กลุ่มเสี่ยงที่มีโอกาสเสียชีวิตสูงกว่าคนปกติถ้าหากติดเชื้อไวรัสโควิด-19 คือกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคประจำตัวอย่างโรคความดันและโรคหัวใจ หากพูดถึงโรคหัวใจ คนส่วนใหญ่มักไม่ค่อยสนใจและคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่คุณรู้ไหมว่าทุกวันนี้โรคหัวใจและหลอดเลือดก้าวขึ้นมาเป็นโรคยอดฮิตอันดับต้นๆ ที่คร่าชีวิตผู้คนในยุคนี้โดยเฉพาะวัยทำงาน แถมยังมีอัตราผู้ป่วยเพิ่มสูงขึ้นในทุกปี ที่สำคัญโรคนี้มักเกิดขึ้นทันทีแบบเฉียบพลัน เช่น ขณะปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน ทำงาน เล่นกีฬา โดยไม่เคยมีอาการแสดงมาก่อน ฉะนั้นเราคงต้องรู้เท่าทันและหาทางป้องกันก่อนที่โรคร้ายนี้จะคร่าชีวิตไปแบบไม่ทันตั้งตัว

ข้อมูล นพ.กำพู ฟูเฟื่องมงคลกิจศัลยแพทย์โรคหัวใจและทรวงอกโรงพยาบาลราชวิถี เปิดเผยว่า โรคหัวใจ(Heart Disease) หมายถึง โรคต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อการทำงานของหัวใจและหลอดเลือด สามารถแบ่งได้หลายประเภท เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจโรคกล้ามเนื้อหัวใจ โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะโรคลิ้นหัวใจ ฯลฯ ในที่นี้ขอพูดถึงโรคหัวใจที่พบบ่อยและทำให้คนไทยเสียชีวิตมากที่สุดคือ โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ซึ่งเกิดจากการสะสมของไขมันในหลอดเลือดแดงที่เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จนผนังของหลอดเลือดหนาและแข็งตัว เป็นอุปสรรคต่อการไหลเวียนของเลือดผ่านหลอดเลือดแดง ทำให้อวัยวะและเนื้อเยื่อต่างๆ ที่เชื่อมต่อกับหลอดเลือดแดงได้รับเลือดไปหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอ และเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันตามมาได้

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้คนสมัยนี้เป็นโรคหัวใจมีอายุน้อยลงเรื่องๆ เนื่องจากพฤติกรรมการบริโภคที่เปลี่ยนไป นิยมรับประทานอาหารฟาสต์ฟู้ดที่อุดมด้วยแป้งและไขมัน ซึ่งพลังงานจากแป้งและไขมัน เมื่อร่างกายได้รับมากเกินไปจะเข้าไปสะสมในร่างกายโดยเฉพาะในกระแสเลือด ในรูปของคอเลสเตอรอลกลายเป็นตะกรันอุดตันหลอดเลือด และจะยิ่งมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในผู้ที่มีอายุมาก ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง เบาหวาน อ้วนลงพุงหรือน้ำหนักเกินมาตรฐาน มีประวัติพ่อแม่หรือคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ ส่วนพฤติกรรมการใช้ชีวิตก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญ เช่นการรับประทานอาหารไม่มีประโยชน์ไม่ออกกำลังกาย มีความเครียด สูบบุหรี่ ฯลฯ หากใครมีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้มากเท่าใดก็ยิ่งมีโอกาสเกิดโรคหัวใจได้มากขึ้น

สัญญาณเตือนโรคหัวใจที่ต้องสังเกต

l เหนื่อยง่าย เวลาออกกําลังกายหรือเดินเร็วๆ หรือหลังทำอะไรรีบๆ จากเดิมที่ไม่เคยเหนื่อย ก็เหนื่อยจนต้องหยุดพัก เช่น เดิมเคยเดินขึ้นสะพานลอยได้เหนื่อยเล็กน้อยแต่ยังไปต่อได้ มาคราวนี้เหนื่อยไม่ไหวต้องขอหยุดยืน หยุดพักก่อน

l เจ็บหน้าอกหรือแน่นบริเวณกลางหน้าอก ด้านซ้าย หรือทั้ง 2 ด้าน บางรายอาจมีอาการเจ็บร้าวไปถึงไหล่ กราม คาง หรือแม้แต่ที่หลัง

