ศ.นพ.อภิชาติ อัศวมงคลกุล คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล นพ.พงศ์เทพวงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการพัฒนาระบบสุขภาพสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) แถลงข่าว “ศิริราชรุกเข้าถึงชุมชน เพื่อแก้ไขปัญหาสุขภาพอย่างยั่งยืน ในโครงการบางกอกน้อยโมเดล 2” ณ ห้องประชุมใหญ่ ชั้น 1 อาคารเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 (SiMR) โรงพยาบาลศิริราช เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน ที่ผ่านมา

จากการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ในเชิงโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนไป ส่งผลต่อการเกิดโรคอุบัติใหม่และโรคอุบัติซ้ำ ระบบสาธารณสุขควรรองรับโครงสร้างประชากร คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลจึงริเริ่มการเตรียมความพร้อมเชิงระบบในพื้นที่ชุมชนกึ่งเมือง เพื่อเป็นต้นแบบเมืองสุขภาพดี (Healthy City) ชุมชนสุขภาพดี (Healthy Community) โดยเริ่มนำร่องในพื้นที่บางกอกน้อย จากการดำเนินงานโครงการบางกอกน้อยโมเดลที่ผ่านมาเป็นระยะเวลา 8 ปีมีการถอดบทเรียนในหลายมุมมอง อาทิ แผนบริหารโครงการการประสานงานเครือข่าย รวมถึงขั้นตอนการลงชุมชน นำมาสู่การพัฒนาเฟสถัดมา “โครงการบางกอกน้อยโมเดล 2” บูรณาการระบบสุขภาพเชิงรุกให้สอดคล้องกับนโยบายของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล เน้นการเตรียมความพร้อมด้านเปลี่ยนแปลงสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลตามช่วงวัย สะท้อนปัญหาที่เกี่ยวข้อง แก้ไขเชิงระบบจากต้นเหตุ ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ของผู้นำชุมชนและประชาชนในการร่วมพัฒนา ระดมความคิดออกแบบบริบทของประชาชนในการจัดการสถานการณ์ตามพื้นที่ร่วมกับ สสส. ในการขับเคลื่อนงานเพื่อสร้าง
สุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืน

ศ.นพ.อภิชาติ อัศวมงคลกุล กล่าวว่าสังคมปัจจุบันมีความตื่นตัวเรื่องสุขภาพมากขึ้น การสร้างความยั่งยืนทางสุขภาพของประชาชนถือเป็นเรื่องสำคัญที่คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล เร่งดำเนินงานตามวิสัยทัศน์และพันธกิจหลัก ในส่วนของการจัดการศึกษา การฝึกอบรม การวิจัย การบริการทางการแพทย์ มุ่งหวังที่จะขับเคลื่อน และเชื่อมโยงกลไกการบริหารต่างๆ ในระบบสุขภาพ รวมถึงพัฒนาระบบให้สอดคล้องกับความหลากหลายทั้งเชิงกลไกและบริบทของพื้นที่ เพื่อการวางแผนการใช้ประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ด้านสาธารณสุข นั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นการสร้างโมเดลชุมชนสุขภาพดี โดยเริ่มจากพื้นที่ชุมชนโดยรอบโรงพยาบาลศิริราช นั่นคือ ชุมชนเขตบางกอกน้อย ซึ่งได้มีการพัฒนาระบบฐานข้อมูลสุขภาพของชุมชน เพื่อนำไปออกแบบการแก้ไขปัญหาสุขภาพให้เหมาะสมกับชุมชน พร้อมทั้งเป็นเครื่องมือสำหรับพัฒนากิจกรรมโครงการและองค์ความรู้ต่างๆ ที่ตอบสนองต่อการสร้างระบบสุขภาพของประชาชน

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ กล่าวว่าคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลสามารถมีศักยภาพในการช่วยสนับสนุนกระบวนสร้างสุขภาพและสุขภาวะของชุมชนบางกอกน้อยในมิติต่างๆ ได้เป็นอย่างดี ถือเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมทางสุขภาพในชุมชนเมืองที่ครอบคลุมมิติด้านสุขภาพ สังคม ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อม อีกทั้งการร่วมมือกับเครือข่ายพันธมิตรสามารถส่งมอบสุขภาวะและคุณภาพชีวิตให้กับสังคมต่อไปได้อย่างเป็นรูปธรรม ดังนั้น สสส. จึงให้การสนับสนุนโครงการดังกล่าวภายใต้พันธกิจ “จุดประกาย กระตุ้น สาน และเสริมพลังบุคคล ชุมชน และองค์กรทุกภาคส่วน ให้มีขีดจำกัดความสามารถ และสร้างสรรค์ระบบสังคมที่สนับสนุนต่อการมีสุขภาวะ”

การจัดการระบบสุขภาพชุมชนบางกอกน้อย ดำเนินงานผ่านโครงการ 8 โครงการ ได้แก่ โครงการพัฒนาต้นแบบด้านการดูแลผู้ป่วยฉุกเฉินในชุมชนกึ่งเมือง,โครงการรูปแบบระบบการแจ้งเตือนมลพิษทางอากาศ, โครงการบางกอกน้อยปลอดภัย
ไร้โรคอ้วน, โครงการพัฒนาการฟื้นฟูสมรรถภาพ, โครงการการพัฒนาต้นแบบการจัดการเรียนรู้เพศวิถีและการให้
การปรึกษาทางเพศ, โครงการการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง, โครงการแกนนำเฝ้าระวังเบาหวานและความดันโลหิตสูงในชุมชนเมืองวิถีใหม่ และโครงการต้นแบบการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยในศูนย์เด็กเล็กชุมชนบางกอกน้อย

ตลอดระยะเวลาการดำเนินงานที่ผ่านมา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลเกิดการเรียนรู้ในการทำงานร่วมกับชุมชน โดยรูปแบบร่วมคิด ร่วมทำร่วมวางแผน พร้อมทั้งผนวกการบูรณาการสหสาขาวิชาชีพขับเคลื่อนสู่การเรียนรู้กลุ่มเป้าหมายก่อนเริ่มดำเนินโครงการ ส่งผลให้เกิดโครงการที่มีประสิทธิภาพ และสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างครอบคลุมกับกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ นอกจากนี้ ชุมชนได้เรียนรู้การทำงานร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์เปิดโอกาสให้พัฒนาศักยภาพในการจัดกิจกรรมส่งเสริมและดูแลสุขภาพได้ด้วยชุมชนเอง โดยคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลเป็นที่ปรึกษาและให้คำแนะนำ