เหตุการณ์ที่น่าสนใจระหว่างปฏิบัติการทางทหารของกองทัพรัสเซียในยูเครนตลอดหลายวันที่ผ่านมา คือการที่กระทรวงกลาโหมรัสเซียออกแถลงการณ์ยืนยันว่า ทหารรัสเซียได้เข้าควบคุมโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลในยูเครนแล้ว เพื่อปกป้องโรงไฟฟ้าดังกล่าวจาก กลุ่มชาตินิยมและองค์กรก่อการร้าย ที่อาจฉวยสถานการณ์วิกฤตนี้ ในการยั่วยุด้านนิวเคลียร์ นอกจากนี้ กระทรวงกลาโหมรัสเซียยังระบุว่า ได้บรรลุข้อตกลงร่วมกันกับทหารยูเครน เพื่อปกป้องเชอร์โนบิล และระดับของกัมมันตรังสีที่เชอร์โนบิลยังคงปกติ และเจ้าหน้าที่กำลังจับตาระดับกัมมันตรังสีอย่างใกล้ชิด

แล้วเชอร์โนบิลสำคัญอย่างไร

คำตอบก็คือ “ภูมิศาสตร์”

แจ็ค คีน อดีตเสนาธิการกองทัพสหรัฐฯ กล่าวว่า เชอร์โนบิลไม่มีความสำคัญทางทหาร แต่เป็นพื้นที่ที่ตั้งอยู่บนเส้นทางที่สั้นที่สุดจากเบลารุสไปยังกรุงเคียฟ ซึ่งเป็นเป้าหมาย “กลยุทธ์เด็ดหัว” ที่รัสเซียใช้เพื่อขับไล่รัฐบาลยูเครน คีนกล่าวว่า มันเป็นเส้นทางสำคัญ1 ใน 4 เช่นทาง ที่รัสเซียใช้ในการบุกยูเครน รวมถึงเส้นทางที่สองจากเบลารุส ที่มุ่งหน้าไปสู่ทางใต้ของเมืองคาร์คีฟ และพื้นที่ทางเหนืออย่างแคว้นไครเมีย ที่รัสเซียผนวกเมื่อปี 2014 เข้าสู่เมือง
เคอร์สัน

ทั้งนี้ เครื่องปฏิกรณ์ที่ 4 ของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลตั้งอยู่ห่างจากทางตอนเหนือของกรุงเคียฟ 108 กิโลเมตร เกิดระเบิดขึ้นในเดือนเมษายน ปี 1986 ระหว่างการทดสอบความปลอดภัยส่งผลให้เกิดรังสีแผ่กระจายไปทั่วยุโรปจนถึงพื้นที่ทางตะวันออกของสหรัฐฯ กัมมันตภาพรังสี ได้ส่งผลกระทบต่อยูเครนและเบลารุสรวมถึงพื้นที่บางส่วนของรัสเซียและยุโรป มีการคาดการณ์ว่า มีผู้เสียชีวิตทั้งทางตรงและทางอ้อมจากภัยพิบัติครั้งนี้ ตั้งแต่หลักพันราย ไปจนถึงกว่า 93,000 ราย จากโรคมะเร็งทั่วโลก

ส่วนที่กำบังชั่วคราวถูกสร้างขึ้น6 เดือนหลังเกิดเหตุระเบิดขึ้น เพื่อครอบคลุมเครื่องปฏิกรณ์ที่ได้รับผลกระทบ และปกป้องสิ่งแวดล้อมจากกัมมันตภาพรังสี และในเดือนพฤศจิกายน 2016 ได้มีการนำหลังคาครอบเพื่อกักกันสารกัมมันตภาพรังสีรั่วไหล คลุมเหนือที่กำบังอีกทีหนึ่ง

คีนกล่าวต่อว่า การยึดเชอร์โนบิลของรัสเซีย ไม่ได้เป็นการป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น และกล่าวว่า โรงไฟฟ้านิวเคลียร์อื่นๆ 4 แห่งของยูเครนที่ดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน ยังมีความเสี่ยงมากกว่าเมืองเชอร์โนบิล ซึ่งตั้งอยู่ใน “เขตยกเว้น” เสียอีกขณะที่แคลร์ คอร์คฮิล ผู้เชี่ยวชาญด้านกากกัมมันตรังสีจากมหาวิทยาลัยเชฟฟิลด์ในอังกฤษ กล่าวว่า รัสเซียเป็นหนึ่งในผู้ประกอบการนิวเคลียร์ที่มีประสบการณ์ที่สุดในโลก จากการที่เธอเข้าร่วมภารกิจนานาชาติในการทำความสะอาดเชอร์โนบิลมากว่า 6 ปีแล้ว ความสำเร็จของความร่วมมือนี้คือการสร้างโดมครอบเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ ด้วยงบประมาณกว่า 1,500 ล้านดอลลาร์ จากความร่วมมือของ30 ประเทศ

ความกังวลที่สุดของผู้เชี่ยวชาญในตอนนี้ คือเรื่องที่ว่า วิกฤตในยูเครน จะส่งผลต่อปฏิบัติการทำความสะอาดเหล่านี้หรือไม่เพราะเวลาผ่านไปกว่า 30 ปีแล้วแต่บรรดาผู้เชี่ยวชาญยังไม่สามารถทำความสะอาดเชอร์โนบิลทั้งหมดได้

นอกจากนี้ ล่าสุด ยังมีการตรวจพบระดับกัมมันตภาพรังสีที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิล เพิ่มขึ้นถึง 20 เท่าในวันศุกร์ โดยถึงแม้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชอร์โนบิลแม้จะร้างไปแล้ว หลังเกิดอุบัติเหตุนิวเคลียร์รั่วครั้งใหญ่สุดในโลกเมื่อกว่า 30 ปีก่อน แต่แกนเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ที่หลอมละลายยังคงถูกฝังอยู่ใต้ชั้นคอนกรีตหนาและบริเวณโรงไฟฟ้ายังคงกักเก็บกากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วจำนวนมาก เพื่อป้องกันไม่ให้กัมมันตภาพรังสีรั่วออกไปภายนอก

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า การที่จะเกิดภัยพิบัตินิวเคลียร์ครั้งใหญ่ที่เชอร์โนบิลครั้งใหม่เหมือนในอดีตนั้น เป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้แล้ว