วิกฤตโควิด-19 ทำให้ธุรกิจโรงแรมการท่องเที่ยว และบริการอื่นๆ ในหมวดการท่องเที่ยวของไทยประสบปัญหาวิกฤต ทำให้ประเทศขาดรายได้หลักจากต่างประเทศ ประชาชนจำนวนเป็นสิบล้านคนต้องไร้งานทำ ขาดรายได้ ถึงเวลาต้องตั้งธนาคารเพื่ออุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแล้ว 

ไลฟ์ วาไรตี สัปดาห์นี้ ดร.เฉลิมชัย ยอดมาลัยนำคุณไปสนทนากับ คุณวิรัช พงศ์ฉบับนภา กรรมการผู้จัดการโรงแรมพาวิเลียน สมุย ถึงแนวทางแก้ปัญหาวิสาหกิจการท่องเที่ยวและภาคบริการของไทยให้รอดพ้นวิกฤต 

l วิกฤตโควิด-19 ที่กินเวลามาประมาณ1 ปีครึ่ง ส่งผลกระทบต่อภาคธุรกิจท่องเที่ยวไทย และบนสมุยมากเพียงใดครับ 

คุณวิรัช : หนักหนาสาหัสมากครับหนักชนิดที่ว่าไม่เคยเกิดมาก่อนในประวัติศาสตร์การท่องเที่ยวไทย ส่วนผลกระทบนั้นรุนแรงมากโรงแรม รีสอร์ทเกือบทุกแห่งกลายเป็นสุสานร้าง ธุรกิจต่อเนื่องกับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวได้รับผลกระทบรุนแรงเป็นลูกโซ่ อย่างที่ผมพาน้องไปดูข้อเท็จจริงที่ปรากฏบนเกาะสมุยมาแล้ว พบว่าโรงแรมหลายแห่งปิดตาย ไร้อนาคต อย่าลืมว่าในช่วงเศรษฐกิจดี อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและโรงแรมไทยทำรายได้เข้าประเทศเป็นหมื่นเป็นแสนล้านบาท แต่เมื่อเกิดวิกฤตทำให้ธุรกิจนี้พังครืน โรงแรมภัตตาคาร สถานบันเทิงต้องปิด เพราะไม่มีลูกค้าต่างชาติและลูกค้าไทยด้วย ส่งผลกระทบให้ลูกจ้างพนักงานตกงานโดยปริยาย ทุกคนไม่มีงาน ไม่มีเงินแต่ทุกคนยังต้องใช้จ่ายทุกวัน นี่คือปัญหาครับ 

l ประเมินความเสียหายที่เกิดกับธุรกิจโรงแรมและการท่องเที่ยวจากวิกฤตโควิด-19ว่ามีมากแค่ไหนครับ 

คุณวิรัช : ถ้าคิดทั้งประเทศก็น่าจะหลักแสนล้านบาทครับ คือดูง่ายๆ ว่าก่อนโควิด-19 โรงแรมและการท่องเที่ยวทำรายได้ให้ประเทศมากเท่าไร แต่หลังจากโควิด-19 ระบาดหลายระลอกจนล่าสุดจึงบอกได้สั้นๆ ว่า รายได้ที่เคยมีมาก่อนนั้นอันตรธานไปทั้งหมด และที่สำคัญคือธุรกิจนี้มันจะไปไม่รอดทั้งประเทศ เพราะไม่มีเงินทุนหล่อเลี้ยงต่อ ดังนั้นเพื่อให้ธุรกิจนี้รอด และคนในธุรกิจนี้รอด รวมถึงเพื่อให้เศรษฐกิจไทยรอด จึงต้องเร่งแก้ปัญหานี้ด่วนก่อนที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวไทยจะไม่มีลมหายใจต่อไปในยามที่นักท่องเที่ยวต่างชาติยังเข้ามาในไทยไม่ได้เหมือนช่วงก่อนโควิด รัฐบาลต้องทำทุกทางเพื่อพยุงและประคองธุรกิจนี้ให้ได้ หากยังเห็นว่าธุรกิจนี้สำคัญต่อเศรษฐกิจของประเทศ ขอย้ำว่าสมัยก่อนเราบอกว่าทุกข์ของชาวนาคือทุกข์ของแผ่นดิน เพราะชาวนามีจำนวนมาก และการเกษตรคือรายได้หลักของประเทศ แต่ยุคนี้การท่องเที่ยวทำรายได้หลักให้ประเทศ ดังนั้นต้องแก้ปัญหาให้การท่องเที่ยวโดยด่วน รัฐบาลตั้งธนาคารเพื่อการเกษตรฯ ช่วยเหลือชาวนา ดังนั้นรัฐบาลควรตั้งธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวช่วยเหลือธุรกิจการท่องเที่ยวด้วย เพื่อให้ธนาคารนี้สามารถช่วยบรรเทาวิกฤตให้ภาคการท่องเที่ยวได้โดยไม่ต้องรอรับความช่วยเหลือจากธนาคารพาณิชย์อื่นๆ เพราะธนาคารพาณิชย์อื่นๆ เขามีภารกิจหลายด้าน จะให้เขาช่วยการท่องเที่ยวอย่างเดียวก็คงไม่ได้ ผมบอกได้เลยว่าทุกวันนี้ผู้ประกอบการโรงแรมทุกแห่งต้องแบกหนี้สินจนแทบจะรับไม่ไหวแล้ว คนที่รับไม่ได้ก็ขายโรงแรมทิ้งไป เวลาปิดโรงแรมหนึ่งโรง มันมีผลกระทบเป็นลูกโซ่ เช่น คนตกงาน supplier ทั้งหมดที่ทำธุรกิจกับโรงแรมก็ต้องขาดรายได้ไปด้วย มันกระทบเป็นลูกโซ่ น้องดูสระน้ำนี่นะครับ เราปิดไม่ได้ เราต้องเปิดเครื่องตลอดเวลา เพราะหากปิดนานๆ ก็หมายความว่าสระเสียหายไปเลย ใช้ต่อไปไม่ได้ หากจะใช้ต้องกลับมาซ่อมบำรุงขนานใหญ่ นี่คือค่าใช้จ่ายที่เราต้องจ่าย แม้ไม่มีคนเข้าพักก็ต้องจ่าย นี่คือความทุกข์ของผู้ประกอบการโรงแรมมานานประมาณหนึ่งปีครึ่ง 

l มีวิธีแก้ปัญหาระยะต้น กลาง และปลาย อย่างไรบ้างครับ 

คุณวิรัช : ผมเสนอให้ตั้งธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวครับ ถ้าเรามีธนาคารนี้จะสามารถช่วยแก้ปัญหาให้อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวได้ครับผมเคยถามว่าทำไมเราไม่ตั้งธนาคารท่องเที่ยวทั้งๆ ที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของเราทำรายได้ให้ประเทศเป็นอันดับต้นๆ มาหลายทศวรรษ ขอฝากผ่านไปถึงนายกรัฐมนตรีครับ ทุกวันนี้เราได้แต่ขอให้ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นเจ้าหนี้เราช่วยประกาศพักเงินต้นโดยขอให้ยืดเวลาไป 10-15 ปี เพราะเราไม่รู้ว่าวิกฤตินี้จะจบเมื่อไร แต่เราก็ต้องทำธุรกิจนี้ต่อไป ดังนั้นหากธนาคารช่วยพักเงินต้นให้เรา เราก็พอจะประคองธุรกิจต่อไปได้ แต่ธนาคารพาณิชย์เขาต้องคำนึงถึงรายได้ของเขา ดังนั้นหากเขามองว่าธุรกิจท่องเที่ยวไม่มีอนาคตแล้ว เขาก็ไม่ช่วย ดังนั้นเราต้องมีธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวเพื่อช่วยการท่องเที่ยวครับถ้ารัฐบาลตั้งธนาคารนี้ขึ้นมาช่วยให้การท่องเที่ยวไปต่อได้ เมื่อหมดวิกฤตรัฐบาลก็ได้เงินคืนกลับไป ภาคการท่องเที่ยวไม่ได้ขอเงินฟรีจากรัฐบาลนะครับ เราใช้คืนให้เมื่อการท่องเที่ยวฟื้นตัว 

l แสดงว่าธนาคารพาณิชย์ที่เรามีมากมายในปัจจุบันไม่สามารถแก้ปัญหาให้ภาคการท่องเที่ยวได้ ใช่ไหมครับ 

คุณวิรัช : ผมเข้าใจว่าเขาอาจจะอยากช่วยก็ได้ แต่อย่าลืมว่าธนาคารพาณิชย์เขามองกำไรขาดทุนของเขาเป็นที่ตั้ง ในยามวิกฤตแบบนี้ ธุรกิจท่องเที่ยวมันเสี่ยงมาก ไม่มีธนาคารพาณิชย์อยากให้เงินกู้หรอกครับ มันเสี่ยงมาก เท่าที่ผมติดตามดูคือธนาคารแห่งประเทศไทยพยายามขอให้ธนาคารพาณิชย์ช่วยพวกเรา แต่ความช่วยเหลือไม่มาถึงมือเรา ผมเข้าใจว่าธนาคารพาณิชย์ไม่ต้องการแบกรับความเสี่ยง ดังนั้นผมจึงไม่อยากตำหนิเขา ดังนั้นผมจึงเน้นเรื่องการตั้งธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวขึ้นมาเพื่อแก้วิกฤตนี้ เพราะธุรกิจท่องเที่ยวไทยมี scale ใหญ่มาก รัฐบาลจำเป็นต้องมองปัญหานี้ให้ทะลุ หลายคนอาจวิจารณ์ว่าตั้งธนาคารรัฐเป็นเรื่องยาก ผมถามว่าจะไปยากอะไร ในเมื่อมันมีเหตุจำเป็นต้องตั้ง และเราก็มี model ธ.ก.ส. ธอส. EXIM Bank และธนาคารอิสลาม ให้เห็นอยู่แล้ว ลองดูในจีนก็ได้ เขามีธนาคารเพื่อการก่อสร้าง ธนาคารเพื่อกิจการ Logistics และธนาคารเพื่อการขนส่ง เขาตั้งเพราะอุตสาหกรรมเหล่านั้นมันมีขนาดใหญ่ จึงต้องมีธนาคารเพื่อช่วยประคับประคองกิจการเหล่านั้นในยามที่ประสบปัญหา แต่หากไม่มีปัญหาธนาคารเหล่านั้นก็ทำหน้าที่ให้บริการเหมือนธนาคารพาณิชย์ทั่วไป บางคนวิตกว่าจะมีบุคลากรที่เข้าใจงานด้านนี้หรือ ผมตอบว่ามีมากมาย เพราะเรามีนายธนาคารเก่งๆ เยอะ และก็ยังมีคลังสมองจากผู้ที่อยู่ในแวดวงการท่องเที่ยว เช่น อดีตผู้ว่าการการท่องเที่ยว และอดีตรองผู้ว่าการการท่องเที่ยวเป็นต้น คนเหล่านี้สามารถเป็นบอร์ดของธนาคารได้เพราะมีความรู้ด้านการท่องเที่ยวที่ลึกซึ้ง แล้วยิ่งในขณะนี้รัฐบาลมีเสียง สว. สนับสนุนมากมาย หากรัฐบาลจะตั้งธนาคารนี้ขึ้นมา ผมยืนยันว่าผ่านฉลุยครับ ผมย้ำนะครับ ธนาคารนี้ไม่ใช่เพื่อผม แต่เพื่ออุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของไทยทั้งประเทศครับและผมยืนยันว่าธนาคารนี้จะช่วยพัฒนาการท่องเที่ยวของเราให้ดีมากยิ่งๆ ขึ้นไปครับ เพราะจะช่วยด้านการเพิ่มศักยภาพของผู้ประกอบการท่องเที่ยวด้านการรักษาสิ่งแวดล้อมของการท่องเที่ยวด้วยครับ 

l รบกวนช่วยเสนอแนวคิดว่าธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวจะช่วยแก้ปัญหาได้อย่างไรบ้างครับ 

คุณวิรัช : เยอะแยะมากมายครับ เช่นอันดับแรก พักเงินต้นให้ผู้ประกอบการสักระยะหนึ่งโดยดูตามความจริง เช่นอาจจะตั้งแต่ 2 ปี แต่หากบางรายมีปัญหามากก็ต้องพักนานออกไป เช่น 10-15 ปี ผมมองว่าการแก้ปัญหาในปัจจุบันไม่ตรงจุด เพราะการนำเอากิจการของการท่องเที่ยวไปไว้ที่ SME แบบนี้เป็นการมองที่ไม่ตรงประเด็น แก้ปัญหาไม่ได้ ผมย้ำเหมือนเดิมว่า scale ธุรกิจการท่องเที่ยวไทยมันใหญ่มาก ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องของ SME การแก้ปัญหาของธุรกิจการท่องเที่ยวต้องผ่านธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวโดยตรงจึงจะแก้ปัญหาได้ตรงประเด็น ผมยกตัวอย่างเพิ่มว่าธนาคารนี้ช่วยแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้อย่างไร เช่น ถ้าตั้งหลักเกณฑ์ว่า ลูกหนี้ต้องดูแลสิ่งแวดล้อมในโรงแรมของตนเองและบริเวณรอบๆ ด้วย หากลูกหนี้ทำได้ตามเกณฑ์ก็ลดดอกเบี้ยให้ หรือบริษัททัวร์ที่เป็นลูกหนี้ทำตามเกณฑ์คือไม่ทำทัวร์แบบไร้คุณภาพนำนักท่องเที่ยวคุณภาพดีเข้ามา ไม่สร้างปัญหาเช่นไม่ใช่ทัวร์ศูนย์เหรียญ เรือนำเที่ยวได้มาตรฐานความปลอดภัย มีเสื้อชูชีพได้มาตรฐานให้กับลูกค้าทุกคน โรงแรมคุณกำจัดน้ำเสีย กำจัดขยะได้ดี ไม่สร้างภาระให้สังคม เป็นต้น แบบนี้ก็ได้ลดดอกเบี้ย ซึ่งมีการกำหนดกฎเกณฑ์ที่ชัดเจนโปร่งใสตรวจสอบได้ 

l หากมีคนแย้งว่า ถ้าแบบนี้ก็ต้องตั้งธนาคารเฉพาะกิจกันไม่รู้จบ เพราะกิจการอื่นๆ ก็ต้องขอบ้าง จะอธิบายอย่างไรครับ  

คุณวิรัช : ผมเน้นว่าต้องดู scale ของธุรกิจนั้นๆ เป็นสำคัญ หาก scale เล็ก และไม่มีผลกระทบใดๆ ต่อธุรกิจของประเทศก็ไม่ต้องตั้งครับยกเว้นว่าธนาคารพาณิชย์จะแก้ปัญหาให้ธุรกิจสำคัญได้ทั้งหมด ก็คงไม่ต้องตั้ง แต่อย่างที่ผมเน้นคือ ธนาคารพาณิชย์เขามีภารกิจหลักอยู่ที่กำไรขาดทุนของเขา ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีธนาคารเพื่อการท่องเที่ยว เพราะรายได้จากการท่องเที่ยวคือรายได้หลักของประเทศไทยครับ ผมเน้นที่ความจำเป็นและเน้นการแก้ปัญหาของธุรกิจหลักของประเทศครับ ผมพูดเรื่องนี้มากว่า 30 ปี แต่ไม่มีใครตอบรับ ผ่านมาหลายรัฐบาลก็เงียบครับ พูดมาก่อนตั้งธนาคารอิสลาม จนเดี๋ยวนี้มีธนาคารอิสลามแล้ว แต่ธนาคารท่องเที่ยวก็ยังไม่เกิด แต่ผมก็จะยังคงพูดต่อไปเรื่อย ๆ เพื่อประโยชน์ของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ผมเคยนำเรื่องนี้ไปหารือกับสมาคมโรงแรมไทย ก็คุยกันไปคุยกันมา แต่ก็ยังไม่มีการผลักดันอย่างจริงจัง ล่าสุดผมประสานไปทางนายกสมาคมโรงแรมคนล่าสุด คุณมาริสา สุโกศลหนุนภักดี ก็ต้องคุยกันต่อไปครับ ผมย้ำว่าเราต้องช่วยกันทุกฝ่ายเพื่อให้ธนาคารการท่องเที่ยวเกิดขึ้นให้ได้ เรื่องแบบนี้คนในภาคอุตสาหกรรมนี้ต้องส่งเสียงบอกนายกรัฐมนตรี เพราะนายกฯ งานมากอาจไม่รู้ปัญหาลึก หากเราไม่บอกท่าน ท่านก็แก้ปัญหาไม่ตรงประเด็น ผมมั่นใจว่าเราสามารถตั้งธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวได้ เพราะเรามีบุคลากรที่มีคุณภาพด้านการเงินการธนาคาร และการท่องเที่ยวพร้อมครับ ธนาคารเพื่อการท่องเที่ยวจะช่วยกิจการการท่องเที่ยวของประเทศไทยได้อย่างแน่นอนครับ 

คุณจะได้พบรายการดีที่ครบครันด้วยสาระและความรู้ รายการ ไลฟ์ วาไรตี ออกอากาศทุกวันอาทิตย์ เวลา 16.00-16.25 น. ทางโทรทัศน์ NBT กดหมายเลข 2 และชมรายการย้อนหลังได้ที่YouTube ไลฟ์ วาไรตี