความเสี่ยงต่อโรคระบาดจากเชื้อก่อโรคอุบัติใหม่ และโรคติดเชื้อที่สามารถแพร่จากสัตว์สู่คน ทั้งนี้เกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย อาทิ การเพิ่มจำนวนของประชากร การคมนาคมขนส่งที่สะดวก การปฏิสัมพันธ์ใกล้ชิดของคนกับสัตว์ ซึ่งปัจจัยต่างๆ เหล่านี้ส่งผลให้การระบาดของโรคเป็นไปอย่างรวดเร็ว

อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กล่าวต่ออีกว่า Global Virome Project (GVP) เป็นโครงการระดับโลกที่ริเริ่มขึ้นโดยองค์กรเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศแห่งสหรัฐอเมริกา (USAID) มีแนวคิดเพื่อศึกษาไวรัสที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อการค้นพบไวรัสใหม่ที่อาจเป็นภัยคุกคามต่อสุขภาพของมนุษย์และปศุสัตว์ ซึ่งไวรัสเหล่านี้มีอยู่ในธรรมชาติ เช่น สัตว์ป่า สิ่งแวดล้อม การค้นพบไวรัสและข้อมูลด้านระบาดวิทยาจะช่วยในการป้องกัน การตรวจจับ และการตอบสนองต่อภัยคุกคามจากเชื้อไวรัสอุบัติใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อนในประเทศ สนับสนุนความร่วมมือในการป้องกันการระบาดของเชื้อไวรัสในระดับโลกได้ต่อไป โครงการนี้มุ่งหวังให้เกิดระบบการค้นหาเชื้อและพันธุกรรมของไวรัสชนิดใหม่ในระบบนิเวศของประเทศต่างๆ ทั่วโลก เพื่อวางแผนการจัดการลดความเสี่ยงของการระบาด ซึ่งในระยะแรกนี้มีสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนจีนและประเทศไทยที่ให้ความสนใจในโครงการนี้อย่างจริงจัง

สำหรับประเทศไทย การศึกษาวิจัยและพัฒนาด้านโรคติดเชื้อมีความก้าวหน้าอย่างมาก โดยได้นำแนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียวมาเป็นมาตรการดำเนินการโดยความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และมหาวิทยาลัย เป็นเครือข่ายสุขภาพหนึ่งเดียว ทั้งนี้ เพื่อให้สามารถบริหารจัดการทรัพยากรทั้งทรัพยากรบุคคล งบประมาณ และเครื่องมือ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสร้างความยั่งยืนของการวิจัยและพัฒนาด้านพันธุกรรมเชื้อจุลชีพของประเทศ

และเมื่อเร็วๆ นี้ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ในฐานะหน่วยงานหลักด้านห้องปฏิบัติการของกระทรวงสาธารณสุข ได้ร่วมกับ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และเครือข่ายสุขภาพหนึ่งเดียว ได้จัดการประชุม “Roundtable Dialogue TowardEstablishing a Thailand National Virome Project” เพื่อหารือถึงแนวทางการพัฒนาความร่วมมือในการจัดตั้ง ศูนย์พันธุกรรมเชื้อจุลชีพของประเทศไทย ผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วยผู้แทนจากหน่วยงาน ที่ดำเนินการเกี่ยวกับการศึกษาพันธุกรรมของเชื้อจุลชีพ อาทิ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล องค์การสวนสัตว์AFRIMS, TUC และองค์กรระหว่างประเทศต่างๆ ได้แก่ FAO, USAID, WHO ผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย UC Davis ประเทศสหรัฐอเมริกา และ Eco Health Alliance

“ผลจากการประชุมดังกล่าวทำให้ผู้เข้าร่วมประชุมทราบกลไกในการค้นหาเชื้อไวรัสก่อโรคอุบัติใหม่ในประเทศไทย และผู้เข้าร่วมประชุมยังได้เสนอข้อคิดเห็นในการพัฒนาความร่วมมือเพื่อการจัดตั้งศูนย์พันธุกรรมเชื้อจุลชีพระดับชาติ ตลอดจนกำหนดกรอบการดำเนินงานในแต่ละระยะ เพื่อให้เกิดความร่วมมือโครงการ Thailand Virome Pilot Project (TVPP) ภายใน 18เดือน ที่จะพัฒนาไปสู่ความร่วมมือระดับโลกต่อไป” นายแพทย์โอภาสกล่าวในที่สุด