Evusheld เป็นแอนติบอดี (antibody) สำเร็จรูปหรือภูมิคุ้มกันสำเร็จรูปเพื่อป้องกันการติดเชื้อโควิด-19 (หรือกล่าวแบบตรงไปตรงมาได้ว่าเพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อโควิด-19) Evusheld ได้รับอนุมัติภายใต้การอนุญาตแบบมีเงื่อนไขในสถานการณ์ฉุกเฉินจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาเมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2565 เมื่อได้รับการฉีด Evusheld ซึ่งเป็นแอนติบอดีสำเร็จรูปแล้ว ร่างกายเราจะมีภูมิคุ้มกันเลย และพร้อมที่จะต่อสู้กับเชื้อไวรัสโควิด-19ได้ทันที กล่าวคือถ้าเราเกิดได้รับเชื้อไวรัสโควิด-19 Evusheldจะไปสู้กับเชื้อไวรัสโควิด-19 โดยไปจับกับโปรตีนหนามของเชื้อไวรัสโควิด-19 ทำให้เชื้อไวรัสไม่สามารถเข้าไปในเซลล์ของเราได้ เราจึงไม่เป็นโควิด ซึ่ง Evusheld สามารถออกฤทธิ์ป้องกัน หรือลดการติดเชื้อได้ยาวถึง 6 เดือนหลังจากฉีด แอนติบอดี้สำเร็จรูปแตกต่างจากวัคซีน เนื่องจากเมื่อวัคซีนเข้าสู่ร่างกายแล้ว วัคซีนจะไปสอนหรือไปกระตุ้นให้เกิดการสร้างภูมิคุ้มกันเพื่อเตรียมพร้อมกับการสู้กับเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้

Evusheld ถูกออกแบบและผลิตโดยบริษัท AstraZenecaซึ่งประกอบไปด้วยยาแอนติบอดี 2 ชนิด ได้แก่ tixagevimab 1 ขวด และ cilgavimab 1 ขวด ให้โดยการฉีดยาแต่ละชนิดเข้ากล้ามเนื้อที่ก้น ข้างซ้ายหนึ่งเข็ม ข้างขวาหนึ่งเข็ม สามารถใช้ได้ในผู้ที่อายุ 12 ปีขึ้นไป และมีน้ำหนักไม่ต่ำกว่า 40 กิโลกรัม ยานี้เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาต่อการตอบสนองวัคซีน เมื่อได้รับวัคซีนแล้วไม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้เหมือนคนอื่นๆ เช่น ผู้ที่มีภูมิต้านทานไม่แข็งแรง หรือภูมิคุ้มกันที่ไม่ปกติ ผู้ป่วยที่รับประทานยากดภูมิอยู่ ผู้ป่วยที่มีการปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งและทำการรักษาอยู่ ผู้ป่วยโรค HIV หรือผู้ป่วยที่รับประทานยาสเตียรอยด์ในขนาดสูงเป็นระยะเวลาหนึ่งเป็นต้น รวมถึงคนที่มีอาการแพ้วัคซีนรุนแรงทำให้ไม่สามารถรับการฉีดวัคซีนได้ครบ Evusheld จึงเป็นคำตอบของคนกลุ่มนี้ซึ่งทำให้ท่านเหล่านี้มีภูมิคุ้มกัน และสามารถดำเนินชีวิตในสังคมได้ในช่วงที่ยังมีการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 อยู่

จากการศึกษาทางคลินิกในช่วงก่อนที่จะมีการระบาดของโอมิครอน พบว่า Evusheld มีความสามารถในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้ถึงเกือบ 80% และจากการศึกษาเบื้องต้นในหลอดทดลองพบว่า Evusheld สามารถป้องกันการติดเชื้อโอมิครอนได้เช่นกัน ทั้งนี้ข้อมูลในสถานการณ์จริงอาจจะมีให้เห็นกันในเร็วๆ นี้

