โรคกระดูกและข้อจัดเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทยและทั่วโลก จากอุบัติการณ์ของโรคที่เพิ่มขึ้น
อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะโรคข้อเสื่อมที่เป็นสาเหตุอันดับสี่ของโรคนับตามจำนวนปีที่มีชีวิตอยู่กับความพิการ ผลกระทบหลักๆ ไม่ได้มีเพียงมิติสาธารณสุข และคุณภาพชีวิตประชากร แต่ยังส่งผลไปถึงมิติเศรษฐกิจดังนั้น การดูแลแก้ไขปัญหาโรคกระดูกและข้อจึงนับเป็นความท้าทายอย่างหนึ่งของประเทศไทย

ในฐานะผู้บริหารคนล่าสุดขององค์กรที่มีบทบาทหน้าที่เชื่อมประสานองค์ความรู้ด้านการดูแลรักษากลุ่มโรคกระดูก
และข้อ สู่องค์กรวิชาชีพอื่น ตลอดจนเผยแพร่ให้ประชาชนทั่วไป ศ.นพ.กีรติ เจริญชลวานิชนายกสมาคมออร์โธปิดิคส์แห่งประเทศไทยเผยถึงวิสัยทัศน์และภารกิจในการดูแลป้องกันโรคกระดูกและข้อ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการร่วมขับเคลื่อนสังคมไทยสุขภาพดีทุกช่วงวัย

“คำว่า “ออร์โธปิดิคส์” (Orthopedics) หมายถึงศาสตร์การดูแลผู้ป่วยโดยแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญในการแก้ไขรักษากระดูกและข้อต่างๆ ที่มีลักษณะโก่งหรือผิดรูป แตกหัก ครอบคลุมไปถึงความผิดปกติของระบบกล้ามเนื้อ เส้นประสาท และกระดูกสันหลังในร่างกายมนุษย์จะมีกระดูกที่เป็นแกนหลัก ในการขับเคลื่อนแกนกระดูกที่เป็นแกนหลักให้ใช้งานในชีวิตประจำวันได้ ต้องอาศัยข้อต่อ การขับเคลื่อนของข้อต่อก็จำเป็นต้องใช้กล้ามเนื้อ กล้ามเนื้อจะทำงานได้ก็ต้องใช้ระบบเส้นประสาท กระบวนการทั้งหมดทำให้มนุษย์สามารถควบคุมบังคับตัวเองได้ เรียกรวมๆ ว่า “ระบบของกล้ามเนื้อกระดูก ข้อ และระบบเส้นประสาท” หากมีความผิดปกติอย่างใดอย่างหนึ่ง จะไม่สามารถใช้ชีวิตตามกิจวัตรประจำวันได้ เป้าหมายและหน้าที่ของแพทย์ออร์โธปิดิคส์คือ จะต้องทำการรักษาซ่อมแซมให้กลับมาทำงานได้เหมือนเดิม”

สำหรับสถานการณ์ของโรคทางออร์โธปิดิคส์ในปัจจุบัน จากการที่ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างแท้จริง ซึ่งเป็นวัยที่มีความเสื่อมของร่างกายมากกว่าวัยอื่นๆ โดยเฉพาะความเสื่อมของอวัยวะที่มีผลต่อการใช้ชีวิต อย่างข้อเข่า ข้อสะโพก กระดูกสันหลัง จนถึงกระดูกข้อต่อต่างๆ หากเป็นเพศหญิงก็ต้องเผชิญกับภาวะกระดูกบางมากกว่าเพศชาย จึงเป็นหน้าที่ของแพทย์ออร์โธปิดิคส์เช่นกัน ที่ต้องหาแนวทางทำให้ความเสื่อมนั้นชะลอลง ผู้ป่วยไม่ต้องทุกข์ทรมาน และไม่ต้องสูญเสียทรัพยากรสำหรับการรักษา

“ปัจจุบัน สมาคมออร์โธปิดิคส์แห่งประเทศไทย มีสมาชิกซึ่งเป็นแพทย์ออร์โธปิดิคส์ทั่วประเทศจำนวนกว่า 3,000 คนดูแลพี่น้องประชาชนกระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาคและเป็นศูนย์กลางขององค์ความรู้วิชาออร์โธปิดิคส์ ถ่ายทอดจากแพทย์สู่แพทย์ รวมถึงจากแพทย์ออร์โธปิดิคส์ต่อแพทย์สาขาอื่นๆ ที่ต้องทำงานร่วมกัน ในด้านประชาชนก็ต้องให้ความรู้เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการเจ็บป่วยทางด้านข้อกระดูก กล้ามเนื้อและเส้นประสาทในทุกช่วงวัย”

สำหรับการดำเนินงาน ในฐานะนายกสมาคมคนใหม่ ศ.นพ.กีรติ เผยว่า “การดำเนินการของสมาคมออร์โธปิดิคส์แห่งประเทศไทยในปี 2566 ที่จะเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมในลำดับแรก คือ การเผยแพร่องค์ความรู้สู่ประชาชนในแต่ละพื้นที่ตามภูมิภาคต่างๆ นำร่องด้วยการจัดประชุมวิชาการใน 3 จังหวัด เริ่มจากโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชสระแก้ว ในเดือนมกราคม โรงพยาบาลปัตตานีในเดือนมิถุนายน และสุดท้ายโรงพยาบาลศูนย์ลำปาง ในช่วงปลายปีประมาณเดือนพฤศจิกายน

