ผลิตภัณฑ์ศิลปาชีพ คือผลงานศิลปะในแขนงต่างๆ ที่บ่งบอกถึงความภาคภูมิใจของคนไทยทั้งแผ่นดิน งานศิลป์เหล่านี้เกิดขึ้นมาตั้งแต่โบร่ำโบราณแล้ว ซึ่งสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงตระหนักถึงความจริงข้อนี้มาโดยตลอด จึงมีพระราชประสงค์ให้ชาวไร่ชาวนาของไทยไม่ทอดทิ้งงานศิลป์ที่มีอยู่ในสายเลือดของทุกคน 

แนวหน้าวาไรตี้สัปดาห์นี้ ดร.เฉลิมชัยยอดมาลัย ได้รับเกียรติจาก ท่านผู้หญิงกอบกุลอุบลเดชประชารักษ์ จากมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มาสนทนาถึงงานขายสินค้าของมูลนิธิฯ หรือ outlet sales ณ ศูนย์ศิลปาชีพ เกาะเกิด พระนครศรีอยุธยาที่จัดไปเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2563 

l กราบเรียนถามท่านผู้หญิงถึงวัตถุประสงค์การจัดงาน outlet sales ครับ 

ท่านผู้หญิงกอบกุล : วัตถุประสงค์หลักของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ก็เพื่อให้คนไทยและชาวต่างชาติในไทยได้มีโอกาสซื้อหาสินค้าหัตถกรรมฝีมือดีแต่ราคาประหยัดจากมูลนิธิฯ โดยสินค้าต่างๆ ที่นำมาจัดจำหน่ายมาจากผลงานของสมาชิกศิลปาชีพจากทั่วประเทศ ซึ่งสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงพระราชทานแนวคิดเพื่อช่วยเหลือชาวไร่ชาวนาและเกษตรกรที่ประสบปัญหาภัยแล้ง และปัญหาน้ำท่วมจนไม่สามารถทำการเกษตรได้ตามปกติ แต่พระองค์ท่านทรงทราบว่าชาวไร่ชาวนาไทยทุกคนมีสายเลือดของศิลปินอยู่ในตัว ดังนั้นเพื่อสืบสานงานฝีมือของไทยเอาไว้ และเพื่อใช้เป็นช่องทางแก้ปัญหาให้กับเกษตรกรในยามประสบปัญหานาแล้งนาล่ม จะได้มีงานอื่นรองรับ เพื่อให้มีรายได้เสริมสำหรับจุนเจือครอบครัวได้ อาชีพเสริมที่เกษตรกรไทยมีความชำนิชำนาญอยู่แล้วคืองานหัตถกรรมต่างๆ เพราะสืบสานกันมาตั้งแต่โบราณกาล และสามารถนำวัตถุดิบในท้องถิ่นมาใช้สร้างงานได้ สิ่งนี้นับว่าทรงมีสายพระเนตรอันยาวไกล และทรงช่วยทำให้คนไทยไม่ทอดทิ้งงานศิลป์ที่มีอยู่ในแต่ละครัวเรือนและในชุมชนด้วย เราพบว่าคนไทยมีฝีมือทอผ้าที่สวยงามมาตั้งแต่อดีต มีการแกะสลักไม้ได้งดงาม และมีฝีมือจักสานไม้ไผ่ กระจูดย่านลิเภาได้ละเอียดมาก อีกทั้งยังมีฝีมือในการทำเครื่องปั้นดินเผา และการเย็บปักถักร้อยที่แสนวิจิตร ต้องบอกว่าประชาชนไทยทุกพื้นที่ของประเทศมีจิตวิญญาณของศิลปินอยู่อย่างเต็มเปี่ยม ตัวดิฉันเคยพบเห็นโดยตรงเมื่อครั้งตามเสด็จฯสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงไปเยี่ยมเยียนราษฎรในจังหวัดต่างๆ โดยเฉพาะในภาคอีสาน พบว่าเกือบทุกบ้านปลูกหม่อน เลี้ยงไหม แล้วทอผ้าสำหรับใช้เองมาตั้งแต่ยุคโบราณ พระองค์ท่านจึงพระราชทานกำลังใจให้ชาวบ้านรักษาสิ่งนี้สืบต่อไป และให้ทำให้มากขึ้น ทรงแนะนำให้ชาวบ้านรวมกลุ่มกันทำงานให้กว้างขวางขึ้นภายในชุมชน แล้วตั้งกลุ่มทอผ้าไหมขึ้นมา ซึ่งทำให้สามารถรักษาลวดลายผ้าทอของพื้นบ้านไว้ได้เป็นอย่างดี ส่วนชาวบ้านในภาคใต้ก็ทรงแนะนำให้ตั้งกลุ่มจักสานย่านลิเภา และกระจูด ซึ่งสิ่งของเหล่านี้ชาวบ้านทุกครัวเรือนทำกันเองมานานแล้ว แต่ทรงขอให้รวมกลุ่มกัน เพื่อผลิตสินค้า แล้วทรงช่วยหาตลาดเพื่อขายสินค้าให้ ดังนั้นมูลนิธิฯ จึงมีสินค้าดี คุณภาพสูง ผลิตจากฝีมือของชาวบ้านมาจำหน่ายเป็นประจำ ซึ่งทำให้ชาวบ้านมีรายได้เพิ่มขึ้นหลังจากมีเวลาว่างจากการทำเกษตร 

