วันนี้มาคุยกันเรื่องวัคซีนโควิด 19 ต่อนะครับ ตอนนี้หลายคนโดยเฉพาะกลุ่มมีโรคประจำตัวและผู้สูงอายุ รวมทั้งผู้ที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยง หลายๆ คนอาจมีปัญหาหลังการฉีดวัคซีนโควิด 19 เช่น มีปวดบวมบริเวณที่ฉีด มีไข้ อ่อนเพลีย คลื่นไส้อาเจียนปวดศีรษะ มีผื่นขึ้น หน้ามืด เป็นลม เหนื่อยหอบ ซึ่งอาการเหล่านี้พบได้บ่อยโดยเฉพาะวัคซีนของบริษัทแอสตราเซเนกา คนทั่วไปชอบเรียกว่าแพ้วัคซีน แต่ในทางการแพทย์เราจะใช้คำว่าอาการไม่พึงประสงค์ โดยสงวนคำว่าแพ้วัคซีนไว้สำหรับอาการความผิดปกติที่เกิดจากปฏิกิริยาภูมิแพ้ต่อวัคซีนหรือส่วนประกอบของวัคซีนเท่านั้น

คำถามที่ถูกถามมาบ่อยจากผู้ที่มีอาการไม่พึงประสงค์หลังฉีดวัคซีนโควิด 19 เข็มแรก คือจะฉีดวัคซีนเข็มที่ 2 ตามนัดได้หรือไม่ แล้วควรเปลี่ยนชนิดของวัคซีนเข็มที่ 2 ไหม ไขปัญหากับอายุรแพทย์โดยราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทยจึงขอนำคำแนะนำของกรมควบคุมโรคมาให้ทราบกัน

เราพิจารณาประเด็นนี้ตามความรุนแรงของการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากวัคซีนโควิด 19 โดยผู้ที่เกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่ไม่รุนแรง ได้แก่ ปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีด ไข้ อ่อนเพลีย ง่วงนอน
เวียนศีรษะ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัวผื่นขึ้น หลังได้รับวัคซีนเข็มแรก สามารถรับวัคซีนเข็มที่ 2 ชนิดเดิมได้เลย

แต่ถ้าเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากวัคซีนโควิด 19 ที่รุนแรงหลังการฉีดวัคซีนโควิด 19 เข็มแรก ภายใน 30 นาที ที่เรียกว่าอาการแพ้รุนแรงชนิดแอนาฟิแล็กซิส(Anaphylaxis) ได้แก่ มีอาการทางระบบผิวหนังหรือเยื่อบุ เช่น ผื่นลมพิษทั่วตัว คันผื่นแดง มีอาการบวมของปากลิ้น และเพดานอ่อน มีอาการของระบบทางเดินหายใจ เช่น คัดจมูก น้ำมูกไหล เสียงแหบหอบเหนื่อย หายใจมีเสียงหวีด ความดันเลือดลดลงหรือมีการทำงานของระบบต่างๆล้มเหลว เช่น เป็นลม อุจจาระ ปัสสาวะราด มีอาการของระบบทางเดินอาหาร เช่นปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีอาการข้างเคียงใดๆ ที่รุนแรงที่ต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญผู้ที่มีอาการดังกล่าว หลังได้วัคซีนโควิด 19 เข็มแรก ห้ามให้วัคซีนเข็มที่ 2 ชนิดเดิม แต่อาจพิจารณาให้วัคซีนครั้งต่อไปด้วยวัคซีนโควิด 19 คนละชนิดที่ไม่มีส่วนผสมที่เหมือนกัน โดยการฉีดวัคซีนเข็มที่สองให้ฉีดตามวันที่กำหนดนัดของวัคซีนเข็มที่ 2 เดิม และสามารถนับต่อเป็นเข็มที่ 2 ได้เลย

พลอากาศโท นายแพทย์อนุตตร จิตตินันทน์

ประธานราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย