วันที่พระองค์เสด็จพระราชดำเนินกลับจากโรงพยาบาลศิริราชไปวังไกลวังวล ระหว่างที่เสด็จพระดำเนินไปหาคุณทองแดงคุณทองแดงซึ่งชรามากแล้ว แต่ก็สามารถรับรู้ได้ ถึงแม้จะยังไม่เห็นพระองค์ท่าน แต่คุณทองแดงก็พยายามยืนให้ได้ เพื่อจะได้เข้าเฝ้าเจ้านายที่เขาจงรักภักดี วินาทีนี้เป็นภาพที่ผมประทับใจมากครับ 

ไลฟ์ วาไรตี สัปดาห์นี้ ดร.เฉลิมชัยยอดมาลัย นำคุณไปสนทนากับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์นายสัตวแพทย์ ดร.คงศักดิ์ เที่ยงธรรม คณบดี คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ถึงความประทับใจในความผูกพันระหว่างพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรที่พระราชทานความรักแด่คุณทองแดง สุนัขทรงเลี้ยง 

l เมื่อเวลาอาจารย์เข้าเฝ้าเพื่อถวายงานดูแลสุนัขหลวงและสุนัขทรงเลี้ยง อาจารย์ได้เห็นพระเมตตาคุณที่พระราชทานแก่เหล่าสุนัขอย่างไรบ้างครับ 

ท่านคณบดีฯ : สิ่งที่ผมเห็นอันดับแรกคือแม้พระองค์ท่านจะทรงมีพระราชภารกิจใหญ่หลวงเพื่อบ้านเมืองตลอดเวลาที่ทรงมีพระชนม์ชีพ แต่เมื่อพระองค์ท่านได้ทรงอยู่ใกล้ชิดกับสุนัขหลวง โดยเฉพาะคุณทองแดง และลูกๆ คุณทองแดง พระองค์ท่านทรงมีรอยยิ้ม ทรงพระสรวล เป็นภาพที่ผมและผู้ได้เข้าเฝ้าฯ ต่างรู้สึกดีใจที่เห็นพระองค์ท่านทรงมีความสุข ทุกครั้งเมื่อทรงพูดถึงคุณทองแดงและลูกๆ ก็จะทรงเล่าอย่างมีความสุขผมมั่นใจว่าทุกคนที่เห็นพระองค์ทรงมีความสุขเราทุกคนก็มีความสุขใจไปด้วย ผมในฐานะสัตวแพทย์คนหนึ่งผู้ถวายงานได้เห็นพระองค์ท่านในฐานะทรงเป็นเจ้าของสัตว์ทรงใส่พระทัยกับสวัสดิภาพสัตว์อย่างดี ทรงมีความสุขที่ได้ทรงเล่นกับสุนัขทรงเลี้ยง พระองค์ท่านทรงเลี้ยงแล้วก็ทรงให้เวลาและทรงให้ความรักกับสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะคุณทองแดงสุนัขหลวงที่พระองค์ท่านทรงโปรดมาก ทรงใส่พระราชหฤทัยในสุขภาพอนามัยของคุณทองแดงมาก และทรงใส่พระราชหฤทัยในสุขภาพของสุนัขหลวงอื่นๆ ด้วย ทรงจำชื่อได้ทั้งหมด ผมในฐานะผู้ถวายงานต้องมีโพยติดตัวว่าสุนัขหลวงต่างๆ มีชื่ออะไรบ้าง เพื่อจะได้ถวายคำอธิบายได้เมื่อทรงซักถาม นี่คือสายใยและความผูกพันระหว่างเจ้าของกับสัตว์เลี้ยง สำหรับคุณทองแดงนั้นจงรักภักดีและผูกพันกับพระองค์ท่านมาก คุณทองแดงแสดงความดีใจมากทุกครั้งเมื่อได้เข้าเฝ้าพระองค์ท่าน ในช่วงที่พระองค์ท่านทรงพระประชวร แล้วเสด็จไปทรงรักษาพระวรกายที่โรงพยาบาลศิริราช ในบางช่วงคุณทองแดงได้มีโอกาสเข้าเฝ้าบ้าง ซึ่งผมเชื่อว่าเป็นการเติมกำลังใจให้กันและกันระหว่างพระองค์ท่านกับคุณทองแดง และสำหรับคุณทองแดงในช่วงท้ายของชีวิต ก็ชรามากและเจ็บป่วยจึงเดินไม่ค่อยสะดวกนัก นานๆ ที่จึงจะได้เข้าเฝ้าในหลวง รัชกาลที่ 9 ครั้งหนึ่งเมื่อพระองค์ท่านเสด็จกลับจากศริราชไปยังวังไกลกังวล วันนั้นผมถวายงานแล้วได้เห็นปฏิกิริยาของคุณทองแดงก่อนที่เขาจะได้เข้าเฝ้าในหลวง รัชกาลที่ 9 ผมน้ำตาซึม เมื่อเห็นว่าคุณทองแดงพยายามจะยืนให้ได้ เพราะรับรู้ว่าพระองค์ท่านกำลังจะเสด็จมาเยี่ยม ทั้งๆ ที่ยังไม่ปรากฏพระวรกาย แต่คุณทองแดงรับรู้ได้จนกระทั่งเมื่อเสด็จมาใกล้ คุณทองแดงก็พยายามยืนและพยายามใช้จมูกดม และใช้ลิ้นเลียพระหัตถ์ของพระองค์ท่าน พระองค์ท่านทรงยื่นพระหัตถ์ที่สั่นเทาเพื่อทรงสัมผัสคุณทองแดงช่วงเวลานั้นผมและหลายคนที่เข้าเฝ้ามีความรู้สึกเดียวกันคือสัมผัสได้ถึงความรักระหว่างเจ้าของสัตว์และสัตว์เลี้ยง คุณทองแดงพยายามยืนให้ได้ทั้งๆ ที่ก่อนหน้านั้นไม่ค่อยมีแรง จึงได้แต่นอนอยู่ในรถเข็นตลอดเวลา 

l เรียนถามคุณหมออีกเรื่องคือ วันที่ในหลวง รัชกาลที่ 9 เสด็จพระราชดำเนินไปทรงรอในช่วงที่สัตวแพทย์ผ่าตัดรักษาคุณทองแดงที่โรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  

ท่านคณบดีฯ : วันเวลานั้นเป็นสิ่งที่เราชาวเกษตรศาสตร์ทุกคน รวมถึงสัตวแพทย์ไทยทุกคนต่างซาบซึ้งและจดจำได้ดีมากครับ พระองค์ท่านเสด็จพระราชดำเนินมาพร้อมกับ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และกรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ โดยในหลวง รัชกาลที่ 9 เสด็จในช่วงเวลาค่ำ เพราะไม่ทรงต้องการให้มีปัญหาการจราจรติดขัด แล้วพระองค์ประทับรอจนการผ่าตัดเสร็จเรียบร้อย จึงเสด็จกลับพร้อมคุณทองแดงเมื่อเวลาประมาณเกือบ 5 นาฬิกาวันรุ่งขึ้น ทรงรอจนคุณทองแดงฟื้นตัวจากการผ่าตัด นี่คือเครื่องยืนยันว่าในฐานะเจ้าของสัตว์เลี้ยง พระองค์ท่านพระราชทานความรักและความรับผิดชอบต่อสัตว์ พระองค์เสด็จไปเพื่อพระราชทานกำลังใจต่อสัตว์ และสัตวแพทย์ผู้ถวายงาน และอีกช่วงหนึ่งที่ผมประทับใจคือ ช่วงที่ประทับอยู่วังไกลกังวลเมื่อทรงมีเวลาว่างยามเย็นจะทรงเล่นกับสุนัขหลวง ณ บริเวณริมทะเลหน้าพระตำหนัก แล้วทรงสังเกตอาการของสุนัขหลวงทุกชีวิต ทรงดูว่ามีความผิดปกติอะไรบ้างหรือไม่ เมื่อมีลูกสุนัขใหม่ๆเกิดขึ้นก็จะทรงบันทึกว่าลูกสุนัขมีน้ำหนักเพิ่มวันละกี่กรัม แล้วทรงเล่าให้สัตวแพทย์ได้รับทราบ เพื่อให้ดูพัฒนาการของลูกสุนัข และมีอีกสิ่งหนึ่งที่พระองค์ท่านทรงเคยมีพระราชกระแสกับผมว่า สังเกตไหมว่าในวังไกลกังวลมีสุนัขจากภายนอกเข้ามาได้ ทรงเรียกสุนัขเหล่านั้นว่า ม ร ว แล้วทรงบอกว่าคือหมารอบวัง เพราะเขาเดินเข้าเดินออกจากตลาดหัวหินกับบริเวณวัง เรื่อง ม ร ว นี้แสดงพระอารมณ์ขันของพระองค์ แต่ที่มากกว่านั้นคือทรงบอกให้หาทางป้องกันปัญหาสุนัขจรจัดเพราะหัวหินเป็นเมืองท่องเที่ยว ต้องจัดการเรื่องนี้ให้ดีไม่ให้เป็นปัญหาเป็นอันตรายกับนักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างชาติ พระองค์พระราชทานแนวคิดเรื่องหาที่พักที่อยู่ที่เหมาะสมให้กับสุนัขจรจัดเวลาเขาเจ็บป่วยต้องมีการดูแลรักษา และต้องไม่ให้เขาแพร่พันธุ์ต่อไปในกรณีที่ไม่มีผู้รับไปเลี้ยงดูต่ออย่างเหมาะสม คือพระราชทานแนวคิด animalwelfare เพื่อจัดการกับสุนัขจรจัดให้เหมาะสมที่สุด ศูนย์นี้อยู่ในเขตเทศบาลหัวหิน มีสุนัขประมาณ 1 พันตัว เราดำเนินงานตามหลัก sheltermedicine อย่างเคร่งครัด คือแยกสัตว์เจ็บป่วยออกจากสัตว์ปกติ ทำหมันสัตว์ รักษาดูแลสุขภาพสัตว์ หาบ้านให้สัตว์ และสัตว์ที่มีสุขภาพดี เราก็นำเขาไปบริจาคโลหิตเพื่อเก็บไว้สำหรับสุนัขอื่นที่จำเป็นต้องได้รับโลหิตในยามเจ็บป่วยหรือผ่าตัด  

l เรียนถามเรื่องสระสุวรรณชาด และเครื่องมือรักษาสัตว์เจ็บป่วยที่พระราชทานให้กับคณะสัตวแพทย์ฯ มหาวิทยาลัยเกษตรฯ ครับ 

ท่านคณบดีฯ : สำหรับสระสุวรรณชาด หรือสระคุณทองแดงนั้น คือแนวคิดที่พระราชทานให้สำหรับใช้หลักธาราบำบัดกับสัตว์ที่เจ็บป่วยครับ โดยเฉพาะสัตว์ที่มีปัญหาข้อกระดูกต่างๆข้อสะโพก และสัตว์ที่รับการผ่าตัด ที่ต้องรักษาด้วยหลักการเคลื่อนไหวออกกำลังกายในน้ำเพื่อให้กล้ามเนื้อแข็งแรง และสามารถดำรงชีวิตได้ตามปกติมากยิ่งขึ้น ในหลวง รัชกาลที่ 9พระราชทานสระน้ำนี้ให้กับสัตว์ที่จำเป็นต้องรับการรักษาด้วยธาราบำบัด ไม่ได้ทรงต้องการให้สร้างเพื่อสุนัขหลวงเท่านั้น ดังนั้นสระนี้จึงเปิดให้บริการกับสัตว์ทั่วไปที่สัตวแพทย์ลงความเห็นว่าต้องใช้การรักษาด้วยธาราบำบัด ส่วนเครื่องมือแพทย์ต่างๆ ที่พระราชทานไว้นั้นก็มีมากมาย เช่น เครื่องควบคุมการให้น้ำเกลือ เครื่องวัดชีพจรวัดความดัน เครื่องตรวจวัดระดับออกซิเจนในเลือดเครื่องเอกซเรย์ช่องปากสำหรับงานทันตกรรมสัตว์ เป็นต้น แล้วยังพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์โดยมีทุนประเดิมเป็นเงิน 2 ล้านบาท เพื่อทรงตั้งกองทุนสำหรับสัตว์อนาถาที่เจ็บป่วย ซึ่งเราได้นำดอกผลของกองทุนนี้ไปช่วยเหลือสัตว์อนาถาที่อยู่ในความดูแลของคณะสัตวแพทย์ฯ เกษตรฯ ทั้งสี่แห่งตลอดมาถึงทุกวันนี้  

l อาจารย์ครับ หากผู้อ่านหนังสือพิมพ์แนวหน้าและผู้ชมรายการไลฟ์ วาไรตี ต้องการร่วมบริจาคเพื่อช่วยรักษาดูแลสัตว์อนาถากับโรงพยาบาลสัตว์เกษตรฯ จะทำได้โดยวิธีใดบ้างครับ 

ท่านคณบดีฯ : กราบขอบพระคุณในเมตตาจิตของทุกท่านครับ สามารถร่วมบริจาคได้โดยตรงที่โรงพยาบาลสัตว์ คณะสัตวแพทย์ฯ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และสามารถบริจาคโดยโอนเงินเข้าบัญชีธนาคารทหารไทย (ปัจจุบันคือ TTB) หมายเลข 069-2-30400-9 สาขาย่อมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หรือบัญชีธนาคารกรุงเทพ หมายเลข 043-7-12167-6สาขามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เงินบริจาคจะนำไปซื้อเครื่องมือสำหรับรักษาสัตว์เจ็บป่วย และใช้สำหรับซ่อมบำรุงเครื่องมือแพทย์ที่ชำรุด และเพื่อเป็นค่ายาและเวชภัณฑ์สำหรับสัตว์อนาถา ผมจำได้ว่าในหลวง รัชกาลที่ 9 มีพระราชกระแสเรื่องกองทุนสัตวอนาถาที่พระราชทานไว้ ทรงบอกว่าเพื่อให้ทองแดงเขาได้ทำบุญและช่วยเหลือสัตว์อื่นๆ ด้วย หากเรายังจำได้มีอยู่ยุคหนึ่งที่เราช่วยกันซื้อเสื้อคุณทองแดง ซึ่งเงินจากการจำหน่ายเสื้อนั้นเราก็นำไปใช้เพื่อช่วยเหลือสัตว์อนาถาที่ต้องได้รับการรักษายามเจ็บไข้ได้ป่วย สิ่งสำคัญที่สุดที่ผมขออนุญาตเน้นตรงนี้คือ เราทุกคนจะเห็นได้ชัดเจนว่าในหลวง รัชกาลที่ 9 ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ต่อทั้งพสกนิกรและต่อทั้งสัตว์ ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมโลกของเรา เราจะเห็นได้ว่าพระองค์ท่านทรงแสดงพระองค์ให้เราทุกคนประจักษ์ในเรื่องความรับผิดชอบต่อสัตว์เลี้ยง สิ่งที่พระองค์ทรงปฏิบัติให้พวกเราทุกคนเห็นคือ เมื่อเลี้ยงสัตว์แล้วต้องมีให้ความรัก ต้องรับผิดชอบต่อสัตว์ ต้องดูแลเขาให้ดี ไม่ทอดทิ้งเขา การที่บ้านเมืองของเรามีสุนัขจรจัดจำนวนมากก็เป็นเพราะสาเหตุสำคัญคือความไม่รับผิดชอบต่อสัตว์เลี้ยง พระองค์ท่านทรงสอนเราด้วยการปฏิบัติพระองค์ และพระราชทานแนวคิดแก้ปัญหาสัตว์จรจัดอย่างเป็นระบบให้สอดคล้องกับแนวคิดแนวปฏิบัติแบบไทยตามหลักศาสนาพุทธ และบริบทของสังคมไทยเราทุกคนเห็นได้ว่าพระองค์ทรงคำนึงถึงหลักความเป็นจริง และปัจจัยแวดล้อมทั้งหมดในการทรงงานทุกอย่าง ผมเชื่อว่าสิ่งที่พระองค์ทรงทำให้เราเห็นคือแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมกับสังคมไทยของเราซึ่งคนไทยสามารถนำไปปรับใช้ได้ในชีวิตจริงของเราทุกคน  

คุณจะได้พบรายการดีที่ครบครันด้วยสาระและความรู้ รายการ ไลฟ์ วาไรตี ออกอากาศทุกวันอาทิตย์ เวลา 16.00-16.25 น. ทางโทรทัศน์ NBT กดหมายเลข 2 และชมรายการย้อนหลังได้ที่ YouTube ไลฟ์ วาไรตี