อย่างไรก็ตาม Evusheld ไม่ได้ออกแบบเพื่อมาทดแทนวัคซีน ผู้ที่สามารถฉีดวัคซีนได้ ก็ยังมีความจำเป็นในการได้รับวัคซีน

โดยทั่วไปผลข้างเคียงจากการฉีด Evusheld อาจเกิดรอยแดงบริเวณฉีด ในบางคนอาจมีผลข้างเคียงต่อระบบหัวใจหรือหลอดเลือด และในบางคนก็มีโอกาสแพ้ Evusheld ได้เช่นเดียวกับยาหรือวัคซีนอื่นๆ ดังนั้นหลังฉีด Evusheld จำเป็นต้องมีการสังเกตการณ์อย่างน้อยหนึ่งชั่วโมง

สำหรับในประเทศไทย ทางกระทรวงสาธารณสุขคงจะมีแนวทางการได้รับการฉีด Evusheld และเกณฑ์ของผู้ที่ควรจะได้รับการฉีดเป็นลำดับแรกๆ สำหรับผู้ที่ได้รับวัคซีนโควิด-19 แล้ว หากอยู่ในกลุ่มที่จำเป็นต้องได้รับ Evusheld ก็สามารถฉีด Evusheld หลังจากได้รับวัคซีนโควิด-19 ไปแล้ว 2 อาทิตย์

เนื่องจาก Evusheld เป็นแอนติบอดีสำเร็จรูป จึงมีแนวโน้มในอนาคตที่อาจจะใช้ Evusheld สำหรับรักษาผู้ป่วยที่ติดเชื้อโควิด-19 ทั้งนี้ต้องรอผลการศึกษาและการพิจารณาจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาในต่างประเทศ Evusheld จึงอาจจะเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของการรักษาโควิด-19 ในอนาคตได้

ในปัจจุบัน จำนวนผู้ป่วยโควิด-19 เพิ่งเห็นอย่างได้ชัดทั้งที่ตัวเลขที่รายงานอาจไม่สูงอย่างที่เรารู้สึก ในขณะที่มีคนรอบข้างติดเชื้ออยู่มากพอสมควร และในบางโรงพยาบาลเริ่มเต็มไปด้วยผู้ป่วยโควิด ผู้ป่วยโควิดที่มีอาการน้อยมาก ส่วนใหญ่เป็นคนที่ได้รับการฉีดวัคซีนแล้ว สำหรับท่านที่ไม่เคยได้รับวัคซีนชนิด mRNA ไม่ว่าจะเป็นของบริษัทไฟเซอร์ หรือโมเดอร์นา ท่านควรที่ต้องได้รับวัคซีนชนิด mRNA เป็นเข็มกระตุ้น เพื่อให้มั่นใจว่าท่านมีภูมิคุ้มกันที่ดีพอ พร้อมที่จะสู้กับโรคสำหรับท่านที่เคยติดเชื้อโควิด-19 มาแล้วในอดีต ยังมีความจำเป็นต้องได้รับวัคซีนเพื่อกระตุ้นภูมิ เนื่องจากการเป็นโควิด-19ของแต่ละท่านไม่สามารถบอกได้ว่าจะมีภูมิคุ้มกันในระดับที่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้เท่ากับวัคซีนหรือไม่

ดังนั้นเข็มกระตุ้นจึงมีความจำเป็นอยู่ในปัจจุบัน เพื่อเราและประเทศจะได้สามารถดำเนินชีวิตได้ต่อไป สำหรับท่านที่มีภูมิต้านทานไม่แข็งแรง เนื่องจากความเจ็บป่วยจากโรคต่างๆ หรือมีการใช้ยาบางชนิด Evusheld เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกัน และป้องกันโควิด-19 ให้กับท่านได้ ท้ายนี้สุขอนามัย การล้างมือ สวมหน้ากากอนามัยในที่แออัด ยังมีความจำเป็นอยู่เสมอ

ผศ.ภก.ดร.บดินทร์ ติวสุวรรณ

คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย