พิพัฒพงศ์ อิศรเสนา ณ อยุธยา ร่วมสร้างฝายดอยคำกับน้องๆ

บริษัท ดอยคำ ผลิตภัณฑ์อาหาร จำกัด หนึ่งในโครงการตามพระราชดำริ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และเป็นบริษัทวิสาหกิจเพื่อสังคม ดำเนิน
ธุรกิจเพื่อสังคม (CSR on Process) จัดกิจกรรม “เยาวชนหัวใจดอยคำ” ณ โรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ 1 (ฝาง) จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อสนับสนุนการทำกิจกรรมเพื่อสังคม โดยการนำเยาวชนในพื้นที่และจากกรุงเทพฯ ร่วมสร้าง “ฝายดอยคำ” อันเป็นไปตามนโยบายการอยู่ร่วมกับชุมชนอย่างยั่งยืน โดยตั้งเป้าหมายให้เยาวชนที่มีหัวใจจิตอาสา ทำกิจกรรมเพื่อสังคมและส่วนรวม โดยมีจิตอาสาหมู่บ้านบ้านยางและพี่ๆ จากดอยคำมาช่วยสอนการทำฝาย เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2565

พิพัฒพงศ์ อิศรเสนา ณ อยุธยา กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ดอยคำผลิตภัณฑ์อาหาร จำกัด กล่าวว่า ฝายดอยคำโดยน้อมนำพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 คือการใช้ธรรมชาติดูแลธรรมชาติ เป็นการบูรณาการจากฝายประเภทต่างๆ เพื่อสร้างให้ฝายมีความแข็งแรงมีอายุการใช้งานที่นานขึ้นมีความยั่งยืน ฝายดอยคำเป็นฝายที่ทำมาจากไม้ไผ่ ลักษณะเหมือนฝายคอกหมูแต่มี 3 ชั้น ใช้ลำไม้ไผ่ตัดเป็นท่อน ตอกลงดินเรียงเป็นแนวผนังขวางกับร่องน้ำโดยให้ผนังด้านข้างสูงกว่าตรงกลาง ปลูกหญ้าแฝกตรงคันดินด้านข้างระหว่างฝายแต่ละชั้นพื้นที่ตรงกลางฝายให้เป็นทางน้ำไหล หญ้าแฝกจะช่วยยึดหน้าดินไว้ให้คงความเป็นคันดินทำหน้าที่ชะลอน้ำต่อไปหากไม้ไผ่ผุพังย่อยสลาย

“การวัดความสำเร็จของฝายไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าปีหนึ่งๆ เราสร้างได้กี่ฝาย แต่วัดจากฝายนั้นได้ทำหน้าที่ของมันแล้ว สิ่งที่ยืนยันได้ว่าฝายดอยคำได้ทำหน้าที่ของมันคือเมื่อยามฝนตกเราจะสังเกตได้ว่าน้ำที่ไหลมาตามร่องน้ำในพื้นที่จะไม่มีสีแดงขุ่นของดินโคลน หรือเศษไม้เศษตะกอนต่างๆ มากับน้ำ นั่นแสดงว่าฝายได้กักเศษโคลนเศษตะกอนต่างๆ ไว้ จึงทำให้น้ำที่ไหลลงมามีความใส เมื่อไผ่ที่ใช้สร้างฝายผุพังไปหญ้าแฝกก็เจริญเติบโตหยั่งรากลึกทำหน้าที่เป็นกำแพงธรรมชาติช่วยชะลอน้ำในฤดูฝนช่วยลดการกัดเซาะหน้าดิน และช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นในหน้าแล้งได้ และทำให้มีน้ำใช้ได้ตลอดปี นอกจากนี้ยังมีการปลูกไผ่ไว้ที่หูฝายทั้งสองข้าง เมื่อไผ่เจริญเติบโตเป็นกอใหญ่ก็ยังช่วยทำหน้าที่เช่นเดียวกับฝายและสามารถนำไม้ไผ่ไปใช้ประโยชน์อื่นๆ ได้อีกนี่คือหลักธรรมชาติดูแลธรรมชาติที่ก่อให้เกิดฝายดอยคำ

