ในปัจจุบันมักมีคำถามว่า หากทราบว่าติดเชื้อโควิด-19 มาหลายวันแล้ว ตรวจ ATK ยังขึ้นสองขีดอยู่เลย ทำอย่างไรดี ?

เรามาทำความเข้าใจเกี่ยวกับการตรวจหาแอนตี้เจน (antigen) ของเชื้อ SARS-CoV-2 หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า การตรวจแบบ ATK (Antigen Test Kit) ซึ่งเป็นการตรวจที่ทำได้ง่าย สามารถทำได้ด้วยตนเอง ถ้าบุคคลใดมีอาการคล้ายโควิด-19 แล้วตรวจพบ “ATK ขึ้นสองขีด” ก็จะแปลว่าบุคคลนั้นติดเชื้อหรือเป็นโควิดแล้ว คนจำนวนไม่น้อยก็จะเฝ้าติดตามตรวจ ATK ซ้ำจนกว่าจะเหลือขีดเดียว จึงจะแปลว่า “หายแล้วไม่แพร่เชื้อแล้ว” และมักจะมีคำถามว่าจะต้องติดตามตรวจ ATK อีกครั้งหรือเมื่อไหร่ แต่ความจริงการแปลผลจะไม่ตรงไปตรงมาอย่างที่เข้าใจ

มีการศึกษาเปรียบเทียบการเพาะเชื้อกับผลการตรวจ ATK พบว่า ถ้าเริ่มนับจากวันที่มีอาการจนถึงวันที่ 10 ประมาณร้อยละ 50 (เอาตัวเลขกลมๆ) ของผู้ป่วยมีผลการตรวจ ATK เป็นลบ (เหลือขีดเดียว) ที่เหลือจะยังเป็นบวก (คือสองขีด) แต่ผู้ป่วยเกือบทุกรายจะเพาะเชื้อขึ้นไม่เกิน 6 วัน มีน้อยรายมากที่มีเชื้อขึ้นจากช่วงวันที่ 6 ถึง 10 วันไปแล้ว ดังนั้น การที่ ATK บวกอยู่หลายๆ วันจึงไม่ได้แปลว่าเรายังแพร่เชื้อได้

แต่ถ้ามาดูกลุ่มผู้ป่วยที่มีผลATK เป็นบวก แล้วติดตามไปจน ATK ลบ ปรากฏว่า เมื่อ ATK ลบจะเพาะเชื้อไม่ขึ้นเลย นั่นคือถ้า ATK เปลี่ยนจากบวกเป็นลบ ก็แปลว่าไม่น่าจะมีเชื้อแพร่ได้แล้ว ก็น่าจะยุติการกักตัวได้

โดยสรุปหลังจากติดเชื้อ และผล ATK เป็นบวกแล้ว หากติดตามต่อไป ถ้าผล ATK เป็นลบ ก็มักจะแปลว่าไม่มีเชื้อแล้วจริง แต่ถ้าหลังวันที่ 6 ผลการตรวจยังเป็น “บวก” ก็ไม่ได้แปลว่ามีเชื้อจริงๆ แต่อาจจะเป็นซากของเชื้อเท่านั้น ดังนั้นทางการจึงไม่แนะนำให้ต้องตรวจซ้ำหลังจากทราบว่าเป็นแล้ว อย่างไรก็ตามผู้ป่วยยังควรต้องระมัดระวังการแพร่เชื้อด้วยการสวมหน้ากากเมื่ออยู่ร่วมกับคนอื่น และต้องรักษาระยะห่าง เมื่อพ้นกำหนด 10 วันไปแล้วจึงจะถือว่าปลอดภัย

ข้อควรปฏิบัติคือ ถ้าเราติดเชื้อโควิด-19 แล้วและไม่มีอาการรุนแรง ก็แยกตัวจากคนอื่น 5 วันหลังจากนั้นก็สามารถไปไหนต่อไหนได้ ไปทำงานได้ ไปซื้อของได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในสถานที่แออัดที่การระบายอากาศไม่ดี เลี่ยงการรับประทานอาหารร่วมกันหรืออยู่ใกล้ชิดกันโดยไม่สวมหน้ากากอีก 5 วัน หลังจาก 5+5 คือ 10 วัน ก็สามารถใช้ชีวิตปกติแบบ New Normal

ย้ำนะครับ ไม่ต้องสนใจไปติดตามตรวจ ATK เพราะถ้าเป็นบวกไม่ได้แปลว่า เรายังคงแพร่เชื้อได้

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์ กำธร มาลาธรรม