หากมีอาการปัสสาวะขัดหรือลำบาก ปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะกลางคืนบ่อยกว่าปกติ หลายคนอาจจะคิดถึงโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ แต่ทั้งนี้ทราบหรือไม่ว่า นี่อาจเป็นสัญญาณเตือนสำคัญของไตวายเรื้อรัง ซึ่งไตวายเรื้อรังเปรียบได้เสมือนฆาตกรเงียบ เนื่องจากในช่วงแรกแทบไม่มีสัญญาณเตือนและอาการจะปรากฏชัดเจนในช่วงระยะท้าย เมื่อไตได้รับความเสียหายไปมากแล้ว

พญ.เนสินี เก้าเอี้ยน แพทย์ชำนาญการ อายุรศาสตร์โรคไตโรงพยาบาลธนบุรี บำรุงเมือง ให้ข้อมูลว่า คนเรามีไตสองข้างมีรูปร่างคล้ายถั่วตั้งอยู่ในตำแหน่งแถวใต้ชายโครงด้านหลังบริเวณบั้นเอวทั้งสองข้าง และอยู่นอกช่องท้อง ไตสองข้างต่อกับท่อปัสสาวะและมาเปิดที่กระเพาะปัสสาวะ โดยที่ไตแต่ละข้างมีหน่วยไตข้างละ 1 ล้านหน่วยเสมือนรูกรองในเครื่องกรองน้ำ ไตมี4 หน้าที่สำคัญ ได้แก่ การผลิตปัสสาวะเพื่อกำจัดของเสีย การกำจัดสารพิษหรือยาบางชนิดออกจากร่างกาย การสร้างฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการสร้างเม็ดเลือดแดง และวิตามินดีซึ่งมีความสำคัญต่อการสร้างกระดูก และมีหน้าที่ในการควบคุมความเป็นกรดด่างในเลือดควบคุมความดันโลหิต สมดุลน้ำและเกลือแร่

ทราบหรือไม่โรคทางไตมี 5 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่มีความผิดปกติของปัสสาวะแต่ไม่มีอาการแสดง กลุ่มโรคเนื้อไตอักเสบ กลุ่มโรคไตบวมน้ำ กลุ่มไตวายเฉียบพลัน และกลุ่มไตวายเรื้อรัง โรคไตวายเรื้อรัง คือ ภาวะที่ไตสูญเสียหน้าที่หลักอย่างต่อเนื่อง หรือมีการทำงานของไตน้อยลงแบบค่อยเป็นค่อยไป ซึ่งอาศัยค่าอัตราการกรองของเสียของไต ปัจจัยที่เกิดไตวายเรื้อรังมีหลายสาเหตุ แต่มักเกิดจากผลจากโรคแทรกซ้อนจาก โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง นอกจากนี้ ยังมีอีกหลายสาเหตุไม่ว่าจะเป็น โรคนิ่วในไตและทางเดินปัสสาวะ การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะบ่อยครั้ง ไตอักเสบ โรคทางพันธุกรรม เช่น โรคถุงน้ำในไต รวมถึงอาจเกิดจากผลข้างเคียงจากการใช้ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAID) ยาปฏิชีวนะบางตัว และสมุนไพร ปัญหาของไตวายเรื้อรังมักไม่มีสัญญาณเตือนความผิดปกติจะไม่แสดงจนกว่าการทำงานของไตจะลดลงเหลือ 1 ใน 4 ของการทำงานปกติ อาการที่สงสัยว่าเกิดภาวะไตวายเรื้อรัง ผู้ป่วยจะมีอาการอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ซีด ขาบวมเมื่อกดลงไปแล้วบุ๋ม คันตามตัว ปัสสาวะกลางคืนบ่อยครั้ง ปัสสาวะเป็นฟอง ปัสสาวะเป็นเลือด

สำหรับการวินิจฉัยภาวะไตวายเรื้อรัง ผู้ป่วยจะมีการตรวจพบโปรตีนรั่วในปัสสาวะ ตรวจเลือดพบ การทำงานของไตลดลงต่อเนื่องนานเกิน 3 เดือน อัลตราซาวนด์พบขนาดไตเล็กลง ระดับความรุนแรงของไตวายเรื้อรัง แบ่งตามอัตราการกรองของไต มี 5 ระยะดังต่อไปนี้ ระยะที่ 1 : อัตราการกรอง > 90 ไตเริ่มผิดปกติ ระยะที่ 2 : อัตราการกรอง 60-89 ไตเรื้อรังระยะเริ่มต้น ระยะที่ 3 : อัตราการกรอง 30-59 ไตเรื้อรังระยะปานกลาง ระยะที่ 4 : อัตราการกรอง 15-29 ไตเรื้อรังระยะรุนแรงระยะที่ 5 : อัตราการกรอง < 15 ไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย

การรักษาไตวายเรื้อรังเนื่องจากความรุนแรงของไตวายเรื้อรังมีหลายระยะการรักษาจึงเป็นไปตามความรุนแรงในแต่ละระยะ ตั้งแต่การรักษาพื่อชะลอความเสื่อมของไตไปถึงการรักษาด้วยวิธีบำบัดทดแทนไต หรือการล้างไต ซึ่งจะเป็นการรักษาผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะที่ 5 เท่านั้น

ทั้งนี้ การชะลอความเสื่อมไตวายเรื้อรังสามารถทำได้ ด้วย “กฎ 3D”คือ D Diet ได้แก่ คุม อาหารเค็มโดยปริมาณโซเดียม ควรน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน คุม อาหารโปรตีนสูงควรรับประทานอาหารที่มีโปรตีนคุณภาพดีร่วมกับกรดอะมิโน ปริมาณตามคำแนะนำของแพทย์ รวมทั้ง คุมอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง D Drug ได้แก่คุมความดันโลหิตน้อยกว่า 130/80 มิลลิเมตรปรอท คุม ระดับน้ำตาลในเลือดโดยมีเป้าหมายระดับน้ำตาลสะสม 6.5-7% เช่น ยากลุ่ม SGLT2 inhibitorคุม ระดับไขมันให้ระดับไขมัน LDL-C น้อยกว่า 100 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตรอีกทั้ง งดยาที่มีผลเสียต่อไต เช่น ยาแก้ปวดชนิด NSAIDs และยาสมุนไพร D Do ได้แก่ คุม น้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม คุม การออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาที ต่อสัปดาห์ และ งด การสูบบุหรี่ เพื่อลดการรั่วของโปรตีนไข่ขาวในปัสสาวะ “กฎ 3D” ร่วมกับการไปพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการชะลอความเสื่อมของไต

ข้อมูลเพิ่มเติมคลิกที่ Facebook :  โรงพยาบาลธนบุรี บำรุงเมือง Thonburi Bamrungmuang Hospital Line : @thbhospital และเว็บไซต์ : https://www.thonburibamrungmuang.com หรือขอรับคำปรึกษาโทร.02-2207999