พ่อหลวงกิตติพงค์ ยาวุฒิ

สำหรับการนำน้องๆ เยาวชนในพื้นที่มาร่วมสร้างฝายดอยคำก็เพื่อให้เขาได้มีส่วนร่วมในการดูแลบ้านเกิด เห็นคุณค่าของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เห็นความ
สำคัญของป่าและน้ำ เพราะพวกเขาคือ คนรุ่นต่อไปที่จะได้รับประโยชน์จากธรรมชาติในพื้นที่ รวมถึงน้องๆ เยาวชนจากต่างพื้นที่ก็จะเป็นการปลูกฝังจิตสำนึกความเป็นนักพัฒนาอาสาเพื่อสังคมของเยาวชนไทยให้มีความรับผิดชอบ มีความเสียสละต่อสังคม และการมีจิตสาธารณะ ซึ่งดอยคำได้ร่วมกับจิตอาสาสร้างฝายในพื้นที่มา 6 ปีแล้วโดยในปีหน้าดอยคำจะมีการจัดทำปฏิทินฝายดอยคำ เพื่อให้เยาวชนหรือผู้มีจิตอาสาได้เข้ามาเรียนรู้การทำฝายดอยคำร่วมกัน”

น้องพิณแพง ด.ญ.ศินาถ สารภิรมย์ อายุ 9 ขวบ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนอนุบาลปัตตานี จ.ปัตตานี ที่ใช้เวลาช่วงปิดเทอมมาร่วมทำฝาย เล่าให้ฟังว่า“วันนี้พี่ๆ จิตอาสาดอยคำให้ช่วยถือค้อนตอกไม้ไผ่เผื่อทำฝายโดยมีพี่มาช่วยสอนการถือค้อนและวิธีการตอกให้นอกจากนี้ ยังได้ช่วยลำเลียงหญ้าแฝก เพื่อนำมาปลูกสำหรับเป็นแผงเหมือนกำแพง ช่วยกรองตะกอนดินและรักษาหน้าดิน แม้แดดจะร้อนไปนิด แต่สนุกดี ทำให้ไม่รู้สึกเหนื่อย ชอบที่ได้มาช่วยกัน และได้รู้จักเพื่อนๆ พี่ๆ หลายคนตอนแรกไม่รู้จักการสร้างฝายมาก่อน วันนี้ได้รู้ว่าการสร้างฝาย เพราะได้ฟังจากพี่ๆเล่าถึงหน้าที่และประโยชน์ของฝายว่าเป็นการชะลอน้ำจากธรรมชาติ ช่วยให้ชุมชนมีน้ำใช้ ทั้งยังช่วยปกป้องหน้าดินด้วย ดีใจที่ได้มาร่วมกิจกรรมครั้งนี้ หากมีโอกาสอยากมาร่วมอีกค่ะ”

พ่อหลวงกิตติพงค์ ยาวุฒิ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 12 บ้านยาง ต.แม่งอน อ.ฝางจ.เชียงใหม่ กล่าวว่า “บ้านยางตั้งอยู่บนพื้นที่ราบเชิงเขา จะมีร่องน้ำภายในหมู่บ้านหลายแห่ง ก่อนหน้านั้นชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างฝายโดยใช้ภูมิปัญญาดั้งเดิมอยู่แล้ว จนกระทั่งเกิดเหตุน้ำท่วมใหญ่เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2549 บ้านเรือนเสียหายชาวบ้านได้รับความเดือดร้อนอย่างหนัก ทำให้รู้ว่าฝายที่เราสร้างไว้ยังไม่มั่นคงแข็งแรงพอพอหลังน้ำท่วมใหญ่ก็มีนักวิชาการ หน่วยงานต่างๆ เข้ามาให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างฝายและโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ 1(ฝาง) ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ก็เข้ามามีส่วนร่วมกับชุมชนอย่างเต็มที่ เราได้เรียนรู้ร่วมกันในการทดลองทำฝายรูปแบบต่างๆ และพบว่าฝายดอยคำคือฝายที่ตอบโจทย์ของพื้นที่เรามากที่สุด ใช้งานได้ประโยชน์เต็มศักยภาพ โดยในแต่ละปีเราจะวางแผนในการสำรวจร่องน้ำ ทางน้ำว่าควรจะสร้างฝายจำนวนเท่าไหร่ ตรงไหนต้องบำรุงซ่อมแซม จนเกิดเป็นผลสำเร็จทุกวันนี้เวลาฝนตกร่องน้ำให้พื้นที่บ้านยางจะไม่มีน้ำแดงขุ่น หรือเศษตะกอนไหลมากับน้ำ แสดงว่าฝายได้ทำหน้าที่ของมันเป็นอย่างดี”

สำหรับสถานศึกษา หน่วยงาน และประชาชนผู้สนใจร่วมกิจกรรมสร้าง “ฝายดอยคำ”สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ 1 (ฝาง)จังหวัดเชียงใหม่ โทร.084-9509769(คุณศรายุทธ ปัญญาเลิศ)