l การที่ชาวบ้าน ชาวไร่ชาวนายังคงเก็บรักษางานฝีมือที่สืบสานมานานไว้เช่นนี้ทำให้งานศิลป์ต่างๆ ของบ้านเรายังคงดำรงสืบอยู่มาจนถึงทุกวันนี้ ซึ่งต้องนับว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ที่พระราชทานคำแนะนำให้ชาวบ้านรักษางานศิลป์ของแต่ละท้องถิ่นไว้ 

ท่านผู้หญิงกอบกุล : พระองค์ท่านทรงนึกถึงความเป็นอยู่ของพสกนิกรของพระองค์ท่านตลอดเวลา ทรงต้องการให้คนไทยมีอาชีพหลักและอาชีพเสริม เพื่อให้มีรายได้จุนเจือครอบครัวและทรงต้องการให้ประชาชนไม่ละทิ้งบ้านเกิดซึ่งก็เท่ากับทรงช่วยอนุรักษ์งานศิลป์ในท้องถิ่นต่างๆ ของประเทศไทยไว้ด้วย ดิฉันจำได้ดีว่าทุกครั้งเมื่อพระองค์ท่านตามเสด็จฯ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ไปในท้องที่ต่างๆ พระองค์ท่านจะทรงให้คณะทำงานที่ตามเสด็จฯจดบันทึกว่าชุมชนไหนมีงานฝีมืออะไรบ้าง แล้วทรงให้ราชเลขานุการในพระองค์ติดตามดูงานฝีมือของชุมชนต่างๆ เช่น เมื่อไปพบผ้านุ่งที่มีลวดลายสวยงาม ก็จะทรงขอซื้อมาเพื่อเก็บเป็นตัวอย่างสำหรับการผลิตในโอกาสต่อไป แต่ถ้าชาวบ้านไม่ประสงค์จะขาย ก็ทรงขอให้ชาวบ้านทอผ้าที่ลวดลายเหมือนที่เขาสวมแล้วนำมาขาย พระองค์ท่านรับสั่งเสมอว่า เราต้องช่วยกันเก็บของสวยของงามไว้เป็นตัวอย่างเพื่อสืบทอดงานศิลป์ของท้องถิ่นต่างๆ ไว้ เพื่อให้ลูกให้หลานและคนรุ่นต่อๆ ไป ได้เห็นของสวยของงามของแผ่นดิน  

l ลวดลายของผ้าในแต่ละชุมชนบ่งบอกเอกลักษณ์ของท้องถิ่นได้อย่างดีชาวบ้านเคยบอกกับผมว่าเขาภูมิใจมากที่สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเห็นถึงความสำคัญของศิลปะท้องถิ่น ทำให้ยังสามารถอนุรักษ์ศิลปะท้องถิ่นไว้ได้จนถึงทุกวันนี้ และย้ำว่านี้คือพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่องานศิลปะของแต่ละชุมชนทั่วประเทศไทย จึงทำให้ประเทศของเรามีงานหัตถศิลป์ต่างๆมากมาย จนสามารถนำมาขายเพื่อหารายได้เสริม และบางรายก็ทำเป็นรายได้หลักของครอบครัวด้วย ถ้าเช่นนั้นผมกราบเรียนถามท่านผู้หญิงว่างาน outlet sales ครั้งนี้มีสินค้าอะไรมาจำหน่ายบ้างครับ 

ท่านผู้หญิงกอบกุล : มีสินค้าสารพัดเลยค่ะ ทั้งผ้าไหมแพรวา ผ้าฝ้ายทอมือ ไม้แกะสลักเครื่องปั้นดินเผา เครื่องเคลือบเซรามิกเสื้อผ้าแพรพรรณ รูปภาพวาดและภาพปักด้วยไหมน้อย เครื่องจักสานจากไม้ไผ่ จากกระจูด และเครื่องจักสานจากย่านลิเภาที่ละเอียดมากฝีมือประณีตมาก ผ้าชาวเขาก็มีมาจำหน่ายนะคะเสื้อสำเร็จรูปก็มีจำหน่าย ดอกไม้ประดิษฐ์ เนคไท ผ้าพันคอ และงานฝีมืออีกสารพัดอย่างเลยค่ะ เรือกอและจำลองสีสันสวยงามก็มีจำหน่ายด้วย ดิฉันขอเชิญชวนทุกท่านมาเลือกซื้อสินค้าคุณภาพดี ราคาประหยัดในงานนี้นะคะ เราจำหน่ายเพียงแค่วันเดียวเท่านั้นค่ะ 

l กราบเรียนถามท่านผู้หญิงว่าเหตุใดสินค้าจึงมีราคาแสนถูก เช่น ผ้าทอมือยาว 2 เมตร ขายเพียง 200 บาท ย่านลิเภาสานละเอียดมาก ราคาเพียง 2 พันกว่าบาทกราบเรียนถามว่าทำไมศิลปาชีพฯ จึงขายของดีแต่ราคาถูกอย่างเหลือเชื่อครับ 