ซึ่งการจัดประชุมวิชาการจะช่วยให้ประชาชนได้รับความรู้ในการดูแลป้องกันโรคกระดูก ข้อ กล้ามเนื้อ และเส้นประสาท เช่น การเกิดภาวะข้อเสื่อมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นข้อเข่า ข้อสะโพก ข้อกระดูกสันหลังเสื่อม ปวดหลัง หรือกระทั่งการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา ข้อไหล่หลุด หรือกล้ามเนื้อฉีกขาดหรือโรคของคนทำงานอย่างออฟฟิศซินโดรมขณะเดียวกันจะมีการจัดทำสื่อให้ความรู้ที่ถูกต้องในการป้องกันโรคต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระดูกข้อ กล้ามเนื้อ และเส้นประสาท พร้อมกับหาช่องทางเผยแพร่เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงได้มากที่สุด สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง

และแผนงานสุดท้าย จะเป็นการเร่งสร้างสังคมผู้ป่วยที่อยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ออร์โธปิดิคส์ทั่วประเทศ ในกลุ่มโรคเดียวกัน เช่น โรคของกระดูกสันหลัง โรคเนื้องอกในกระดูก โรคข้อเสื่อม โรคกระดูกพรุน โรคออฟฟิศซินโดรม โรคทางนิ้วโดยเฉพาะโรคกระดูกคอเสื่อมซึ่งพบได้บ่อยในปัจจุบัน เมื่อมีสังคมของคนที่เจ็บป่วยด้วยโรคเดียวกัน จะทำให้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ซึ่งกันและกัน”

นอกจากนี้ ศ.นพ.กีรติ ยังได้กล่าวถึง ความก้าวหน้าในการรักษาผู้ป่วยของแพทย์ไทยโดยเฉพาะสาขาออร์โธปิดิคส์นั้น ได้รับการยอมรับว่าเป็นอันดับหนึ่งของภูมิภาค มีองค์ความรู้หลายเรื่องเกิดจากความชำนาญของแพทย์ไทย เช่น ผ่าตัดแล้วจะลดความเจ็บปวดหรือสูญเสียเลือด ฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว ตลอดจนเทคนิคพิเศษต่างๆ ส่งผลให้เกิดเป็นต้นแบบที่ประเทศอื่นๆ ในภูมิภาค ได้ดำเนินตาม

“ออร์โธปิดิคส์เป็นโรคที่จำเป็นต้องใช้ทรัพยากรและเทคโนโลยีในการรักษา เช่น กระดูกเทียมชิ้นใหญ่ วัสดุโลหะ
อัลลอย 3 มิติ สำหรับรักษาโรคมะเร็งในกระดูก รวมไปถึงความเชี่ยวชาญและชำนาญของศัลยแพทย์ เทคโนโลยีของการรักษาคนไข้จึงเป็นอีกเรื่องที่ท้าทายว่าประเทศไทยจะสามารถผลิตเองได้หรือไม่ซึ่งในเวลานี้ โลหะทดแทนกระดูกเฉพาะบุคคลเราทำได้แล้ว และสมาคมออร์โธปิดิคส์แห่งประเทศไทย พร้อมที่จะก้าวเป็นผู้นำและสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับโลก ด้วยการสนับสนุนเพื่อพัฒนาต่อยอดในการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ ในการดูแลรักษาผู้ป่วยเลือกใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสมและคุ้มค่าที่สุด”

แม้ออร์โธปิดิคส์จะเป็นโรคที่ส่วนใหญ่เกิดจากความเสื่อมและความผิดปกติในร่างกาย แตกต่างไปจากกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่มีสาเหตุมาจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต แต่ก็สามารถดูแลตัวเองให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น โดยนายกสมาคมออร์โธปิดิคส์แห่งประเทศไทย มีคำแนะนำทิ้งท้ายว่า

“ก่อนที่ร่างกายเราจะเสื่อมจนดูแลตัวเองไม่ได้ แนะนำให้ทุกคนดูแลใส่ใจร่างกายให้แข็งแรงที่สุด โดยเฉพาะกล้ามเนื้อจะแข็งแรงได้นั้นต้องมีการใช้งานออกแรงอย่างเหมาะสมและสม่ำเสมอง่ายๆ คือ เดินอย่างน้อยวันละ 15-20 นาที
รับประทานอาหารถูกหลักโภชนาการ และพักผ่อนให้เพียงพอ หากมีความสมดุลทั้ง3 อย่างนี้ จะส่งผลให้ระบบอื่นๆ ในร่างกายดีตามมา คุณภาพชีวิตจะดีขึ้นอย่างแน่นอน”

ผู้สนใจสามารถติดตาม ข้อมูลข่าวสาร และกิจกรรมต่างๆ ของสมาคมออร์โธปิดิคส์แห่งประเทศไทยได้ที่เว็บไซต์http://toa.or.th/ เฟซบุ๊ก https://www.facebook.com/thaiorthopaedic และ LINE OA : @toathai