l รู้สึกหายใจไม่อิ่ม อาจจะเป็นตลอดเวลา เป็นขณะออกกำลังกาย หรือใช้แรงมาก หรือเป็นเฉพาะในเวลากลางคืน

l ไม่สามารถนอนราบได้เหมือนปกติ เพราะจะรู้สึกเหนื่อยเวลาหายใจ และอึดอัดตรงหน้าอก อาจมีอาการหอบจนต้องตื่นขึ้นมาหอบกลางดึก หรือต้องหาหมอนมาหนุนให้หัวสูงขึ้นถึงจะหายเหนื่อย

l เป็นลมหมดสติโดยไม่ทราบสาเหตุ ส่วนใหญ่จะเกิดกับผู้สูงอายุ ซึ่งอาจเกิดจากการเต้นของหัวใจที่ผิดจังหวะ เพราะความผิดปกติของเซลล์ซึ่งทำหน้าที่ให้จังหวะไฟฟ้าในหัวใจ ส่งผลให้หัวใจส่งเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ จนทำให้เป็นลมไปชั่วคราว

l ขา หรือเท้าบวมโดยไม่ทราบสาเหตุ เมื่อกดดูแล้วมีรอยบุ๋มตามนิ้วที่กดลงไป

l ปลายมือ ปลายเท้า และริมฝีปากมีลักษณะเขียวคล้ำ ร่วมกับมีอาการเหนื่อยง่ายมากขึ้น

มาดูแลหัวใจก่อนสายเกินไป

สำหรับคนที่หัวใจยังแข็งแรง ก็ไม่ควรจะประมาทพร้อมหันมาปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต เพื่อดูแลและป้องกันตนเองให้ห่างไกลจากโรคหัวใจ ทำได้ง่ายๆ โดยเริ่มจาก

1.หมั่นสังเกตความผิดปกติของตัวเองอยู่เสมอ โดยเฉพาะอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นเฉียบพลัน เช่น ดูว่าอัตราการเต้นของหัวใจปกติดีหรือไม่ เหนื่อยง่ายกว่าแต่ก่อนไหม เจ็บหน้าอก ใจสั่นบ่อยๆ หรือเปล่า เป็นต้น 

2.รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ในสัดส่วนที่เหมาะสม เน้นบริโภคผักผลไม้ให้มากขึ้น รวมถึงหากเป็นไปได้ก็ควรรับประทานปลาทะเลให้ได้อย่างน้อยสัปดาห์ละ2-3 ครั้ง แต่ถ้าใครไม่สะดวกหรือมีข้อจำกัด การบริโภคน้ำมันปลาจากปลาทะเลลึก มีส่วนช่วยป้องกันการอุดตันของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกายโดยเฉพาะหลอดเลือดหัวใจและสมอง อาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่เหมาะกับไลฟ์สไตล์ของคนยุคนี้

3.ออกกำลังกายแบบอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดคอเลสเตอรอลที่ไม่ดีและทำให้ชนิดดีคือเอชดีแอลสูงขึ้น ซึ่งไขมันชนิดนี้ช่วยลดการสะสมไขมันในผนังหลอดเลือด นอกจากนี้ การออกกำลังกายยังช่วยให้จิตใจแจ่มใส รูปร่างดีและช่วยควบคุมเบาหวาน ความดันโลหิตสูงได้ดีขึ้นด้วย

4.ทำจิตใจให้ผ่องใสอยู่เสมอ รู้จักควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะอารมณ์โกรธเพราะความเครียดและความโกรธเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้หัวใจทำงานหนักมากขึ้น

5.ควรไปตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี เพื่อป้องกันและรักษาโรคร้ายอย่างโรคหัวใจซึ่งแฝงอยู่ในตัวเราตั้งแต่เนิ่นๆ

เพียงแค่คุณให้เวลากับสุขภาพสักนิด ดูแลหัวใจกันสักหน่อย ก็จะช่วยให้ห่างไกลจากโรคหัวใจได้ไม่ยาก

ผศ. (พิเศษ) ดร.อภิสิทธิ์ ฉัตรทนานนท์

ประธานกรรมการ มูลนิธิคุณแม่คุณภาพ