ท่านผู้หญิงกอบกุล : พวกเราได้รับพระราชดำริจากสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงว่าเราทุกคนต้องการช่วยประชาชนให้มีความเป็นอยู่ดีขึ้น ดังนั้นอะไรก็ตามที่ทำแล้วสามารถเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรได้ เรายินดีทำให้เสมอ แรกๆ นั้น พระราชทานวัสดุสำหรับการผลิตให้ด้วย แล้วทรงจัดหาวิทยากร ครูผู้ชำนาญไปสอนเพิ่มความรู้ให้ด้วย เพื่อให้สามารถผลิตสินค้าที่ตรงใจผู้บริโภคให้มากขึ้น ทรงเน้นเสมอว่า การที่เราขายสินค้าดีราคาประหยัดให้ประชาชนนั้นก็เพื่อให้ประชาชนมีโอกาสใช้ของดีราคาไม่แพง การขาดทุนของเราแต่ถ้าทำให้ประชาชนได้กำไร ก็เป็นเรื่องที่ต้องทำต่อไป เราต้องการให้คนไทยทุกกลุ่มมีโอกาสได้ใช้ของดีที่มาจากฝีมือของคนไทยด้วยกันเอง เราจึงจำหน่ายในราคาไม่แพงจนเกินไป สินค้าของเรามีหลายระดับราคา เหมาะกับคนทุกกลุ่มตามกำลังซื้อค่ะ อย่างผ้าไหมสวยๆ ก็มีราคาตั้งแต่เมตรละ 300 ถึง 1,000 บาท ขึ้นกับฝีมือการทอ ย่านลิเภาก็มีหลายราคา ผ้าปักซอยฝีมือชาวเขาก็มีลวดลายสารพัด ทั้งดอกไม้ทั้งสิงสาราสัตว์ ทั้งวิวทิวทัศน์ ตัวพระตัวนางในวรรณคดีไทย ซึ่งทั้งหมดเป็นงานของสมาชิกศิลปาชีพทั้งสิ้นค่ะ ส่วนงานเซรามิกก็มีมาจำหน่าย มีราคาตั้งแต่ไม่กี่สิบบาทจนถึงหลักหมื่นบาท สามารถเลือกได้ตามความต้องการของแต่ละท่าน งานทุกชิ้นมาจากสมาชิกศิลปาชีพจากทุกท้องที่ทั่วประเทศไทย ลวดลายที่เขาใส่ลงไปบนงานศิลป์ก็มาจากความคิดสร้างสรรค์ของแต่ละคน สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงแนะนำว่าให้ผู้สร้างงานศิลป์ศึกษาจากสิ่งรอบๆ ตัวของเรา แล้วนำไปใช้เป็นแนวความคิดในการสร้างงาน ดังนั้นจึงพบว่างานจากแต่ละท้องที่จึงเอกลักษณ์เฉพาะตัว และผสมผสานกับจินตนาการของแต่ละคน งานศิลป์เหล่านี้จึงงดงามเป็นเอกลักษณ์ ดิฉันขอเชิญชวนทุกท่านมาช่วยกันสนับสนุนงานศิลปหัตถกรรมฝีมือดีเยี่ยมเหล่านี้นะคะ ดิฉันมั่นใจว่างานทุกชิ้นของมูลนิธิฯ เป็นงานที่งดงาม ฝีมือประณีตมาก เราตั้งใจนำสินค้าคุณภาพดีมาจำหน่ายเพื่อให้คุณไม่ต้องเดินทางไปหาซื้อ ณ แหล่งต้นกำเนิดที่อยู่ตามจังหวัดต่างๆ งานทุกชิ้นมีทั้งฝีมือและที่สำคัญคือคนทำได้ใส่หัวใจลงไปในงานทุกชิ้นด้วย ขอเชิญมาเลือกซื้องานดีๆ ของเรานะคะ ซึ่งเราจะเปิดจำหน่ายสินค้าอีกครั้งในรูปแบบ outlet sales ในวันที่ 19 ธันวาคม2563 ณ ศูนย์ศิลปาชีพ เกาะเกิด อำเภอบางปะอินพระนครศรีอยุธยา เวลา 10.00-17.00 น.จำหน่ายเพียงวันเดียวเท่านั้นค่ะ ขอเชิญมาเลือกสินค้าดีสำหรับเป็นของขวัญให้ตัวคุณเองและคนที่คุณเคารพรัก ในโอกาสวันขึ้นปีใหม่พ.ศ. 2564 นะคะ  

คุณจะได้พบกับรายการดีที่ครบครันด้วยสาระและความบันเทิง รายการแนวหน้าวาไรตี้ ออกอากาศทุกวันอาทิตย์ เวลา16.00-16.30 น. ทางโทรทัศน์ TNN 2ช่อง 784 ดิจิทัลทีวี หรือ True Visions 8และชมรายการย้อนหลังได้ที่ YouTubeแนวหน้าวาไรตี้